Thank you for your support of the Creative Arts. Please keep supporting us and please only use this book at Gaelic Medium Education Schools in Scotland.

If you are not a teacher or pupil at a Gaelic Medium Education School in Scotland, please delete this book. You can find 'Enhanced' versions of this book on major ebook retailers such as iTunes.

This electronic edition first published in 2013 by Giglets Limited.

Giglets Limited
15 Glenbrig
Darvel, Ayrshire KA17 0JA
GB – Scotland

http://www.giglets.net

ISBN 978-1-908564-58-0 in electronic format

(English Language version ISBN 978-0-9557297-5-1 in electronic format)

Copyright © Giglets Limited 2013

Translation Copyright © Giglets Limited 2013

The right of Giglets Limited to be identified as the author of this work has been asserted by Giglets Limited in accordance with the Copyright, Designs and Patents Act 1988.

You may not copy, store, distribute, transmit, reproduce or otherwise make available this publication (or any part of it) in any form, or by any means (electronic, digital, optical, mechanical, photocopying, recording or otherwise), without the prior written permission of the publisher. Any person who does any unauthorized act in relation to this publication may be liable to criminal prosecution and civil claims for damages.

A CIP catalogue record of this publication is available from the British Library.

Taing shònraichte do Chomhairle nan Leabhraichean agus do Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig airson an taic ann a bhith a’ cruthachadh an leabhair-d seo.

Giglets ann an Gàidhlig

Dr Jekyll agus Mgr Hyde

Atharrachadh bhon tiotal clasaigeach le Raibeart Louis Stevenson a chaidh fhoillseachadh ann an 1886 fon ainm The Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde.

’S e an seòrsa duine a bh’ ann am Mgr Utterson, am fear-lagha, fear a gheibheadh tlachd bho bhith a’ coiseachd mun cuairt Lunnainn gach Sàbaid le aon de chàirdean, Mgr Riseard Enfield. Aon uair, ’s iad a’ cuachail mu shràid shàmhach, stad Mgr Enfield agus thog e am bata aige.

‘An tug thu an aire don doras ud riamh?’ dh’fhaighnich Mgr Utterson. ‘Nam inntinn-sa, tha ceangal eadar e fhèin is stòiridh fìor annasach.

‘Gu dearbha?’ thuirt Mgr Utterson. ‘Agus dè tha sin?’

‘Uill,’ thuirt Mgr Enfield. ‘Bha mi a’ coiseachd dhachaigh an taobh seo aon uair, nuair a chunnaic mi tubaist. Bha fireannach ’s e na chabhaig air an t-sràid seo; bhuail e ann an nighean bheag agus leag e i. Uill, bha sin dona gu leòr, ach chùm e air a’ coiseachd. Sheas e oirre agus dh’fhàg e i far an robh i, ’s i rànaich. ’S e sealladh uabhsach a bh’ ann.’

‘Sa bhad, ruith mi agus rug mi air. Bha teaghlach na h-ìghne air nochdadh air an t-sràid agus bha sinn feargach ris an duine bheag, shuarach. Cha robh an nighean air a droch ghoirteachadh agus cha do chuir sinn fios air a’ phoileas. Mar dhòigh air a leisgeul a ghabhail, thug mi air rudeigin a phàigheadh do theaghlach na h-ìghne. Cha b’ ann le dealas a chaidh e chun an dorais, ach dh’fhosgail e an doras le iuchair, agus ann an ùine ghoirid thill e le seic air an robh làmh-sgrìobhadh gu math ainmeil.’

‘Agus tha iongnadh ort ciamar a fhuair e an seic sin?’ dh’fhaighnich Mgr Utterson.

‘Tha,’ fhreagair Mgr Enfield. ‘Carson a chuidicheadh duine cliùiteach sam bith le bhith a’ pàigheadh fhiachan leithid de dhroch dhuine?’

‘Dè an t-ainm a bh’ air?’ dh’fhaighnich Mgr Utterson.

‘Hyde,’ thuirt Mgr Enfield ’s crith a’ dol tro chorp. ‘Bha rudeigin olc mu dheidhinn nach urrainn dhomh a mhìneachadh.’

‘Tha thu cinnteach gun do chleachd e iuchair?’ dh’fhaighnich Mgr Utterson. ‘Tha mi duilich, chan eil mi a’ faighneachd dhut cò chuir làmh-sgrìobhadh ris an t-seic oir tha fios agam. Tha an stòiridh seo a’ dèanamh dragh dhomh. Ma tha thu air càil sam bith fhàgail às, b’ fheàrr dhut innse dhomh an-dràsta fhèin.’

Chuir seo iongnadh air Mgr Enfield, ach dhaingnich e gun robh iuchair air a bhith aig Hyde. Cha tuirt Mgr Utterson càil ach bha coltas draghail air airson a’ chòrr den chuairt aca.

Am feasgar sin, dh’fhosgail Mgr Utterson am bogsa-tèarainnte san studaidh aige. Thug e a-mach An Tiomnadh aig a charaid, Dr Jekyll. Bha e sgrìobhte an sin gun rachadh gach nì a bhuineadh do Dr Jekyll aig àm a bhàis, no air dha a dhol à sealladh gun adhbhar, chun an fhir annasaich seo, Eideard Hyde. Chuir am pàipear seo oilbheum air Mgr Utterson. Cha robh esan a’ faicinn adhbhar carson a gheibheadh coigreach olc a h-uile rud a bhuineadh dha charaid-san. Cha b’ urrainn dha thuigsinn carson a bhiodh Dr Jekyll cho deiseil a dhol ‘à sealladh gun adhbhar.’

‘Shaoil mi gur ann gun chiall a bha a’ chùis,’ thuirt e ris fhèin. ‘A-nise, tha eagal orm gu bheil e nas miosa na sin.’

Shèid e às a’ choinneal, chuir e air a chòta agus chaidh e a-mach dhan oidhche a chèilidh air seann charaid.

’S e seann duine le falt geal a bha ann an Dr Lanyon, ach leum e bho chathair a chur fàilte air Mgr Utterson. Às dèidh beagan mhionaidean, thog Mgr Utterson an cuspair a bha air a thoirt a-mach air oidhche dhorcha.

‘Tha mi a’ creidsinn, Lanyon,’ thuirt e, ‘gur e mi fhìn ’s tu fhèin an dithis charaidean as fhaide a th’ air a bhith aig Eanraig Jekyll?’

‘Tha mi a’ creidsinn gura sinn,’ thuirt Dr Lanyon. ‘Ged nach eil mi ga fhaicinn tric a-nise.’

‘An do choinnich thu riamh ri Eideard Hyde?’ dh’fhaighnich Mgr Utterson. ‘Tha e coltach gur e protégé dhar caraid a th’ ann.’

‘Hyde?’ thuirt Lanyon. ‘Cha chuala mi guth riamh air.’

Sin na thug am fear-lagha de fhiosrachadh leis dhachaigh. Bha ceistean a’ ruith tro inntinn; ceistean mu Mhgr Hyde a bha an stòiridh aig Mgr Enfield air a thoirt am bàrr. Dh’fheumadh na ceistean sin freagairtean. Gheall Mgr Utterson dha fhèin nach b’ fhada gus an coinnicheadh e ri Mgr Hyde.

*

Bho sin a-mach, bha Mgr Utterson daonnan air an t-sràid far an do dh’fhosgail Mgr Hyde an doras. Bha e airson coinneachadh ris an duine, agus faighinn a-mach dè bha cho dìomhair mu dheidhinn.

‘Mas esan Mgr Hyde,’ smaoinich e, ‘is mise Mgr Seek.’

Cha robh fada aige ri feitheamh. Aon oidhche, ’s Mgr Utterson a’ cumail sùil air an doras, nochd duine beag agus thug e iuchair às a phòcaid.

‘Mgr Hyde, saoilidh mi?’ thuirt Mgr Utterson, ’s e a’ gabhail ceum a-mach às an dorchadas.

Thug Mgr Hyde leum às leis an eagal agus rinn e srannanaich. ‘Dè tha thu ag iarraidh?’ dh’fhaighnich e.

‘’S e caraid do Dr Jekyll a tha annam. Is mise Mgr Utterson. Shaoil mi gun leigeadh tu a-steach mi.’

‘Tha Dr Jekyll a-muigh,’ thuirt Mr Hyde le dranndan agus plìonas olc.

‘Ach tha mi toilichte gun do choinnich sinn. Bidh fios agad cò mi an ath turas a choinnicheas sinn.’

‘Gu sealladh orm!’ smaoinich Mgr Utterson. ‘Tha e a’ beachdachadh air an tiomnadh mar-thà!’

Cha tuirt Hyde an còrr. Dh’fhosgail e an doras agus chaidh e a-steach, agus à fianais. Choisich am fear-lagha air falbh air a shocair. ‘A Dhr Jekyll,’ smaoinich e. ‘Tha thu ann an cunnart; chan fhaca mise riamh creutair le coltas cho olc ri Mgr Hyde.’

Choisich Mgr Utterson sìos an t-sràid agus timcheall an oisein gu taigh mòr. Ghnog e air an doras. Dh’fhosgail seann shearbhant an doras agus chuir e fàilte air.

‘Hallò, a Mhaighstir Poole. A bheil Dr Jekyll aig baile?’ dh’fhaighnich Mgr Utterson.

‘Gheibh mi a-mach, sir,’ thuirt Poole, ach cha b’ fhada gus an do thill e ag ràdh gun robh Dr Jekyll a-muigh.

‘Chunnaic mi Mgr Hyde a’ dol a-steach taobh an t-seòmair-gearraidh, Poole. A bheil sin ceadaichte, nuair a tha Dr Jekyll a-muigh?’ dh’fhaighnich Mgr Utterson.

‘Tha, a mhaighstir,’ fhreagair an searbhant. ‘Tha iuchair aig Mgr Hyde; bidh e a’ falbh ’s a’ tighinn tro dhoras cùil an laboratoraidh.’

Rinn am fear-lagha air a dhachaigh ’s e air fiù ’s nas lugha de shàsachadh fhaighinn.

Dà sheachdain às dèidh sin, bha caraidean a’ tadhal air Dr Jekyll airson dinnear. Dh’fhuirich Mgr Utterson air dheireadh às dèidh do chàch uile falbh.

‘Bha mi airson bruidhinn riut mun tiomnadh agad, Jekyll,’ thuirt e. ‘Tha fios agad gun do shaoil mi e bhith annasach nuair a sgrìobh thu e ach, tha e nas annasaiche buileach dhomh a-nise, ’s mi air coinneachdh ri Hyde.’

Dh’fhàs na sùilean aig Jekyll na bu dhuirche. ‘Chan eil mi airson a dheasbad,’ thuirt e. ’S e suidheachadh annasach a th’ ann, ach chan eil e cho dona ’s a tha thu a’ smaoineachadh. Tha mi airson ’s gun toir thu spèis don iarrtas agam sa chùis.’

Cha tuirt Mgr Utterson càil. Choimhead e dhan teine. Mu dheireadh, sheas e gus fàgail. ‘Nì mi mar a dh’iarr thu,’ thuirt e. ‘Ged nach eil e a’ dol a rèir an eòlais as fheàrr a th’ agam.’

‘Tapadh leat,’ fhreagair an dotair. ‘Ach tha aon rud eile a dh’fheumas mi iarraidh ort. Ma thachras càil dhòmhsa, cuidich Hyde cho math ’s as urrainn dhut.’

‘Shaoilinn gum biodh cuideachadh gu leòr anns an Tiomnadh agad,’ thuirt am fear-lagha. ‘Agus tha rudeigin olc mun duine sin. Cha b’ urrainn meas a bhith agam air.’

‘Cha do dh’iarr mi ort meas a ghabhail air,’ thuirt Jekyll. ‘Ach cuidich e, nuair nach bi mise ann.’

Rinn Utterson osna. ‘Feuchaidh mi,’ thuirt e.

*

Bliadhna às dèidh sin, bha sluagh Lunnainn air an uabhasachadh le eucoir olc. Bha a’ chùis sìmplidh, ach iargalta gu leòr. Aon oidhche, chaidh boireannach a bha

a’ fuireach ann an taigh ri taobh na h-aibhne suas an staidhre dhan leabaidh. Bha sealladh aice bhon uinneig de shràidean air an lasadh le lampaichean. Chunnaic i Mgr Hyde, (a dh’aithnich i) ’s e a’ coinneachadh ri fear na bu shine, air an t-sràid. A-rèir choltais b’ ann gun fhiosta a choinnich iad, agus iad a’ dol seachad air a chèile. Dìreach an uair sin, (thuirt i) dh’fhàs Mgr Hyde fiadhaich, ’s e ga ghiùlan fhèin mar fhear a bha às a chiall. Thug an duin’-uasal eile ceum air ais agus thuit e. Dhochainn Mgr Hyde e far an robh e agus dh’fhàg e e na shìneadh air an t-sràid.

Chuir am boireannach a dh’iarraidh a’ phoilis ach bha an seann duine air bàsachadh. Bha cèis litreach aige air an robh ainm is seòladh Mhgr Utterson. An-ath-latha, chaidh an litir a thoirt chun an fhir-lagha. Chaidh innse dha mun mhurt, agus chaidh a thoirt chun an stèisein-poilis a chur ainm ris a’ chorp.

‘Tha mi ga aithneachadh,’ thuirt Mgr Utterson. ‘Tha mi air obair-lagha a dhèanamh dha.’

Chaidh Mgr Utterson chun an taigh aig Dr Jekyll. Bha Dr Jekyll a’ coimhead truagh, ’s e na chrùban ri taobh an teine.

‘An cuala tu an naidheachd?’ dh’fhaighnich Mgr Utterson. ‘Am faca tu e? Na can rium gu bheil thu a’ falach murtair?’

‘Utterson, tha e air falbh,’ dh’èigh an dotair. ‘Dh’fhàg e litir agus dh’fhalbh e. Chan eil fhios a’m am bu chòir dhomh a sealltainn dhan phoileas. Inns dhomh dè nì mi.’

‘Seall dhomh an litir,’ fhreagair Utterson.

Bha làmh-sgrìobhadh ‘Eideard Hyde’ oirre agus cha robh càil sgrìobhte ach nach fhaiceadh Dr Jekyll am fear a sgrìobh i tuilleadh.

‘Am faod mi seo a chumail?’ dh’fhaighnich Utterson.

‘Faodaidh gu dearbha,’ fhreagair Jekyll. ‘Chan eil fhios a’m dè nì mi leatha.’

Na dhachaigh, na b’ fhaide dhen oidhche, thug Mgr Utterson a-mach an litir agus rinn e coimeas ri seann litir ann an làmh-sgrìobhadh Jekyll fhèin. Cha mhòr nach e an aon sgrìobhadh a bh’ ann. Cha b’ urrainn dha a chreidsinn gun robh a charaid air am b’ eòlaiche e, ri foill airson murtair a dhìon.

Cha do rinn Mgr Utterson càil; bha Hyde air falbh, agus cha robh an litir mheallta aig Jekyll gu feum ann a bhith ga lorg. Bha beatha Dr Jekyll na b’ fheàrr anns na mìosan an dèidh do Hyde a dhol à fianais. Chunnaic e a charaidean agus bha e na bu thoilichte na bha e bho chionn ùine mhòr.

An uair sin, aon oidhche fhuar anns a’ Ghearran, thadhail Mgr Utterson air dachaigh Jekyll agus chaidh a thionndadh air falbh. Airson ceithir oidhcheannan às dèidh sin, dh’fheuch e ri fhaicinn ’s chaidh a dhiùltadh. Air a’ chòigeamh oidhche, chaidh e a choimhead air Dr Lanyon. Chuir e uabhas air cho truagh ’s a bha coltas an dotair; cha robh coltas air gum biodh e fada beò.

‘Chan eil agam ach seachdainean,’ thuirt Dr Lanyon nuair a dh’fhaighnich Mgr Utterson còir air a shon.

‘Tha Jekyll tinn cuideachd,’ thuirt Utterson.

‘Chan eil mi airson bruidhinn mu Jekyll,’ thuirt Lanyon. ‘Dhòmhsa, tha e marbh.’

‘Dè tha ceàrr, Lanyon? Tha an triùir againne ro shean airson a dhol a-mach air a chèile. Nach gabh e cur ceart?’

‘Cha ghabh, Utterson. ’S dòcha gun lorg thu an fhìrinn nuair a bhios mi marbh. Ach an-dràsta, biodh oidhche shocair agad.’

Cola-deug às dèidh sin, chaochail Dr Lanyon. Às dèidh an tiodhlacaidh, fhuair Mgr Utterson litir bhuaithe. Am broinn na cèise, bha cèis eile ’s i dùinte. Le beagan uabhais, leugh Mgr Utterson an seòladh air an litir a bha am broinn na dàrna tè. An sin bha, ‘Cha bu chòir seo fhosgladh ach às dèidh bàs Dr Eanraig Jekyll.’ Cha robh beachd aig Mgr Utterson dè am fiosrachadh a bha na broinn.

Chaidh seachdainean seachad. Aon oidhche, bha Mgr Utterson leis fhèin an tac an teine, nuair a thàinig searbhant Dr Jekyll ’s gun dùil ris.

‘Poole! Tha seo annasach. Carson a thàinig thu an seo?’ dh’fhaighnich e.

‘Tha an t-eagal orm, a mhaighistir, agus cha robh fios a’m càit eile an rachainn,’ fhreagair Poole. ‘Mas e ur toil e, thigibh gu dachaigh Dr Jekyll an-dràsta fhèin. Tha eagal orm gu bheil rudeigin uabhasach air tachairt.’

Sa bhad, dh’èirich Mgr Utterson agus chuir e air a chòta. Bha an oidhche fliuch, fiadhaich agus rinn iad cabhag còmhla gu taigh Dr Jekyll.

‘Nise, a mhaighistir,’ thuirt Poole. ‘Thigibh a-steach dhan laboratoraidh; tha rudeigin a bu chòir dhuibh a chluinntinn. Ach, na rachaibh a-steach ged a dh’iarradh e oirbh.’

Thug Poole Mgr Utterson tron taigh, agus thug e air seasamh gu socair aig doras an laboratoraidh fhad ’s a ghnog e fhèin an doras.

‘Tha Mgr Utterson a-muigh an seo, a mhaighstir,’ dh’èigh e. ‘Tha e ag iarraidh ur faicinn.’

‘Chan fhaic mi duine,’ thuirt guth gearaineach bho thaobh eile an dorais.

‘Tapadh leibh, a mhaighistir,’ thuirt Poole agus stiùir e Mgr Utterson sìos tron trannsa. ‘An e guth mo mhaighstir a bha sin?’ dh’fhaighnich e ann an sanais.

‘Cha robh e coltach ris,’ fhreagair Mgr Utterson. ‘Ach dè idir a tha seo

a’ ciallachadh?’

‘Chan esan a th’ ann, a mhaighstir,’ thuirt Poole. ‘Tha mise den bheachd gu bheil e air a bhith marbh o chionn seachdain, agus gur e siud guth an fhir a mharbh e!’

‘Chan eil an seo ach gòraiche, Poole!’ dh’èigh Mgr Utterson. ‘Carson an ainm sealbh a mhurtadh cuideigin Dr Jekyll agus an uair sin a dh’fhuiricheadh e anns an taigh cho fada às dèidh sin. Chan eil e a’ dèanamh ciall!’

‘Ge bith cò th’ ann,’ thuirt Poole, ‘tha e air a bhith a’ cur notaichean fon doras a h-uile seachdain, agus a’ toirt biadh a-steach gun fhiosta tron oidhche. Tha e air mo chur chun a h-uile ceimigeir ann an Lunnainn airson droga air choreigin. Ge bith dè th’ ann, chan eil e air feum sam bith a dhèanamh. A Mhgr Utterson, tha mi air a bhith a’ ruith mun cuairt mar seo, a’ dèanamh mar a thèid iarraidh orm, ach tha fios a’m fhìn nach e mo mhaighstir a th’ air cùl an dorais sin.

‘Poole,’ fhreagair am fear-lagha, ‘mas ann mar sin a tha, brisidh sinn an doras. Ach cò tha thu ’n dùil a tha am falach an sin?’

‘Tha mi ’n dùil gur e Mgr Hyde a th’ ann, sir,’ fhreagair Poole. ‘Nuair a dh’fhalbh e, bha iuchair an dorais-chùil fhathast aige. Tha mi cinnteach nach do choinnich mi riamh ri fear cho olc ri Mgr Hyde.’

‘Seadh,’ thuirt Mr Utterson. ‘Tha fhios a’m dè tha thu a’ ciallachadh. Tha e a’ cur gaoir trom fheòil a’ smaoineachadh air! Poole, tha mi gad chreidsinn; tha mi a’ creidsinn gu bheil Dr Jekyll marbh, agus gu bheil am murtair air cùl an dorais sin. Feumaidh sinn a bhriseadh!’

Bha an oidhche sàmhach. Lorg Poole tuagh agus chaidh iad còmhla tron trannsa chun an dorais a-rithist. Chluinneadh iad fuaim annasach mar cheumannan aotrom gan tarraing tron t-seòmar air an taobh eile.

‘Tha an rud sin a’ coiseachd suas is sìos a latha ’s a dh’oidhche, a mhaighstir,’ thuirt Poole ann an sanais. ‘Chan eil e a’ stad ach nuair a thig droga ùr bhon cheimigeir. ’S e dearbhadh a th’ anns na ceumannan sin, a’ mhaighistir. Tha ceumannan mo mhaighstir tòrr nas truime na sin.’

Ghnog Utterson a cheann; cha robh dòigh air an robh Dr Jekyll a’ dèanamh fuaim nan ceumannan aotrom sin. Shnàig iad chun an dorais, agus bhuail Utterson air le dhùirn.

‘Jekyll!’ dh’èigh e. ‘Ma tha thu a-staigh an sin, tha mi ag iarraidh d’ fhaicinn sa bhad! Mura fosgail thu an doras, brisidh sinn e!’

‘Utterson!’ thuirt an guth. ‘Thalla! Tha mi a’ guidhe ort!’

‘Chan e guth Jekyll a tha sin, ach Hyde!’ dh’èigh Utterson. ‘Poole! Leag an doras seo!’

Le slaic mhòr den tuagh, leag Poole an doras. Thàinig ràn ghoirseachail bhon taobh eile. Thuit an doras le brag. Dh’fhàs an ràn fann. Diogan às dèidh sin, bha an taigh sàmhach a-rithist.

Sheas am fear-lagha agus an searbhant ann an làrach an dorais, a’ coimhead an t-seòmair a bha mun coinneimh. Bha na lampaichean a’ deàrrsadh; bha teine sa chagailt agus bha fear na shìneadh air a’ bhrat ’s e a’ bàsachadh.

Chaidh iad ga ionnsaigh agus an corp a’ dèanamh a chrith mu dheireadh ’s a’ tarraing na h-anail mu dheireadh. ’S e Eideard Hyde a bh’ ann. Bha aodach air a bha ro mhòr dha, agus bha glainne de phuinnsean air choreigin aige na làimh. Bha fios aig Utterson gun robh am murtair air cur às dha fhèin seach gabhail ri peanas.

‘Tha sinn ro fhadalach,’ thuirt Utterson. ‘Tha Hyde air a dhol far nach fhaigh duine air thalamh grèim air. Feumaidh sinn coimhead airson corp Dr Jekyll.’

Rannsaich iad gach àite, ach sgeul cha d’ fhuair iad air Dr Eanraig Jekyll.

Chuir iad còmhdach air a’ chorp aig Hyde agus thug iad sùil timcheall an t-seòmair. Air aon bhòrd, bha meanbh-bhotail de stuth-ceimigeach is fùdar, agus dùin bheaga de rud coltach ri salannan ann an sàsaran glainne. Bha e mar gun robh Hyde air tòiseachadh air deuchainn air nach cuireadh e crìoch tuilleadh.

‘’S e sin an droga a dh’iarr e orm fhaighinn dha,’ thuirt Poole, ’s e a’ comharrachadh nan gràinnean geala. ‘Ach cha robh e uair sam bith gu feum, ’s chuireadh e a-mach a-rithist mi.’

Thug iad sùil air an deasg agus lorg iad cèis mhòr leis an t-seòladh aig Mgr Utterson oirre. Dh’fhosgail am fear-lagha i agus lorg e tiomnadh ùr; bha Dr Jekyll air inntinn atharrachadh agus air a’ cheann thall, air a h-uile càil fhàgail aig Mgr Utterson.

Bha litir eile am broinn na cèise agus seòladh Mhgr Utterson oirre sin cuideachd. Bha na leanas air a sgrìobhadh gu sìmplidh:

Utterson, a charaid chòir, Ma tha an litir seo agad, tha mise air bàsachadh no air a dhol à sealladh. Mus leugh thu an còrr, leugh an litir a dh’fhàg Lanyon airson fhosgladh aig an àm seo. An uair sin till thuice seo agus leugh an còrr den stòiridh bhrònach agamsa.

Eanraig Jekyll

‘Poole,’ thuirt Mgr Utterson air a shocair. ‘Feumaidh mise a dhol dhachaigh agus na litrichean seo a leughadh. Tha mi ’n dòchas gun toir iad dhuinn soillearachadh air a’ chùis annasaich seo. Cha bhi mi fada. An uair sin, cuiridh sinn a dh’iarraidh a’ phoilis.’

Dh’fhàg iad an corp aig Hyde far an robh e, agus ghlas iad na dorsan a bha a’ dol chun a’ chinn sin den taigh. Thill Mgr Utterson dhachaigh agus chaidh e dìreach don studaidh aige a leughadh nan litrichean a leanas:

Sgrìobh Dr Lanyon:

Utterson, a charaid chòir

Anns an Fhaoilleach, fhuair mi litir bho Dr Jekyll ag iarraidh orm a dhol chun an taighe aige sa bhad, agus drathair a lorg anns an robh grunn rudan, nam measg meanbh-bhotail agus fùdar geal. Dh’iarr e orm an drathair a thoirt air ais gu mo thaigh fhìn, agus a cumail sàbhailte gus an nochdadh fear ga iarraidh.

Bha mi air gabhail ris nam inntinn fhìn gun robh Jekyll air a dhol às a chiall, ach rinn mi am fàbhar annasach seo dha mar a bhithinn air rud sam bith a dhèanamh do sheann charaid. Bha an drathair agam san taigh mar a dh’iarr e, nuair a thàinig duine beag chun an dorais às dèidh dhi dorchnachadh, ’s e gam iarraidh.

‘An do chuir Dr Jekyll an seo thu?’ dh’fhaighnich mi dha.

Ghnog e a cheann agus thug e sùil mhionaideach mu chùiltean dorcha na ceàrnaig mus tàinig e a-steach don taigh agam. Ged a bha e beag, bha aodach air a bha fada ro mhòr dha. Bha e mar phàiste, an dòigh san robh e air a sgeadachadh, ach aig an aon àm, bha e oillteil. Cha do thàrr an creutair seo seasamh anns an taigh agam nuair a thòisich e gam cheasnachadh:

‘A bheil i agad?’ dh’èigh e. ‘A bheil i agad? An drathair, a bheil i an seo?’

‘Sin i,’ thuirt mi, ’s mi a’ sealltainn dha far an robh i air an làr.

Cha mhòr nach do ruith e thuice, le coltas sanntach, sgreamhail air aodann. Thòisich e a’ slaodadh a-mach gach rud a bh’ innte, rud mu seach, agus gan cur an ceann a chèile ann am meanbh-bhotal. An toiseach ’s ann dearg a bha an stuth measgaichte, ach mar a chaidh tuilleadh stuth ceimigeach na cheann, ghoil e agus dh’fhàs e pinc. Thàinig ceò às, agus dh’fhàs e dorcha purpaidh. Chrìon sin mar a chuir e an stuth mun cuairt, agus chaidh e na dhath uaine.

‘A-nise,’ thuirt an cèiliche agam, ‘a bheil thu airson an ath rud fhaicinn?’

Ghnog mi mo cheann. Utterson chòir! ’S ann orm-sa a bha an

t-aithreachas gun do ghnog.

Dh’òl e an deoch ann an aon bhalgam. Rinn e plosg agus coltas air gun robh e gus bàsachadh. Dh’atharraich dath aodainn, cha mhòr nach do leagh e air falbh agus dh’atharraich cumadh aodainn. Às dèidh mhionaidean de dhòrainn, bha e an sin ann an cruth gu tur eadar-dhealaichte – b’ e sin, Eanraig Jekyll!

Chan urrainn dhomh an rud a dh’inns e dhomh an oidhche sin a sgrìobhadh an seo. Ach, Utterson, feumaidh mi innse dhut; ’s e Eideard Hyde, agus am murtair, a thàinig a-steach don taigh agamsa an oidhche ud.

Lanyon

An stòiridh aig Dr Jekyll:

Utterson, a charaid,

Thig na leanas am follais nuair nach eil mise ann, agus ’s e seo an aon fhuasgladh as urrainn dhomh a thabhann airson na rinn mi.

Tràth anns an rannsachadh agam, fhuair mi a-mach gu bheil dà thaobh air nàdar an duine. ’S iad sin, an taobh fìor is math, agus an taobh dorcha. Tha iad an làthair agus air am measgachadh anns a h-uile neach. ’S e adhbhar cnuasachaidh a bha ann dhòmhsa feuchainn ri sgaradh a dhèanamh eatarra. Bha mi den bheachd gun cruthaicheadh seo dithis ùr; aon gu tur math agus an neach eile gu tur dona.

Cha robh ann ach cnuasachadh gus an do thuig mi bhon rannsachadh san laboratoraidh aon latha gun gabhadh e dèanamh. Mar dheuchainn, cheannaich mi tòrr den t-salainn, an stuth as riatanaiche, agus anmoch aon oidhche chuir mi mo bheatha ann an cunnart le bhith ag òl na deoch a rinn mi leis.

Thàinig dòrainn na chois; bha mi air mo dhalladh le cràdh. ’S ann nuair a chrìon an cràdh a thuig mi nach b’ e mi fhìn a bh’ ann. Cha robh sgàthan agam anns an t-seòmar sin aig an àm, ach chaidh mi a-steach don t-seòmar-cadail far am faca mi am faileas aig Eideard Hyde anns an sgàthan agam.

Bha Hyde na bu lugha agus na b’ òige na Jekyll. Agus bha e olc; bha mi ga fhaireachdainn anns na cuislean aige. Cha robh dad a bha math mu mo dheidhinn ri linn an atharrachaidh. Cha do lagaich sin m’ annas. Air ais anns an laboratoraidh, rinn mi suas an deoch a-rithist agus dh’òl mi i. Dh’obraich i an dàrna turas agus thill mi don chorp aig Eanraig Jekyll.

A-nise, bha dà phearsa agam; aon a bha mar an seann mheasgachadh de mhath is dona, agus aon a bha fìor olc. B’ e bha san amharc ach aon a bha fìor mhath is aon a bha fìor olc a chruthachadh, ach cha do choilean mi sin idir.

Cha robh agam ach an deoch òl ’s bha mi a’ dol nam Hyde. Thug mi dha na b’ urrainn dhomh de chothroman; dh’iarr mi air na searbhantan a leigeil a-steach don taigh, thug mi dha iuchair airson an dorais chùil, agus dh’fhàg mi a h-uile càil aige, gun fhios dè thachradh.

Dh’fhaodainn rud sam bith a dhèanamh mar Hyde agus tilleadh air ais gu bhith mar Jekyll airson a bhith sàbhailte. Ge-tà, fiù ’s an uair sin bhiodh na rudan a bha Hyde a’ dèanamh gam fhàgail mì-chofhurtail mar Jekyll. Thug ionnsaigh shuarach air pàiste buaireadh agus sluagh chun an dorais-chùil. Phàigh e iad le seic ann an làmh-sgrìobhadh Eanraig Jekyll. Às dèidh sin, dh’fhosgail mi cunntas-banca ann an ainm Eideard Hyde, agus lean mi orm gam atharrachadh fhìn le bhith ag òl na deoch.

An uair sin aon oidhche, chaidh mi don leabaidh mar Eanraig Jekyll agus dhùisg mi sa mhadainn mar Eideard Hyde. Cha robh mi air an deoch òl. Dh’fheumainn stuth a mheasgachadh a’ mhadainn sin airson mi fhìn atharrachadh air ais gu Jekyll.

Chuir seo dragh orm. Bha mi a’ faireachdainn mar gun robh mi gus tionndadh gu buan gu bhith mar Hyde, agus gum feumainn taghadh a dhèanamh eadar an dithis. Roghnaich mi Jekyll agus fad dà mhìos, lean mi an cùrsa seo ’s cha deach mi faisg air deoch ’s cha do dh’atharraich mo chruth.

Aon oidhche chaill mi mi fhìn. Dh’òl mi an deoch agus leig mi an droch spiorad a-mach. Bha an cuthach air Hyde às dèidh a bhith glaiste cho fada, agus chuir e aghaidh air sràidean Lunnainn is murt san amharc. ’S e an gamhlas a thug air am bodach bochd ud a mhurt, agus ’s e mise a bu choireach!

Nuair a dh’atharraich mi air ais, mhionnaich mi nach leiginn a’ bhrùid ud a-mach gu bràth tuilleadh. Phronn mi an iuchair a bha aige agus chaith mi air falbh a chuid aodaich. An uair sin chuala mi gum facas e agus gun robh fios aig ant-saoghal gur e murtair a bh’ ann a’ Hyde. Bha iad às a dhèidh, ach bha mise sàbhailte.

Ach feumaidh crìoch tighinn air gach nì, agus aon latha ann am Pàirce Regent, thàinig sin ormsa. Bha mi nam shuidhe air beingidh nuair a thàinig crith nam chorp. Dh’fhairich mi e a’ tachairt dhomh; chaidh mi gu bhith nam Hyde am murtair, ’s e na shuidhe a-muigh ann an solas geal an latha far am faiceadh na h-uile e!

Chlisg mi, ach shaoil mi gun iarrainn cuideachadh bho Lanyon. Bidh eòlas agad a-nise air a’ chuid bheag aigesan den stòiridh agam. Bhruidhinn e rium gu dùrachdach an oidhche sin, ach chan eil mi a’ creidsinn gun cuala mi facal. Bha mi cho taingeil faighinn às.

Bha mi na bu lugha na uair a thìde aig an taigh nuair a dh’atharraich mi gu Hyde a-rithist, às aonais deoch. Chlisg mi agus chùm mi ag òl an stuth airson mi fhìn a chumail mar Jekyll. Ge-tà, thòisich an stuth riatanach ri teireachdainn. Cha robh mi air an còrr a cheannach bho fhuair mi a’ chiad chuid.

Chuir mi a dh’iarraidh tuilleadh, ach cha do dh’obraich e. Tha cuid às ùr air a bhith agam a h-uile latha, ach chan eil càil gu feum. Chan atharraich an dath aige agus chan eil feum ann. Bha rudeigin annasach anns a’ chiad chuid a rinn mi nach eil anns a’ chòrr. Tha mi air an salann sin gu lèir a chleachdadh agus chan eil an còrr deoch agam.

’S e seo an turas mu dheireadh a bhios mi mar Eanraig Jekyll. An ath turas a dh’atharraicheas mi, bidh mi mar Eideard Hyde gus am bàsaich mi; cha ghabh sin leasachadh. Tha mi

a’ cur na litreach seo am falach ’s mi an dòchas nach lorg Hyde i. Bidh e glaiste an seo, gun dòigh air faighinn a-mach.

Chan eil fhios a’m an tèid agaibh air a chrochadh no an cuir e às dhà fhèin an toiseach. Chan eil na tha an dàn do Hyde na dhragh dhomh tuilleadh. Feumaidh mise mo pheann a chur bhuam agus a’ bheatha mhì-thoilichte aig Eanraig Jekyll a thoirt gu crìch.

Crìoch

Ma chòrd an leabhar didseatach seo riut, tadhail air an làrach-lìn againn @

http://www.giglets.net gus leabhraichean didseatach eile le Giglets fhaincinn.

Tapadh leibh airson an leabhar seo a cheannach bho Giglets.

’S e facal bho Albais no Sgots, bhon bhàrdachd aig Raibeart Burns a th’ ann an ‘Giglets’ – a’ ciallachadh clann a tha a’ gàireachdainn no a’ dèanamh braoisgeiul. Tha sinn an dòchas gun dùisg na SmartReads annainn uile a’ bheothalachd sin a tha ann an clann gu nàdarra, seo an fhaireachdainn sinn annaibh, beòthalachd, aotrom agus aighearach mar a bhios ann an clann òga, nuair a tha iad dubhach, no toilichte, fo eagail no làn spòrs.

Nach tadhail sibh air an làraich-lìn againn gus tuilleadh fhaighinn a-mach mu na tha Giglets ris. An sin gheibh sibh fios mu thachartasan Giglets a bharrachd air measaidhean lèirmheasan agus airtaigilean. Faodaidh sibh cuideachd clàradh airson cuairt-litrichean bho Giglets – cluinnidh sibh an uair sin fiosrachadh ùr sam bith a tha a’ tighinn a-mach.

Gus gum bi na leabhraichean nan dòigh fiù ’s nas taitniche dhuibh a thaobh a bhi gan leughadh agus ag ionnsachadh, tha Giglets an dùil na leabhraichean a leasachadh le bhith cleachdadh goireasan bheòthalachaidh agus eile, mar a tha teicneòlas ùr a’ tighinn am follais. Uair sam bith a nì sibh luchdachadh a-nuas às ùr air an leabhar agaibh bho thasglann sgòthach an neach-reic agaibh air an Eadar-lìon, le ùmhlachd don t-seirbheis aige, aig àm sam bith, thèid an leabhar ùrachadh chun an na dreachd as ùire.

Tha sinne aig Giglets an dòchas gun còrd na sgeulachdan againn ribh!

Taing

Stiùiriche Deasachaidh

Jacqui McGhee

Riochdairean

Craig Johnstone

Karsten Kärcher

Eadar-theangachadh

Mòrag Stiùbhart

Stiùiriche Ealain

Graeme Nimmo

Dealbhadh Eile

Mark Haldane

Luchd-sgrùdaidh Eile

Ánna Máire Kärcher (Ní Domhnaill)

Chris McGhee

Jane Johnstone

Taing shònraichte do Tom Brodie-Browne

Mu Giglets

’S e th’ ann an SmartReads ach sgeulachdan clasaigeach a th’ air an atharrachadh do ghinealach ùr de luchd-leughaidh. Ged a tha litreachas clasaigeach sàr mhath, gu tric tha cnapan-starra eadar an luchd-leughaidh agus na sgeulachdan. San latha an-diugh chan eil ùine aig daoine a chosgas iad a’ lorg sgeulachd a chòrdas riutha, gu h-àraid ma tha i sgrìobhte ann an cànan seann-fhasanta a tha doirbh a leantainn. Tha Giglets a’ cur às do thòrr dhe na duilgheadasan seo agus a’ toirt cothrom air na sgeulachdan seo do leughadairean ùra – sean agus òg.

Tha Giglets a’ foillseachadh sgeulachdan anns a bheil beairteas cànain agus susbaint, ach air an giorrachadh agus air an sìmpleachadh do leughadairean òga. Tha Giglets ag amas air na sgeulachdan agus na caractaran a th’ air an snìomh a-steach dhan chultar làitheil againn a chur fa chomhair an leughadair. Leughaidh tu leabhar Giglets ann an 15-20 mionaidean agus gheibh thu blas de leabhar clasaigeach. Tha na Giglets a’ gleidheadh susbaint na sgeòil, bho chlisgeadh gu bròn, gach tachartas agus toileachas, na caractaran agus na suidheachaidhean ainmeil a tha air a bhith aithnichte thairis nam bliadhnachan. Tha Giglets a’ cleachdadh dòigh-obrach stèidhte airson sgriobtaichean film a sgrìobhadh gus na tiotalan clasaigeach ath-dheasachadh do leughadairean ùra.

Cuideachd, tha dealbhan an cois gach sgeulachd gus na prìomh shuidheachaidhean a thoirt beò dha na leughadairean. Tha seo a’ dèanamh na sgeòil nas taitniche agus a’ cuideachadh an leughadair gus cuimhne a chumail air na tha a’ tachairt. Rè ùine tha sinn an dùil tuilleadh leasachaidhean a chur an gnìomh airson barrachd tlachd agus ionnsachaidh a chur ri gach tiotal.

Tha an sgioba sgrìobhaidh agus an luchd-measaidh aig Giglets ionnsaichte agus eòlach a thaobh na h-obrach; mar eisimpleir tha ceum ann an Litreachas agus Cànan bho Oilthigh Ghlaschu aig an Neach-deasachaidh againn, agus tha PhD bho Oilthigh Shrath Chluaidh aig fear de na Riochdairean againn.

Tha Giglets ag amas air a bhith a’ toirt seachad ionnsachadh agus cothrom cur-seachad den ìre as àirde. Tha sinn an dòchas leughadh a bhrosnachadh, litreachas clasaigeach a thoirt fa-near do luchd-leughaidh nas fharsainge, agus cuideachadh ri piseach a thoirt air litearrachd. ’S e sin an t-adhbhar gun tug sin SmartReads air leabhraichean Giglets!