Thank you for your support of the Creative Arts. Please keep supporting us and please only use this book at Gaelic Medium Education Schools in Scotland.

If you are not a teacher or pupil at a Gaelic Medium Education School in Scotland, please delete this book. You can find ‘Enhanced’ versions of this book on major ebook retailers such as iTunes.

This electronic edition first published in 2013 by Giglets Limited.

Giglets Limited
15 Glenbrig
Darvel, Ayrshire KA17 0JA
GB – Scotland

http://www.giglets.net

ISBN 978-1-908564-59-7 in electronic format

(English Language version ISBN 978-0-9557297-6-8 in electronic format)

Copyright © Giglets Limited 2013

Translation Copyright © Giglets Limited 2013

The right of Giglets Limited to be identified as the author of this work has been asserted by Giglets Limited in accordance with the Copyright, Designs and Patents Act 1988.

You may not copy, store, distribute, transmit, reproduce or otherwise make available this publication (or any part of it) in any form, or by any means (electronic, digital, optical, mechanical, photocopying, recording or otherwise), without the prior written permission of the publisher. Any person who does any unauthorized act in relation to this publication may be liable to criminal prosecution and civil claims for damages.

A CIP catalogue record of this publication is available from the British Library.

Taing shònraichte do Chomhairle nan Leabhraichean agus do Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig airson an taic ann a bhith a’ cruthachadh an leabhair-d seo.

Giglets ann an Gàidhlig

An t-Eun Beag Geal

Atharrachadh bhon tiotal clasaigeach le JM Barrie a chaidh fhoillseachadh ann an 1902 fon ainm The Little White Bird or Adventures in Kensington Gardens: Peter Pan.

Uaireannan, bidh am balach beag a bhios gam ghairm air falbh bhon deasg sgrìobhaidh agam gus geamaichean a chluich is stòiridhean innse, a’ toirt thugam teachdaireachd bho mhàthair. ’S e cuireadh gu aon de na cuirmean-teatha aice a bhios ann. Cha bhi mi a’ dol ann uair sam bith. Ma dh’fhaighnicheas Daibhidh carson, bidh mi ag ràdh ris gu bheil mi air pailteas fhaighinn de ghleustachd a mhàthar mar-thà.

Aon latha, thug mi cuireadh dha tighinn don Chluba airson gun innsinn an stòiridh dha bho thoiseach. An stòiridh aig màthair Dhaibhidh mus robh guth air Daibhidh fhèin. Ghabh sinn cairt-hansom tro shràidean Lunnainn.

‘Dràibh air ais sia bliadhna,’ thuirt mi ri fear na cairte. ‘Stad aig Cluba nan Seann Fògaidhean.’

‘Chan eil e gam dhèanamh nas lugha, a bheil?’ dh’fhaighnich Daibhidh, ’s a’ chairt a’ gluasad air falbh le glagadaich. Bha iomagain air agus thug e dhomh a làmh. Chùm mi grèim oirre. Bha e a’ coimhead beag dha-rìribh ’s sinn a’ dol a-steach don Chluba.

Nuair a thèid mi a-steach don t-seòmar-bìdh, tha Daibhidh a’ dol à sealladh, agus tha tìm a’ dol air ais gu feasgar eile o chionn sia bliadhna. Tha mi a’ bualadh a’ chluig airson cofaidh agus a’ suidhe ri taobh na h-uinneig. Dìreach an uair sin tha daltag òg a’ dol seachad le sùrdag a-muigh air an t-sràid.

Bidh i a’ dol mar seo gu toilichte a dh’oifis a’ phuist a h-uile feasgar. Uaireannan, bidh na sgoilearan beaga aice còmhla rithe. An toiseach bhiodh a toileachas a’ dèanamh dragh dhomh. Ach ri ùine, dh’fhàs e cho cunbhalach ’s gur ann a thàinig e gu bhith mar phàirt thlachdmhor de chofaidh an fheasgair. Tha fireannach òg a’ feitheamh taobh a-muigh oifis a’ phuist a h-uile Diardaoin. Bidh iad a’ coinneachadh ’s a’ dèanamh gàire ri chèile. Chì duine sam bith gum pòs iad cho luath ’s a tha airgead gu leòr aca.

Nise, sa chiad dol a-mach, cha robh an còrr gnothaich agamsa ris an nighinn seo, ach bha mi a’ sùileachadh a faicinn ’s i air a dòigh a h-uile feasgar. Leis a sin, cha robh mi idir toilichte nuair a bha coltas brònach oirre aon latha. Airson iomadh latha às dèidh sin bha i a’ coiseachd sìos an t-sràid a’ coimhead brònach. Cha robh am fear òg aice a’ coinneachadh rithe. B’ e gaol an trioblaid agus bha a bròn gam fhàgail an-fhoiseil.

An Diardaoin a bha seo chunnaic mi i a’ tighinn a-nuas an t-sràid agus bha a bròn a’ dèanamh uiread de dhragh dhomh ’s gun do dh’fhàg mi an cluba. Chaidh mi sìos taobh-shràid agus cha mhòr nach do bhuail mi anns an fhear òg aice. Bha esan a’ feitheamh timcheall an oisein, agus e a’ coimhead a cheart cho brònach rithese. Gu h-annasach, air sgàth ’s far an robh iad nan seasamh chan fhaiceadh iad a chèile.

Rinn mi rud a bha gleusta. Leig mi às litir, a bha mi am beachd a phostadh, aig a chasan. Leig mi orm nach tug mi an aire, agus thill mi gu cabhagach don chluba. Nan robh modh aige, thogadh e an litir agam agus bheireadh e i chun na h-oifis-puist a b’ fhaisge.

Ràinig mi an uinneag àbhaisteach agam dìreach nuair a bha esan a’ postadh na litreach air taobh thall na sràide. Chunnaic mi an daltag bheag. Chunnaic iadsan a chèile, agus ann an diog bha iad còmhla a-rithist. Bha i toilichte, agus bha pàirt agamsa anns a’ chùis an turas seo.

Fhad ’s a bha mi nam shuidhe, thill Daibhidh. Mar a ruith esan chun na h-uinneig, ghluais tìm air adhart. Chaidh am boireannach, a bhiodh na mhàthair an ceann ùine, à sealladh.

‘Nach eil thu a’ tuigsinn?’ thuirt mi ris. ‘’S ann dìreach air sgàth ’s gun do leig mi às an litir ud, a tha balach beag ann air an ainm Daibhidh.’ Rinn e gàire agus thuirt e mura bithinn air sin a dhèanamh gum biodh e fhathast mar eun ag itealaich mu Ghàrraidhean Kensington.

Tha fios aig Daibhidh gu bheil beatha a h-uile duine cloinne ann an Lunnainn a’ tòiseachadh mar eun ann an Gàrraidhean Kensington. Mar phàistean, bidh iad uaireannan a’ dìochuimhneachadh gu bheil na sgiathan aca air falbh, ’s bidh iad a’ feuchainn ri dhol air an iteig. ’S e bhith a’ faicinn nam pàistean a’ bruidhinn ris na h-eòin nuair nach eil duine faisg, an rud as laghaiche ri fhaicinn sna Gàrraidhean. Bidh iad a’ cabadaich gu toilichte mu na seann làithean gus an nochd inbheach.

Tha e doirbh clann a ghlacadh nuair a tha iad aig ìre eòin. B’ e smèorach-mhòr a bha ann an Daibhidh fhèin. A’ chiad uair a chunnaic mi e, bha e ann an lòn, a’ crathadh itean agus a’ breabadh a chasan. Bha e air dìochuimhneachadh mun a seo, ach a-nise tha e a’ cuimhneachadh air iomadh nì a rinn e nuair a bha e na eun. Chaidh Daibhidh a ghlacadh le snaim-ruith ann am pìos sreing mu chois, agus nuair a bhios e ag innse na stòiridh bidh e a’ suathadh a choise mar gun robh i fhathast ga bhìdeadh.

‘Smaoinich air do mhàthair,’ thuirt mi, agus bha an coltas air gun robh am beachd a bhith na eun a-rithist a’ còrdadh ris. ‘Cha bhiodh i air am balach aice fhaighinn.’

‘Faodaidh tu an litir a leigeil às,’ thuirt e le osna. Leig mi às an litir, mar a thuirt mi. Sin mar a thòisich an stòiridh againn.

Bha pàrantan Dhaibhidh am beachd pòsadh sa bhad. Tha fios a’m air a seo oir, air an dearbh sheachdain sin, nochd an daltag san t-sràid le parsail mòr. Thug i gu bùth e agus dh’fhàg i às aonais. Chuir seo iongnadh orm ’s chaidh mi tarsainn na sràid a rannsachadh. ’S e taigh-doile mòr eireachdail a bh’ ann, agus bha i air a reic airson cuideachadh le cosgaisean na bainnse.

Bha a h-ainm ’s a seòladh aig tè na bùtha. Cheannaich mi an taigh-doile ’s chuir mi air ais thuice e leis an nota seo:

‘A bhean uasail chòir, na bi cho gòrach. Gun teagamh sam bith cuiridh tu feum air a seo fhathast. Am Fear a Leig Às an Litir.’

’S ann mar seo a fhuair mi a-mach gur e Màiri an t-ainm a bha oirre.

*

Mìosan às dèidh seo, chunnaic mi Màiri agus a cèile ùr a’ coiseachd air an t-sràid ri taobh an taighe agam. Thurchair gun robh iad a’ fuireach air an t-sràid a bha aig ceann a’ ghàrraidh agamsa.

Aon oidhche, bha an duine aig Màiri a’ coiseachd suas is sìos air an t-sràid. Shaoil mi gun robh fios a’m carson. Chan eil ach aon adhbhar aig cèile a bhith a’ coiseachd mar seo. Bha pàiste gu bhith aig Màiri. Chaidh mi a-mach ’s choisich mi fhìn san aon dòigh, ann an co-fhulangas seach rud sam bith eile. Bha sinn air dà thaobh na sràide nuair a chaidh na solais às.

Thàinig e tarsainn an rathaid far an robh mise ’s choisich sinn air ais ’s air adhart. Air dhòigh air choreigin, bha beachd aige gun robh mise a’ spaidsireachd air an aon adhbhar ris fhèin. Cha do chuir mi ceart e. Cha robh e gu diofar. Tràth sa mhadainn, chuala sinn fuaim sporghail sgiathan Dhaibhidh. Fiù ’s an-diugh fhèin, bidh e a’ bòstadh gur e eun tràth a th’ ann.

Na b’ fhaide dhen latha sin fhèin, chunnaic mi athair Dhaibhidh a’ coimhead a-steach air an uinneig agam. Thàinig e a ghabhail mo naidheachd.

‘A bheil a h-uile càil ceart gu leòr? Le chèile gu math?’ dh’èigh e bhon t-sràid.

‘Tha, le chèile,’ fhreagair mi, nuair a thuig mi dè bha e a’ ciallachadh. Cha robh mi ag iarraidh a’ chùis a mhìneachadh, agus ghluais mi gu luath air falbh bhon uinneig.

*

Às dèidh grunn mhìosan, chuir mi romham each-tulgach a cheannach dhan phàiste aig Màiri. Shaoil mi gur e tiodhlac snog a bhiodh ann. Thàinig Porthos, an cù St Bernard agam, còmhla rium ga iarraidh. Chuir mi an tiodhlac gu taigh Màiri.

Seachdain às dèidh sin, chunnaic mi an duine aig Màiri. Dh’fhaighich mi dha dè an t-ainm a thug e air a’ phàiste.

‘Daibhidh,’ fhreagair e. An uair sin bha e airson faighinn a-mach dè an t-ainm a bha air a’ phàiste agamsa.

‘Timothy,’ thuirt mi, on nach robh fios a’m dè an còrr a chanainn.

‘Tha each-tulgach aig Daibhidh!’ thuirt e le gàire. ‘Each-tulgach do leanabh nach eil ach trì mìosan a dh’aois! ’S e tiodhlac a bha ann bho charaid gun-ainm; chuir an dearbh charaid taigh-doile gu Màiri aig aon àm, agus a-nise tha i airson a lorg agus taing a thoirt dha.’

‘Ach tha fios nach aithnich i an duine?’ thuirt mi.

‘Tha i ag ràdh gur e seann bhaidsealair annasach, aonranach a tha ann. Tha cù St. Bernard aige.’

‘Ciamar a tha thu air sin fhaighinn a-mach?’ dh’fhaighnich mi.

‘Chaidh i don bhùth a chuir thugainn an eich-thulgaich.’

Dh’fhalbh mi ann an cabhaig ’s Porthos a’ tighinn a-nuas an t-sràid às mo dhèidh. Rug mi air Timothy ged a bha mi a’ miannachadh fios a bhith agam air barrachd mu dheidhinn. Bha eagal orm gum faigheadh iad a-mach cò mi, agus ’s e Timothy an riochd-brèige a b’ fheàrr a bha agam.

Na b’ fhaide air adhart an t-seachdain sin, thàinig litir bho Mhàiri. Bha i ro ghleusta agus bha i air mo lorg. Bha fios aice gur mise a caraid gun-ainm, agus nach robh leithid Timothy ann. Sa bhad, ghlas mi an litir air falbh, agus cha do leugh mi tuilleadh i.

Cha robh e iomchaidh do bhean-phòsta litir cho càirdeil a chur gu fireannach nach robh pòsta. Thuirt an litir gun robh mi mar an deagh shìthiche agus gun robh gràdh aig Daibhidh orm mar-thà. Chuir mi freagairt ghoirid thuice ag iarraidh oirre gun an còrr sùim a chur sa chùis.

Uaireannan chithinn Daibhidh ann an Gàrraidhean Kensington; fhuair mi cuireadh a dhol ga fhaicinn na dhachaigh gach latha. Cha rachainn ann.

Rinn mi an tairgse a leanas dhan bhanaltram aige: gun cuirinn-sa eòlas air Daibhidh nan toireadh ise e chun an taighe agam airson leth-uair. ’S e bhuil gun do nochd a’ bhanaltram aige aon latha leis a’ phram.

Shuidh Daibhidh suas agus choimhead e gu dlùth orm. Chan urrainn dhomh dealbh a dhèanamh dhen a’ phàiste; chan eil eòlas gu leòr agam air pàistean. Nan robh Timothy air a bhith dha-rìribh, tha mi cinnteach gun robh e air a bhith glè choltach ri Daibhidh.

Rinn e gàire. B’ e gàire slaodach, fada a bha ann, agus dh’fhairich mi gur e deagh dhuine a bha annam a dh’aindeoin a h-uile rud. Ge-tà, às dèidh beagan mhionaidean den ghàire, bha e mar gun do chuimhnich e gur e coigreach a bh’ annam agus chithinn an t-aodann aige ag atharrachadh is e a’ tòiseachadh ri rànaich.

Bha mi gun fheum. Cha b’ urrainn dhomh càil a mhìneachadh dha. Cha robh fios aigesan gur mise a leig às an litir. Dìreach nuair a bha Màiri a’ tighinn a-steach, rinn e èigh mhòr le àmhghar. Bha mi fhìn a’ dèanamh às, ’s mi a’ faicinn Dhaibhidh a’ putadh Màiri air falbh gus am faiceadh e càit an robh mi air a dhol.

Bho sin a mach, chunnaic mi Daibhidh uair san t-seachdain; gu luath bha sinn nar caraidean, agus tha sin fìor chun an latha an-diugh. Bidh Màiri ag ràdh gu bheil mi ga mhilleadh agus ag innse cus stòiridhean dha. A dh’aithghearr innsidh mi tè dhe na stòiridhean sin.

Airson na sgiorraidhean againn a thuigsinn, an toiseach feumaidh tu faighinn a-mach mu Ghàrraidhean Kensington ann an Lunnainn, far a bheil a’ Bhanrigh a’ fuireach.

Tha na Gàrraidhean sònraichte, làn chraobhan is shlighean-coiseachd. ’S e an t-Slighe Leathann an tè as motha. Tha am Ploc ann far am bi tòrr rèisean; ’s e seòrsa de dh’àite slaighdeadh-mun-cuairt a tha ann. Tha an Lòn Cruinn ann am meadhan nan Gàrraidhean; ’s e sin an t-àite as fheàrr tadhal air, agus tha a h-uile frith-rathad a’ dol thuige.

Tha an Serpentine faisg air an Lòn Chruinn. ’S e loch mòr, mòr a th’ ann, ach chan eil ach pàirt dheth anns na Gàrraidhean. Tha an Serpentine a’ dol fo dhrochaid gu eilean fad às, far a bheil gach nighean is balach, a thèid nan eòin, air am breith. Chan fhaigh chun an eilein sin ach eòin agus Peadar Pan.

Tha Peadar Pan fìor aosta, ach aig an aon àm, chan eil e ach seachdain a dh’aois. Tha seo air sgàth ’s gun do theich e às an t-seòmar-cadail aige nuair a bha e seachd latha a dh’aois. Chaidh e air iteig a-mach tron uinneig agus air ais gu Gàrraidhean Kensington.

Chan esan an aon phàiste a dh’fheuch ri teiche. Bidh a h-uile pàiste ag ionndrainn a sgiathan an toiseach, agus air sgàth sin, uaireannan bidh tachas anns na gualainnean aca. ’S e sin a bhios Daibhidh ag ràdh co-dhiù.

’S ann mar seo a bhios sinn a’ dèanamh stòiridh: bidh mise ga h-innse do Dhaibhidh agus bidh esan ga h-innse air ais dhòmhsa, le atharraichean. An uair sin, bidh mise ga h-innse a-rithist le na h-atharraichean aigesan, agus mar sin air adhart. Air a’ cheann thall, ’s ann leis an dithis againn a bhios an stòiridh. ’S ann mar sin a rinn sinn an stòiridh aig Peadar Pan.

Dh’itealaich Peadar Pan a-mach air an uinneig. Fad’ air falbh, chitheadh e craobhan. Bha na craobhan ann an Gàrraidhean Kensington. Nuair a chunnaic Peadar iad, dhìochuimhnich e nach b’ e eun a bh’ ann tuilleadh. Dh’itealaich e na ghùn-oidhche, thar mullach nan taighean chun nan Gàrraidhean. Na ghùn-oidhche, dh’èirich e air an iteig a-null thar mullach nan taighean chun nan Gàrraidhean. Ged nach robh sgiathan air, bha e cinnteach gur e eun a bh’ ann; airson falbh air an iteig chan fheum duine sam bith càil ach creideas.

Thàinig e gu talamh faisg air an Serpentine, agus chaidh e chun an Lòin Chruinn a dh’iarraidh deoch. Bhog e a ghob anns an lòn, ach dha-rìribh, b’ e a shròn a bh’ ann, agus cha robh sin uabhasach math. Cha robh cuimhne aig Peadar dè an còrr a dhèanadh e, ’s leis a sin, shocraich e e fhèin air geug ’s e an dùil beagan cadail a dhèanamh. Bha an oidhche aig Peadar fuar agus mì-chofhurtail, dìreach mar a bhiodh i do ghille beag sam bith a-muigh na ghùn-oidhche.

Anns a’ mhadainn, on a bha fios aige gun robh rudeigin ceàrr, dh’fheuch Peadar ri comhairle fhaighinn bho na sìthichean. Chuir e iongnadh air gun do theich a h-uile sìthiche air falbh bhuaithe leis an eagal. Bha ùpraid mhòr anns na Gàrraidhean a’ mhadainn ud, le sìthichean a’ ruith air feadh an àite.

Peadar Pan bochd, shuidh e leis fhèin ’s e a’ rànaich. Gu fortanach cha robh fios aige dè bha ceàrr. Nan robh, bhiodh e air a chreideamh na chomas falbh air iteig a chall. Aon uair ’s gu bheil teagamh agad, tha thu a’ call na cumhachd.

Dh’itealaich Peadar chun an eilein anns an Serpentine a dh’iarraidh comhairle air an t-seann fhitheach Solamh Ròc. Bha e a’ faireachdainn na b’ fheàrr nuair a ràinig e an t-eilean. Sin far an robh e na isean òg. Dh’èist Solamh ri stòiridh Pheadair agus mhìnich e dha dè bha ceàrr.

‘Seall air do ghùn-oidhche,’ thuirt Solamh. ‘Chan eil itean ort.’

An uair sin chuimhnich Peadar.

‘Saoilidh mi gun tèid mi dhachaigh gu mo mhàthair,’ thuirt e. Ach stad e.

‘Carson nach falbh thu?’ dh’fhaighnich Solamh.

‘A bheil comas itealaich agam fhathast?’ thuirt Peadar gu nearbhach. B’ e sin e. Bha e air a chreideamh na chomas fhèin a chall, agus a-nise cha b’ urrainn dha itealaich dhachaigh.

‘A bhalaich bhochd,’ thuirt Solamh. ‘Feumaidh tu fuireach an seo air an eilean.’ Agus bha e ceart; dh’fheumadh Peadar fuireach far an robh e.

Bha na h-eòin còir, ach cha do dh’fhàs iad cleachdte ris riamh. Bha eòin ùr a’ tighinn às na h-uighean agus a’ falbh gu bhith nam pàistean, ach dh’fhuirich Peadar air an eilean. Bha e gleusta agus feumail, gu h-àraidh gus neadan a thogail. Bha e toilichte ’s bhiodh e seinn fad na h-ùine, mar a bhios na h-eòin.

Bha e measail air ceòl ’s rinn e pìob a-mach à cuilc, airson ’s gum b’ urrainn dha òrain a chluich nuair a bha e ro sgìth airson seinn. Ach uaireannan, nuair a shuidheadh Peadar aig a’ chladach ’s e a’ cluich na pìoba, bhiodh e a’ faireachdainn brònach agus bhiodh an ceòl brònach. Bha fios aige nach biodh e na bhalach àbhaisteach tuilleadh, ach bha e airson cluich mar a bhiodh clann eile a’ cluich, ann an Gàrraidhean Kensington.

*

Aon latha, ràinig Peadar na Gàrraidhean ann am bàta. Seo mar a thachair e: Sheòl pìos airgead pàipeir air a phasgadh mar bhàta sìos an Serpentine. Nuair a ràinig e an t-eilean, chaidh a thoirt gu Solamh, ’s thug esan do Pheadar e airson cluich leis.

Bha fios aig Peadar dè bh’ ann agus cha do chluich e leis. Chuir e roimhe a chleachdadh airson bàta a thogail a bheireadh chun nan Gàrraidhean e. Bhruidhinn Peadar ri Solamh agus còmhla dh’iarr iad air smeòraich an eilein uile tighinn gu coinneamh.

Thòisich Solamh le bhith a’ moladh neadan nan smeòrach, ’s iad daonnan air an deagh thogail le poll is biorain. Cha bhi eòin eile a’ cleachdadh poll sna neadan, agus tha sin a’ dèanamh diofar mòr.

‘Ma thuiteas nead corcain-coille dhan lèic,’ thuirt Solamh, ‘lìonaidh e le uisge ’s tuitidh e às a chèile, ach fuirichidh nead na smeòraich air bhog agus tioram.’

Chòrd an òraid ris na smeòraich.

‘’S e caraid dhuinn a th’ ann am Peadar Pan,’ thuirt Solamh, ‘agus tha e air airgead mòr fhaighinn. Tha e airson faighinn chun nan Gàrraidhean agus feumaidh e bàta a thogail. Pàighidh e sia sgillinn san latha dhuibh uile ma chuidicheas sibh e a’ togail nead a sheòlas.’

Bha na smeòraich air an deagh dhòigh, agus an ath latha thòisich iad a’ togail a’ bhàta aig Peadar le biorain agus poll. Phàigh Peadar na smeòraich a h-uile feasgar. Bhiodh iad a’ feitheamh air na geugan aca gus an gearradh e sia sgillinn às an airgead pàipeir dhaibh. An uair sin bhiodh fear ma seach ag itealaich sìos agus a’ falbh le sia sgillinn.

Às dèidh iomadh mìos de dh’obair chruaidh, bha bàta aig Peadar. Bha i cothromach, agus dìonach. Rinn e seòl às an t-seann ghùn-oidhche aige, agus ged a bha e a’ coimhead car annasach, dh’obraich e math gu leòr. An oidhche sin, sheòl Peadar chun nan Gàrraidhean.

An toiseach, cha robh am bàta ach a’ dol mun cuairt ann an cearcaill, agus cha robh Peadar a’ dol a dh’àite. An uair sin leig e às an seòl, ghlac osag ghaoithe e agus dh’fhalbh e leis a’ ghaoith chun an taoibh thall. Sheòl e fon drochaid agus cha mhòr nach do ràinig e na Gàrraidhean.

Dh’fheuch e an t-acair a chur a-mach, ach bhuail am bàta ann an creig fon uisge. Chaidh car den bhàta agus thuit Peadar dhan uisge. Cha b’ urrainn dha snàmh, ach chaidh aige air faighinn air ais a bhroinn a’ bhàta. Sheòl e a-steach do bhàgh beag, far an do tharraing e am bàta suas air an tràigh.

Bha e ga thioramachadh fhèin air a’ ghainmhich nuair a dh’èigh na sìthichean ris san dorchadas, ag iarraidh air falbh. Dh’èigh Peadar air ais ag innse dhaibh nach b’ e balach dha-rìribh a bh’ ann idir, agus gun robh e airson a bhith na charaid dhaibh. B’ e sin a’ chiad chuairt a bh’ aig Peadar anns na Gàrraidhean.

Chòrd a’ chuairt ri Peadar, agus mus tàinig a’ mhadainn, sheòl e air ais chun an eilein. Cha b’ urrainn dha càil innse do neach sam bith mu dheidhinn on nach robh màthair aige air an eilean. Ach, na bi duilich air a shon, oir tha an ath earrann den stòiridh ag innse mar a thadhail e air a mhàthair a-rithist, le cuideachdh bho na sìthichean.

Chan eil mòran fios aig duine mu shìthichean, ach a-mhàin gum bi sìthichean far am bi clann. Bhiodh fios agad mu na sìthichean nuair a bha thu nad phàiste, ach bidh thu air dìochuimhneachadh a-nise. Gu tric, bidh daoine a’ dol ceàrr agus a’ smaoineachadh gur e flùraicheana a th’ annta. ’S e bileagan-flùir an t-aodach a bhios orra, agus bidh sin ag atharrachadh a h-uile ràithe.

Ma tha thu a’ smaoineachadh gu bheil thu a’ faicinn sìthiche, leig ort gu bheil thu a’ coiseachd air falbh, ach an uair sin tionndaidh mun cuairt gu luath. Uaireannan cuideachd, bidh mi fhìn is Daibhidh a’ coimhead orra gu dlùth gus am priob na sùilean aca; ma phriobas flùr, ’s e sìthiche a th’ ann.

Chan eil sìthichean uabhasach feumail, ach a dh’aindeoin sin, tha iad inntinneach. Buinidh iad do dh’àite draoidheil. Nuair a rinn a’ chiad leanabh a’ chiad ghàire, bhrist an gàire na mhillean pìos, agus sgaoil iad le sùrdag. Sin mar a thàinig sìthichean gu bith.

’S e dannsairean iongantach a tha ann an sìthichean. Bidh partaidhean mòra aca a-muigh, agus bidh iad a’ dannsa ann an cearcall air an fheur. ’S ann às a sin a tha cearcall-sìthiche a’ tighinn. Ann an Gàrraidhean Kensington, bidh Peadar Pan a’ cluich na pìoba agus bidh na sìthichean a’ dannsa ris a’ cheòl aige. Bidh esan na shuidhe ann am meadhan a’ chearcaill aca agus bidh an ceòl aige a’ còrdadh riuthasan gu mòr. Mar thaing airson a’ chiùil, thug iad dha tiodhlac.

Dh’iarr Banrigh nan Sìthichean air a dhol air a ghlùinean, agus thuirt i gum faigheadh e aon mhiann. Cha robh Peadar idir cinnteach dè dh’iarradh e.

‘Nan robh mi airson itealaich air ais gu mo mhàthair,’ dh’fhaighnich e, ‘an toireadh sibh air a sin tachairt?’

Cha robh a’ Bhanrigh airson an ceòladair aice a chall agus dh’iarr i air Peadar miann na bu mhotha a thaghadh.

‘Ma tha am miann sin ro bheag,’ thuirt Peadar, ‘gabhaidh mi dà mhiann bheag, an àite aon mhòr.’

‘Bheir mi dhut cothrom itealaich chun an taighe aice,’ thuirt a’ Bhanrigh, ‘ach chan urrainn dhomh an uinneag fhosgladh.’

‘Bidh i fosgailte,’ thuirt Peadar. ‘Bidh mo mhàthair ga fàgail fosgailte. Bidh i an dòchas gun till mi.’

‘Ciamar a tha fios agad?’ dh’fhaighnich a’ Bhanrigh.

‘Dìreach gu bheil,’ fhreagair Peadar.

Thug Banrigh nan Sìthichean dha a mhiann. Dhiogail na sìthichean a ghualainnean gus an robh tachas is giorras annta. Dh’itealaich Peadar a-mach às na Gàrraidhean ’s os cionn mullaich nan togalaichean ann an Lunnainn.

Bha e cho math leis a bhith ag itealaich. Mus do ràinig e uinneag a mhàthar, bha e cinnteach gun iarradh e a bhith na eun a-rithist leis an dàrna miann aige. Dìreach mar a thubhairt e, bha an uinneag fosgailte, agus bha a mhàthair na cadal san leabaidh.

Sheas Peadar air spiris aig bonn na leapa, agus choimhead e oirre. Bha a làmh fo ceann agus bha a falt dualach, trom air a’ chluasaig. Bha a mhàthair fìor bhòidheach, ach bha coltas brònach oirre. Bha fios aige-san carson.

Shuath e an toman beag a rinn a casan fon chuibhrig, agus rinn i gàire na cadal. Bha fios aige nach robh aige ach ‘A mhàthair’ a ràdh ann an sanais ’s gun dùisgeadh i. Gheibheadh i grèim air agus bhiodh i cho toilichte.

Ach carson nach dùisgeadh Peadar a mhàthair? Aig an dearbh àm ud, bha e cho mì-chinnteach. Choimhead e bho mhàthair chun na h-uinneig. Bha e airson a bhith na bhalach a mhàthar, ach bhiodh e duilich na Gàrraidhean fhàgail.

Bha e airson tighinn dhachaigh agus a bhith na bhalach àbhaisteach, ach cha b’ ann aig an dearbh àm ud. Bha miann eile aige ri smaoineachadh mu dheidhinn, ged a bha fios aige a-nise nach iarradh e a bhith na eun. Dh’fheumadh e dhol air ais chun nan sìthichean airson a miann fhaighinn. Bha e airson beannachd fhàgail aig a charaidean agus seòladh anns a’ bhàta aige aon uair eile. An uair sin thilleadh e gu mhàthair agus bhiodh e còmhla rithe gu bràth, sìorraidh tuilleadh.

Air a’ cheann thall, dh’itealaich e air falbh. Chluich e port dha mhàthair air a’ phìob, agus gheall e tilleadh a dh’aithghearr. Dh’itealaich e a-mach tron uinneig, agus air ais chun nan Gàrraidhean.

Chaidh iomadh mìos seachad mus do dh’iarr e an dàrna miann. Dh’fheumadh Peadar iomadh beannachd fhàgail agus seòladh anns a’ bhàta aige airson an turais mu dheireadh, agus an turas mu dheireadh às dèidh sin. Chuir na sìthichean air dòigh iomadh cuirm airson beannachdan fhàgail aige. Thug e ùine mhòr mus do dh’iarr e an dàrna miann ach bha fios aige gum biodh a mhàthair deònach feitheamh ris.

Aon latha, mu dheireadh thall, thuirt e, ‘Tha mi airson a dhol dhachaigh agus fuireach an sin gu bràth.’ Dhiogail na sìthichean na gualainnean aige, agus choimhead iad air ag itealaich air falbh.

Dh’itealaich e gu uinneag a mhàthar ann an cabhaig an turas seo. Bha e air a bhith ag aisling gun robh a mhàthair a’ rànaich. Bha fios aig Peadar gun dèanadh i gàire cho luath ’s a dhùisgeadh e i. Ach, nuair a ràinig Peadar an uinneag, bha i dùinte. Chitheadh e a mhàthair anns an leabaidh; bha i na trom chadal ri taobh balach beag eile.

Dh’èigh Peadar, ‘A mhàthair!’ Ach cha do dhùisg i. Bha e fhathast a’ rànaich nuair a thill e air ais dha na Gàrraidhean. Chan fhac’ e a mhàthair gu bràth tuilleadh. Bha e airson a bhith na bhalach mìorbhaileach air a son, ach a-nise bha e air an cothrom a chall.

B’ e seo a’ chiad stòiridh mu Pheadar Pan a rinn mi fhìn is Daibhidh. Sgrìobh sinn i ann an leabhar beag. Tha iomadh stòiridh anns an leabhar sin co-cheangailte ri Daibhidh. Thug sinn An t-Eun Beag Geal air on is ann mar sin a thòisich Daibhidh.

Bha dùil aig Màiri leabhar a sgrìobhadh mu Dhaibhidh, ach cha deach leatha. Dh’fheuch Daibhidh ri cuideachadh; saoilidh mi gun robh e a’ smaoineachadh, nam b’ urrainn dhòmhsa a dhèanamh, nach robh sgrìobhadh cho doirbh sin. Ach bha fios agamsa gun robh i air an gnothach a thoirt suas nuair a chuir mi romham an leabhar seo a chomharrachadh le h-ainm.

‘A bhean uasail, ’s ann dhutsa a tha na stòiridhean seo. Tha thusa toilichte a bhith mar mhàthair an eòin. Tha mise mar athair an leabhair. Dhutsa, am faileas; dhòmhsa a’ bhrìgh.’

Fhad ’s a bha mi a’ sgrìobhadh seo, dh’fhosgail an doras. Thàinig Daibhidh a-steach agus e a’ slaodadh a mhàthar air làimh. Nan robh dòigh eile air faighinn a- mach às an rùm, bhithinn air a ghabhail. Ach bha Daibhidh airson an leabhar againn a shealltainn dha mhàthair.

Chaidh mi fhìn is Daibhidh a-mach ’s dh’fhàg sinn ise na h-aonar leis na stòiridhean againn. Nuair a thill sinn, bha i a’ gàireachdainn ’s a’ rànaich aig an aon àm. Bha i air na stòiridhean agus mo dhùrachd a leughadh.

‘Tha deagh fhios agad gu bheil a’ bhrìgh agamsa agus am faileas agadsa,’ thuirt Màiri, ’s i a’ dèanamh gàire ris an dithis againn. ‘Chan ann mun eun bheag gheal agamsa a tha an leabhar seo idir. Tha e làn le do bhruadaran airson eun beag eile agus b’ fheàrr leam gun cuireadh tu crìoch thoilichte air.’

Bha Màiri airson ’s gum faighinn bean ’s gun glacainn eun beag dhomh fhìn. Chithinn sin anns a’ ghàire aice.

‘Glè mhath, a Mhàiri,’ thuirt mi, le coltas dàn orm. ‘Thig mi chun nan cuirmean-teatha agad, agus chì sinn. Nan robh tè ann a bha fiù ’s an dàrna leth cho còir riutsa a’ dol a ghabhail cùram air mo shon, bhithinn toilichte.’ Mar a bha mi ga ràdh, bha mi a’ cur iongnadh orm fhìn. Ach b’ e an fhìrinn a bh’ ann.

Crìoch

Ma chòrd an leabhar didseatach seo riut, tadhail air an làrach-lìn againn @

http://www.giglets.net gus leabhraichean didseatach eile le Giglets fhaincinn.

Tapadh leibh airson an leabhar seo a cheannach bho Giglets.

’S e facal bho Albais no Sgots, bhon bhàrdachd aig Raibeart Burns a th’ ann an ‘Giglets’ – a’ ciallachadh clann a tha a’ gàireachdainn no a’ dèanamh braoisgeiul. Tha sinn an dòchas gun dùisg na SmartReads annainn uile a’ bheothalachd sin a tha ann an clann gu nàdarra, seo an fhaireachdainn sinn annaibh, beòthalachd, aotrom agus aighearach mar a bhios ann an clann òga, nuair a tha iad dubhach, no toilichte, fo eagail no làn spòrs.

Nach tadhail sibh air an làraich-lìn againn gus tuilleadh fhaighinn a-mach mu na tha Giglets ris. An sin gheibh sibh fios mu thachartasan Giglets a bharrachd air measaidhean lèirmheasan agus airtaigilean. Faodaidh sibh cuideachd clàradh airson cuairt-litrichean bho Giglets – cluinnidh sibh an uair sin fiosrachadh ùr sam bith a tha a’ tighinn a-mach.

Gus gum bi na leabhraichean nan dòigh fiù ’s nas taitniche dhuibh a thaobh a bhi gan leughadh agus ag ionnsachadh, tha Giglets an dùil na leabhraichean a leasachadh le bhith cleachdadh goireasan bheòthalachaidh agus eile, mar a tha teicneòlas ùr a’ tighinn am follais. Uair sam bith a nì sibh luchdachadh a-nuas às ùr air an leabhar agaibh bho thasglann sgòthach an neach-reic agaibh air an Eadar-lìon, le ùmhlachd don t-seirbheis aige, aig àm sam bith, thèid an leabhar ùrachadh chun an na dreachd as ùire.

Tha sinne aig Giglets an dòchas gun còrd na sgeulachdan againn ribh!

Taing

Stiùiriche Deasachaidh

Jacqui McGhee

Riochdairean

Craig Johnstone

Karsten Kärcher

Eadar-theangachadh

Mòrag Stiùbhart

Stiùiriche Ealain

Graeme Nimmo

Dealbhadh Eile

Tom Brodie-Browne

Luchd-sgrùdaidh Eile

Ánna Máire Kärcher (Ní Domhnaill)

Chris McGhee

Jane Johnstone

Mu Giglets

’S e th’ ann an SmartReads ach sgeulachdan clasaigeach a th’ air an atharrachadh do ghinealach ùr de luchd-leughaidh. Ged a tha litreachas clasaigeach sàr mhath, gu tric tha cnapan-starra eadar an luchd-leughaidh agus na sgeulachdan. San latha an-diugh chan eil ùine aig daoine a chosgas iad a’ lorg sgeulachd a chòrdas riutha, gu h-àraid ma tha i sgrìobhte ann an cànan seann-fhasanta a tha doirbh a leantainn. Tha Giglets a’ cur às do thòrr dhe na duilgheadasan seo agus a’ toirt cothrom air na sgeulachdan seo do leughadairean ùra – sean agus òg.

Tha Giglets a’ foillseachadh sgeulachdan anns a bheil beairteas cànain agus susbaint, ach air an giorrachadh agus air an sìmpleachadh do leughadairean òga. Tha Giglets ag amas air na sgeulachdan agus na caractaran a th’ air an snìomh a-steach dhan chultar làitheil againn a chur fa chomhair an leughadair. Leughaidh tu leabhar Giglets ann an 15-20 mionaidean agus gheibh thu blas de leabhar clasaigeach. Tha na Giglets a’ gleidheadh susbaint na sgeòil, bho chlisgeadh gu bròn, gach tachartas agus toileachas, na caractaran agus na suidheachaidhean ainmeil a tha air a bhith aithnichte thairis nam bliadhnachan. Tha Giglets a’ cleachdadh dòigh-obrach stèidhte airson sgriobtaichean film a sgrìobhadh gus na tiotalan clasaigeach ath-dheasachadh do leughadairean ùra.

Cuideachd, tha dealbhan an cois gach sgeulachd gus na prìomh shuidheachaidhean a thoirt beò dha na leughadairean. Tha seo a’ dèanamh na sgeòil nas taitniche agus a’ cuideachadh an leughadair gus cuimhne a chumail air na tha a’ tachairt. Rè ùine tha sinn an dùil tuilleadh leasachaidhean a chur an gnìomh airson barrachd tlachd agus ionnsachaidh a chur ri gach tiotal.

Tha an sgioba sgrìobhaidh agus an luchd-measaidh aig Giglets ionnsaichte agus eòlach a thaobh na h-obrach; mar eisimpleir tha ceum ann an Litreachas agus Cànan bho Oilthigh Ghlaschu aig an Neach-deasachaidh againn, agus tha PhD bho Oilthigh Shrath Chluaidh aig fear de na Riochdairean againn.

Tha Giglets ag amas air a bhith a’ toirt seachad ionnsachadh agus cothrom cur-seachad den ìre as àirde. Tha sinn an dòchas leughadh a bhrosnachadh, litreachas clasaigeach a thoirt fa-near do luchd-leughaidh nas fharsainge, agus cuideachadh ri piseach a thoirt air litearrachd. ’S e sin an t-adhbhar gun tug sin SmartReads air leabhraichean Giglets!