Thank you for your support of the Creative Arts. Please keep supporting us and please only use this book at Gaelic Medium Education Schools in Scotland.

If you are not a teacher or pupil at a Gaelic Medium Education School in Scotland, please delete this book. You can find 'Enhanced' versions of this book on major ebook retailers such as iTunes.

This electronic edition first published in 2012 by Giglets Limited.

Giglets Limited
15 Glenbrig
Darvel, Ayrshire KA17 0JA
GB – Scotland

http://www.giglets.net

ISBN 978-1-908564-56-6 in electronic format

(English Language version ISBN 978-1-908564-09-2 in electronic format)

Copyright © Giglets Limited 2012

Translation Copyright © Giglets Limited 2012

The right of Giglets Limited to be identified as the author of this work has been asserted by Giglets Limited in accordance with the Copyright, Designs and Patents Act 1988.

You may not copy, store, distribute, transmit, reproduce or otherwise make available this publication (or any part of it) in any form, or by any means (electronic, digital, optical, mechanical, photocopying, recording or otherwise), without the prior written permission of the publisher. Any person who does any unauthorized act in relation to this publication may be liable to criminal prosecution and civil claims for damages.

A CIP catalogue record of this publication is available from the British Library.

Taing shònraichte do Chomhairle nan Leabhraichean agus do Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig airson an taic ann a bhith a’ cruthachadh an leabhair-d seo.

Giglets ann an Gàidhlig

Òran Nollaig

Atharrachadh bhon tiotal clasaigeach le Teàrlach Dickens a chaidh fhoillseachadh ann an 1843 fon ainm A Christmas Carol.

EARRANN A H-AON

Bha Marley marbh. Cha robh teagamh sam bith mu dheidhinn sin. Chuir Scrooge a làmh-sgrìobhaidh ris an teisteanas-bàis. Bha Seann Mharley cho marbh ri sgadan.

Bha Scrooge agus Marley air a bhith còmhla fad bhliadhnaichean. A dh’aindeoin sin, cha do chuir a’ chùis dhuilich seo mòran dragh air Scrooge! Peacach mòr le miann an airgid! Bha e gu math fuar co-dhiù agus cha tàinig aiteamh sam bith air aig àm na Nollaig.

Aon oidhche, an oidhche ron Nollaig, bha seann Scrooge na shuidhe ’s e ag obair gu trang san taigh chunntasachd. Bha i cho fuar ris a’ phuinnsean a-muigh. Cha robh e ach beagan an dèidh trì uairean, ach bha i dorcha mu thràth. Bha teine beag aig Scrooge air, ach bha an teine aig a’ chlèireach, Bob Cratchit, cho beag ’s gun saoileadh tu nach robh ann ach aon chnap guail.

‘Nollaig Chridheil dhuibh!’ arsa mac bràthair Scrooge, ’s e a’ coiseachd a-steach às an fhuachd.

‘Ach!’ arsa Scrooge, ‘Gòraiche! Nollaig Chridheil! Dè an t-adhbhar a th’ agadsa airson a bhith cho cridheil? Tha thu bochd gu leòr.’

‘Dè idir a’ chòir a th’ agaibh a bhith cho dubhach?’ arsa mac a bhràthar. ‘Tha sibh beairteach gu leòr.’

Bha Scrooge a’ dranndan, ‘Och! Gòraiche.’

‘Na bithibh cho gruamach, uncail!’ arsa mac a bhràthar.

‘Ciamar eile a bhithinn?’ dh’fhaighnich Scrooge, ‘Dè tha ann an àm na Nollaig ach àm airson a bhith a’ pàigheadh rudan, gun airgead gu leòr agad airson a bhith gam pàigheadh.’

‘Uncail!’ arsa mac a bhràthar. ‘Tha mise daonnan air a bhith dhen bheachd gur e deagh àm a th’ ann an àm na Nollaig; àm làn bàidh, làn carthannais agus àm tlachdmhor. Cha dèan e beairteach mi, ach tha mi dhen bheachd gu bheil an Nollaig air a bhith math dhomh, gum bi i math dhomh, agus cha chan mise ach, a Dhia Beannaich i!’

Bhuail Bob Cratchit a bhasan.

‘Ma chluinneas mi bìg eile bhuatsa’, arsa Scrooge, ‘bidh thu a’ comharrachadh na Nollaig le bhith a’ call do chosnaidh!’

‘Na bithibh cho feargach, uncail.’ Thuirt mac bràthair Scrooge. ‘Siuthadaibh! Nach ith sibh còmhla rinn a-màireach.’

‘Feasgar math dhut,’ arsa Scrooge ’s e a’ diùltadh.

‘Tha mi duilich nach tig sibh ann,’ arsa mac a bhràthar. ‘Tha mi air feuchainn a chionn ’s gur e an Nollaig a th’ ann. Nollaig Chridheil agus Bliadhna Mhath Ùr!’

Bha Scrooge a’ dranndan a-rithist. Chaidh mac a bhràthar a-mach, ach stad e aig an doras airson beannachdan na Nollaig a thoirt do Bhob Cratchit agus gus dithis eile a leigeil a-steach.

‘Nollaig Chridheil,’ dh’èigh a’ chiad fhear dhiubh. ‘Cò tha agam an seo a-nis, Mgr Scrooge no Mgr Marley?’

‘Dh’eug Marley bho chionn seachd bliadhna, air an dearbh oidhche seo,’ fhreagair Scrooge.

‘Uill! A Mhgr Scrooge,’ ars an duine. ‘Aig an àm seo dhen bhliadhna bidh sinn a’ feuchainn ri dèanamh cinnteach gu bheil na daoine bochda ceart gu leòr.’

‘A bheil prìosan no taighean-obrach sam bith ann don tèid iad idir?’ dh’fhaighnich Scrooge.

‘Tha, gu leòr,’ ars an duine.

‘Ò! Bha seòrsa de dh’eagal orm gun do dh’èirich rudeigin a chur às dhaibh,’ arsa Scrooge.

‘Ach chan fhaigh iad mòran de spiorad na Nollaig anns na h-àiteachan sin,’ fhreagair an duine. ‘Tha deannan againn a’ cruinneachadh beagan airgid gus dìreach sin a dhèanamh. Dè na bheir sibh fhèin dhuinn?’

‘Cha toir sgillinn!’ fhreagair Scrooge. ‘Cha bhi mise cridheil aig àm na Nollaig agus chan eil de dh’airgead agamsa gus leisgeadairean a chuideachadh. Chan urrainn dhòmhsa no dhan Nollaig leisgeadairean a dhèanamh toilichte. Bidh mise a’ cuideachadh nan àiteachan air an tug mi iomradh – feumaidh na truaghain cheart a dhol an sin.’

‘Chan urrainn do mhòran a dhol an sin agus b’ fheàrr le mòran dhiubh bàsachadh.’

‘Nam b’ fheàrr leotha bàsachadh,’ arsa Scrooge, ‘’s fheàrr dhaibh sin a dhèanamh; tha cus dhaoine anns an t-saoghal co-dhiù.’

Cha mhòr gun robh na fir creidsinn na bha iad a’ cluinntinn, agus dh’fhàg iad agus chùm Scrooge air a-rithist le chuid obrach. Chùm Scrooge agus Bob Cratchit orra ag obair gu àm dùnaidh. An uair sin chrom Scrooge bhon stòl aige.

‘Cha bhi thu ag iarraidh obair a-màireach idir, tha mi cinnteach?’ arsa Scrooge ris a’ chlèireach.

Dh’fheuch Bob Cratchit ri toirt air tuigsinn nach robh ann ach aon latha gach bliadhna.

‘Droch leisgeul airson a bhith a’ goid bho chuideigin!’ arsa Scrooge. ‘Feumaidh tu a bhith an seo tràth madainn a-màireach.’ Choisich Scrooge a-mach le gruaim air. Bha an oifis dùinte ann am priobadh agus ruith Bob Cratchit dhachaigh gus geamaichean a chluich còmhla ris an teaghlach.

Chaidh Scrooge dhachaigh cuideachd. Bha e a’ fuireach ann an togalach dorcha a bha le Marley aig aon àm. B’ e àite gruamach a bh’ ann, agus bha an lios cho dorcha ’s gum feumadh Scrooge a shlighe a dhèanamh le a làmhan gu ruige an dorais.

Nis, cha robh dad annasach mun ghnogaire air doras Scrooge. Bha Scrooge ga fhaicinn a h-uile latha. Ach a-nochd, leis an iuchair aige anns an doras, cha b’ e an gnogaire a chunnaic e ach aodann Mharley.

Sheall aodann Mharley air Scrooge; bha na speuclairean mar fhaileas air bathais bòcain. Nuair a thug Scrooge sùil gheur air, chaidh e na ghnogaire a-rithist; chuir e car dhen iuchair agus choisich e a-steach. Stad Scrooge airson greiseag bheag mus do dhùin e an doras agus choimhead e air a chùlaibh. Cha robh sìon ann.

Chaidh Scrooge suas an staidhre anns an dorchadas. Chuir e air a ghùn-oidhche, agus a cheap; agus thill e agus shuidh e an tac an teine. Shuidh Scrooge a’ cnuasachadh airson ùine mhòr.

Bha seann ghlag crochte anns an t-seòmar aige. Mhothaich Scrooge gun robh an glag

air tòiseachadh a’ gluasad. Cha b’ fhada gus an robh fuaim àrd a’ tighinn bhuaithe, dìreach mar a bha a’ tighinn bhon h-uile glag eile anns an taigh. Thàinig stad air an fhuaim gu h-obann. Chuala Scrooge fuaim mar gun robh cuideigin a’ slaodadh sèine throm suas an staidhre gu ruige an dorais aige.

‘Gòraiche!’ arsa Scrooge. ‘Cha chreid mise e.’

Thàinig e tron doras. An t-aodann ud: Marley. Bha an t-sèine a bha ga chuartachadh air a dèanamh le bogsaichean airgid, iuchraichean, glasan agus tòrr eile. Chitheadh tu tron bhodhaig aige.

‘Cò thu?’ dh’èigh Scrooge.

‘Faighnich dhomh cò bh’ annam,’ ars an Taibhs.

‘Cò bh’ annad ma-thà?’ dh’èigh Scrooge.

‘Cò ach do chompanach, Jacob Marley,’ ars an Taibhs. Dh’fhuasgail am bòcan bann a bha air a shuaineadh mu cheann agus thuit a ghiall ìosal air a bhroilleach! Thuit Scrooge air a ghlùinean.

‘A bheil thu a’ creidsinn annam?’ dh’fhaighnich an Taibhs.

‘Tha,’ arsa Scrooge. ‘Ach carson a tha thu an seo?’

‘Tha spiorad a h-uile duine,’ fhreagair an Taibhs, ‘a’ siubhal thar an t-saoghail.’

‘Carson a tha sèine ort?’ dh’fhaighnich Scrooge.

‘Seo an t-sèine a chruthaich mi dhomh fhìn nuair a bha mi beò,’ fhreagair an Taibhs. ‘Anns a’ bheatha, cha do ghluais mi nas fhaide air falbh bhon àite seo, gun sìon fa-near dhomh ach airgead. A-nis, tha turais fhada romham leis an t-sèine seo crochte rium! Nam faiceadh tu cho fada ’s a tha an t-sèine a tha a’ feitheamh ortsa!’

‘Dèan tròcair orm, Jacob!’ arsa Scrooge le ràn.

‘Tha mi an seo a-nochd los gu bheil dòchas agadsa na thachair dhomhsa a sheachnadh,’ ars’ an Taibhs. ‘Thig Trì Spioradan a chur an eagail ort. Faodaidh dùil a bhith agad ris a’ chiad fhear dhiubh a-màireach, nuair a thèid a sheirmeas an glag aig uair. Cuimhnich a-nis na thuirt mi riut!’

Cheangail am bòcan a ghiall a-rithist, chruinnich e an t-sèine agus choisich e a-mach an uinneag. Chaidh e còmhla ri mòran thaibhsean eile, agus iad uile a’ coiseachd le sèinichean fada troma. Sheall Scrooge orra le uabhas gus an deach iad às an t-sealladh; dh’fheuch e air ‘Gòraiche’ a ràdh, ach cha b’ urrainn dha. Bha crith air a’ dol dhan leabaidh.

EARRANN A DHÀ

Dhùisg Scrooge anns an dorchadas agus dh’èist e airson uair an uaireadair. Bhuail an glag trom suas gu dà reug; stad e an uair sin. Meadhan-oidhche! Chaidh e dhan leabaidh an dèidh a dhà!

‘Cha ghabh e a bhith,’ arsa Scrooge, ‘gun do chaidil mi fad latha agus a-steach gu oidhche eile!’ Bha Bòcan Mharley a’ cur dragh air; bha e air rabhadh a thoirt dha gun tadhaileadh cuideigin air nuair a bhiodh an glag a’ bualadh aig uair. Chuir e roimhe fuireach na dhùisg gu uair sa mhadainn.

Bhuail an glag an uair sin. ‘Ding, dong!’ Thàinig lasadh solais dhan t-seòmar agus dh’fhosgail na cùirtearan anns an t-seòmar. Cò bha mu choinneamh Scrooge an sin ach taibhs eile.

Bha coltas annasach air, coltach ri pàiste agus coltach ri seann duine aig an aon àm. Bha èideadh geal air agus bha lasadh solais a’ tighinn bho a bhathais, agus bha ceap neònach air a cheann.

‘An tusa an Spiorad mun deach innse dhomh mu dheidhinn?’ dh’fhaighnich Scrooge.

‘’S mise Bòcan na Nollaig a Dh’fhalbh,’ arsa an Spiorad ’s e a’ cumail grèim teann air a ghàirdean. ‘Coisich cuide riumsa!’ Chaidh e còmhla ris chun na h-uinneig.

‘Chan e taibhs a th’ annamsa idir,’ leig Scrooge ràn às. ‘Tuitidh mise.’

‘Chan eil agad ach grèim a chumail ormsa,’ arsa an Spiorad, ‘agus thèid do chumail suas dìreach far a bheil thu!’

Chaidh iad tron bhalla agus nochd iad an uair sin air rathad air an dùthaich. Bha am baile air a dhol às an t-sealladh agus b’ e latha fuar a bh’ ann le sneachd air an talamh. Bha pònaidhean a’ dèanamh trotan le balaich air am muin.

‘Iochd!’ arsa Scrooge. ‘Bha mise an seo nam bhalach.’

‘Seo faileasan nan rudan a tha air a bhith ann,’ arsa an Taibhs. ‘Chan fhaic iad sinne idir.’

Thàinig aoibhneas a chridhe Scrooge nuair a chuala e na balaich ag èigheach Nollaig Chridheil. Dh’fhàg Scrooge agus an Taibhs an rathad agus chaidh iad a dh’ionnsaigh taigh-sgoile a bha air a thogail le breigeachan dearga.

‘Chan eil an sgoil falamh idir,’ arsa an Taibhs. ‘Tha pàiste bochd air fhàgail an sin.’

Dh’aithnich Scrooge an t-àite nuair a choisich iad a-steach tron doras. Am broinn na sgoile, bha balach aonranach na shuidhe a’ leughadh ri taobh teine beag. Thàinig deòir gu sùilean Scrooge ’s e ga fhaicinn fhèin, dìreach mar a chleachd e a bhith.

Thuirt an Taibhs an uair sin, ‘Nach seall sinn air Nollaig eile!’

Dh’fhàs Scrooge òg na bu shine agus dh’fhàs an seòmar dorcha; cha robh dad a dh’fhios aig Scrooge ciamar a thachair seo. Agus siud e a-rithist, na aonar. Dh’fhosgail an doras agus leum nighean bheag a-steach.

‘Tha mi air tighinn gus do thoirt dhachaigh, a bhràthair bhig!’ ars an nighean.

‘Dhachaigh?’ fhreagair an gille.

‘Seadh!’ ars an nighean. ‘Bidh sinn uile còmhla airson na Nollaig agus nach sinn a bhios toilichte le chèile.’ Bhuail i a basan ri chèile.

‘B’ e nighean bheag a’ chridhe mhòir a bha na do phiuthar,’ ars an Taibhs.

‘B’ e sin a bh’ innte gu dearbh,’ arsa Scrooge.

‘Dh’eug i nuair a bha i na boireannach,’ arsa an Taibhs, ‘agus bha clann aice.’

‘Aon phàiste,’ arsa Scrooge.

‘Mac do pheathar!’ arsa an Taibhs.

Bha Scrooge caran an-fhoiseil agus fhreagair e, ‘’S e.’

Dh’fhàg iad an sgoil agus chaidh iad gu baile, agus ’s e àm na Nollaig a bh’ ann a-rithist, ach bha e na b’ anmoiche air an fheasgar. Stad an Taibhs air taobh a-muigh doras taigh-bathair.

‘Iochd!’ arsa Scrooge. ‘Dh’ionnsaich mise mo cheàird an seo!’ Chaidh iad a-steach. Bha seann duine air an robh pearabhaig na shuidhe an sin air cùlaibh deasg. Leig Scrooge èigh às. ‘Cò th’ ann ach seann Fezziwig!’

Dh’èigh Fezziwig ann an guth sèimh: ‘Ebenezer!’

Thàinig Scrooge, mar a bha e aig an àm, na dhuine òg, a-steach.

‘Chan eil an còrr obrach ri dhèanamh air an Latha ron Nollaig,’ arsa Fezziwig. ‘Nach ullaich sinn a h-uile rud!’

Bha e air a dhèanamh ann am mionaid. Cha b’ fhada gus an robh an taigh-bathair na thalla dannsa soilleir. Nochd fìdhlear a-steach. Thàinig a’ Bh-uas Fezziwig. Thàinig na h-aoighean air fad agus chaidh iad uile a-steach! Fichead càraid aig an aon àm, sìos am meadhan agus suas a-rithist! Bha dannsa gu leòr ann, biadh agus cèic.

Nuair a thàinig am partaidh gu crìch, ghuidh Mgr Fezziwig agus a Bhean Nollaig Chridheil dhan h-uile duine. Bha Scrooge air cuimhneachadh air a h-uile rud agus bha e air còrdadh ris. Mhothaich e an uair sin gun robh an Taibhs ga choimhead; chitheadh tu a-nis tron t-solas a bha a’ lasadh air a cheann.

‘Chan eil ann ach gnothach beag,’ arsa an Taibhs, ‘gus na daoine faoine seo a thoileachadh.’

‘Beag!’ arsa Scrooge. ‘Chan eil e beag idir. Tha an toileachas a tha e a’ toirt dhaibh cho mòr ri rud a chosgadh fortan.’ Stad e.

‘Dè tha ceàrr?’ dh’fhaighnich an Taibhs.

‘Chan eil sìon,’ arsa Scrooge. ‘Bu mhath leam bruidhinn ris a’ chlèireach agam. Sin uile.’

‘Tha an ùine a’ ruith ormsa,’ arsa an Spiorad. ‘Dèan cabhag!’

A-rithist, chunnaic Scrooge e fhèin. Bha e na bu shine agus bha e na shuidhe ri taobh nighean bhrèagha aig an robh deòir na sùilean.

‘Tha an cùmhnant againn a-nis sean,’ ars’ ise. ‘Nuair a thug sinn an gealladh, bha an dithis againn bochd agus toilichte gu leòr a bhith còmhla. Nuair a rinn sinn an cùmhnant, b’ e duine eile a bh’ annad.’

‘Cha robh annam ach balach,’ arsa Scrooge òg, le cion foighidinn.

‘Tha faireachdainnean eile agad a-nis,’ arsa ise. ‘Tha mi gad fhuasgladh bhon ghealladh-pòsaidh. Le cridhe làn gaoil airson mar a bha thu aig aon àm. Tha mi an dòchas gum bi thu toilichte!’ Shil i na deòir agus dh’fhàg i e na aonar.

‘A Spioraid!’ dh’èigh Scrooge. ‘Na seall an còrr dhomh!’

‘Aon fhear eile!’ fhreagair am Bòcan ann an guth làidir.

Ann an sealladh eile, an tac an teine bha boireannach òg na suidhe, cho coltach ris an tè mu dheireadh a chunnaic e ’s gun robh Scrooge dhen bheachd gur e an aon tè a bh’ ann, gus am faca e i, na suidhe mu choinneamh na h-ìghne.

Bha gnogadh aig an doras agus chuir iad fàilte air an athair. Sheall Scrooge air an duine a bha na shuidhe còmhla ri a mhnaoi agus a nighinn. Thàinig deòir gu a shùilean a’ smaoineachadh gum faodadh tèile mar seo a bhith air athair a ghabhail air.

‘Belle,’ ars’ an duine ri a mhnaoi. ‘Chunnaic mi fear de do sheann charaidean an-diugh.’

‘Cò?’ dh’fhaighnich ise.

‘Mgr Scrooge. Chaidh mi seachad air an oifis aige. Tha a chompanach aig uchd a’ bhàis agus bha e na shuidhe an sin, na aonar anns an t-saoghal.’

‘A Spioraid!’ thuirt Scrooge ann an cagar, ‘thoir air falbh mi bhon àite seo.’

‘Seo na faileasan aig na rudan a tha air tachairt,’ ars an Taibhs. ‘Tha iad dìreach mar a bha iad; na cuir coire ormsa.’

‘Na dèan an còrr cron orm!’ dh’èigh Scrooge. Chunnaic e solas a’ Bhòcain a’ deàrrsadh gu làidir, rug e air an sguab agus bhrùth e sìos air a cheann i. Gu h-obann, mhothaich Scrooge gun robh e air ais anns an t-seòmar-chadail aige fhèin. Cha mhòr gun robh e air a leabaidh fhèin a ruigsinn nuair a thuit e ann an trom chadal.

EARRANN TRÌ

Dhùisg Scrooge ann an teis-meadhan srann. Bhuail an glag aig an aon mhionaid ’s a dheàrrs solas air bhon ath sheòmar. Dh’èirich Scrooge agus ghabh e ceumannan beaga gu ruige an dorais.

Dh’èigh guth neònach ris tighinn a-steach. Bha tur atharrachadh air tighinn air a sheòmar. Bha ballachan an t-seòmair air an còmhdach ann an cuileann, uil-ìoc agus eidheann. Bha braidseal teine a’ gabhail suas an similear. Bha a h-uile rud a b’ fheàrr ri ithe aig àm na Nollaig air a chruachadh air an ùrlar agus bha Fuamhaire aighearach a’ cumail suas lòchran teine.

‘Thig a-steach! Agus cuir eòlas nas fheàrr orm, a dhuine!’ thuirt am Fuamhaire. ‘’S mise Bòcan na Nollaig a th’ ann An-dràsta.’

‘A Spioraid,’ arsa Scrooge, ’s e a’ cromadh a chinn, ‘Tha mi air aon leasan fhaighinn, agus tha e a’ dèanamh feum dhomh. A-nochd, ma tha rudeigin agad ri theagasg dhomh, leig leam ionnsachadh.’

‘Suath na mo chuid aodaich!’ ars an Spiorad.

Rinn Scrooge sin agus chaidh a h-uile rud a bh’ ann às an t-sealladh. Nochd iad ann an sràidean a’ bhaile air madainn na Nollaig. Thug an Spiorad Scrooge gu taigh a’ chlèirich agus thug e lasadh beag air an starsaich aige leis a’ bhiùgan aige.

Bha a’ Bh-uas Cratchit a’ cur sìos na tubhailt, le taic bho Bhelinda Cratchit. Bha Peadar Cratchit a’ pronnadh a’ bhuntàta; bha dithis dhe na Cratchits bheaga a’ dannsa agus ag èigheach gun robh iad a’ faireachdainn fàileadh a’ gheòidh a’ bruich ann am bùth a’ bhèiceir!

Nochd Bob a-steach le a mhac a b’ òige, Tim Beag, air a ghuailnean. Tim Beag bochd; bha e a’ tarraing croitse beag na làimh! Thug a’ chlann eile leotha e airson gun cluinneadh e am fead a bh’ aig a’ mharaig.

‘An robh Tim modhail gu leòr?’ dh’fhaighnich a’ Bh-uas Cratchit.

‘Cho math ris an òr,’ arsa Bob, ‘Thuirt e gun robh e an dòchas gum faca daoine e anns an eaglais, leis gu bheil e cuagach, agus gu bheil e math a bhith a’ cuimhneachadh air Latha na Nollaig air an fhear a thug air na bacaich coiseachd agus a thug air na doill faicinn.’ Bha crith ann an guth Bob.

Thill Tim Beag an uair sin. Bha Peadar agus an fheadhainn a b’ òige san teaghlach air a dhol a dh’iarraidh a’ gheòidh, agus cha b’ fhada gus an do thill iad leis. Mu dheireadh, bha am biadh air ullachadh agus chaidh an t-altachadh a ràdh. Chluinneadh tu fuaim an aoibhneis; cha robh leithid de ghèadh ann riamh roimhe agus bha mìlsean blasta aca cuideachd!

Nuair a bha iad air an leòr ithe, thog a h-uile duine dhe na Cratchits glainne sùgh. Thuirt Bob, ‘Nollaig Chridheil dhuinn uile agus gum beannaicheadh Dia sinn!’

‘Gum beannaicheadh Dia a h-uile duine againn!’ arsa Tim Beag. Shuidh e faisg air athair agus chùm Bob grèim teann air làmh a’ bhalaich.

‘A Spioraid,’ thuirt Scrooge ann an cagar. ‘Am bi Tim Beag beò greis mhath?’

‘Mura h-atharraich na faileasan seo,’ ars an Taibhs. ‘Bàsaichidh am balach seo.’

‘Na can sin!’ arsa Scrooge. ‘A Spioraid! Can rium gum bi e buan.’

‘Carson? Ma bhàsaicheas e, nach eil e nas fheàrr dha sin a dhèanamh; tha cus dhaoine anns an t-saoghal co-dhiù.’

Chrom Scrooge a cheann nuair a chuala e a bhriathran fhèin gan cantainn air ais ris fhèin. An uair sin, chuala e ainm fhèin.

‘Deoch-slàinte Mhgr Scrooge! ’S e chuir an Fhèisteas seo air dòigh!’

‘Scrooge gu dearbh!’ leig a’ Bh-uas Cratchit ràn àiste. ‘Bu mhath leamsa rud no dhà a ràdh ris an duine sin.’

‘Ò, ghaoil!’ arsa Bob. ‘A’ chlann! Latha na Nollaig.’

‘Mar sin, òlaidh mi a shlàinte air do shon fhèin,’ arsa a’ Bh-uas Cratchit, ‘Nollaig Chridheil! Bidh esan sona gu leòr, chan eil teagamh sam bith agam!’

Fhad ’s a dh’òl iad a shlàinte, chaidh teaghlach nan Cratchits às an t-sealladh anns na leusan mu dheireadh de bhiùgan an Spioraid. Chùm Scrooge sùil gheur air Tim Beag cho fada ’s a

b’ urrainn dha.

Chuir e iongnadh air Scrooge e fhèin fhaicinn ann an seòmar làn sholais, agus làn dhaoine. Na sheasamh an sin, bha mac piuthar Scrooge fhèin!

‘Ha, ha! Thuirt e nach robh ann an àm na Nollaig ach gòraiche!’ dh’èigh mac a pheathar. ’S e duine àraid a th’ ann.’

‘Tha e uabhasach fhèin beairteach, Fred,’ dh’èigh nighean a pheathar.

‘Dè nì thu dhen siud, a ghaoil?’ arsa mac piuthar Scrooge. ‘Chan eil a bheairteas gu feum sam bith dha agus cò tha a’ fulang ach e fhèin. Chan ith e còmhla rinn. Dè a’ bhuil a th’ aig an sin?’

‘Chaill e air deagh dhinnear,’ arsa nighean piuthar Scrooge.

‘Gu dearbh,’ arsa mac a pheathar. ‘Ach bheir mise fiathachadh dha a h-uile bliadhna, biodh e ga iarraidh no nach bi. Bidh mise ag òl deagh shlàinte Uncail Scrooge!’

Chaidh an suidheachadh às an t-sealladh. Chùm Scrooge agus an Spiorad orra a’ siubhal. Chunnaic iad mòran agus thadhail iad air mòran thaighean. B’ e oidhche fhada a bh’ ann agus dh’fhàs an Taibhs na bu shine fad na h-ùine.

‘A bheil beatha nan Spioradan cho goirid sin?’ dh’fhaighnich Scrooge.

‘Tha mo bheatha gu math geàrr,’ fhreagair an Taibhs. ‘Bidh i a’ tighinn gu crìch a-nochd aig meadhan-oidhche. Trobhad!’ Sheirm glag a’ chloc agus bha e cairteal gu meadhan-oidhche.

‘Thoir mathanas dhomh,’ arsa Scrooge, ’s e a’ coimhead dìreach air adhart. ‘Tha rudeigin neònach am falach air cùlaibh do chleòca. Dè th’ ann, a Spioraid?’

‘Seall an seo!’ arsa an Taibhs ann an guth làidir.

Bho thaobh a-staigh a’ chleòca, thug e dithis òganach: truagh agus suarach. B’ e nighean agus gille a bh’ ann ach bha iad coltach ri uilebheistean.

Sheas Scrooge air ais le uabhas. ‘A Spioraid! An ann leatsa a tha iad?’

‘’S ann leis a’ Chinne-daonna a tha iad,’ ars an Spiorad. ‘’S e am balach Aineolas. ’S e an nighean Ainnis. Thoir an aire orra le chèile!’

‘Nach eil iad a’ faighinn taic sam bith?’ dh’èigh Scrooge.

‘A bheil prìosan no taighean-obrach sam bith ann don tèid iad idir,’ ars an Spiorad, ’s e ag ath-aithris briathran Scrooge.

Bhuail an glag dà-reug agus chaidh an Spiorad às an t-sealladh. Chunnaic Scrooge Bòcan le currac a’ tighinn ga ionnsaigh mar cheò air an talamh.

EARRANN A CEITHIR

Thàinig am Bòcan na b’ fhaisge air, ann an sàmhchair, a’ sgaoileadh sgleò air feadh an àite. Bha e air a chòmhdach ann an cleòca dubh, agus chitheadh tu gun robh a làmh sìnte a-mach.

‘An tusa Bòcan na Nollaig a tha fhathast ri Teachd?’ dh’fhaighnich Scrooge.

Thog an Spiorad a chorrag gun smid a ràdh. Bha crith ann an casan Scrooge. ‘Taibhs an àm ri Teachd!’ thuirt e. ‘Tha barrachd eagail orm bhuatsa na bho rud sam bith. Tha fhios agam gu bheil thu an seo airson mo chuideachadh agus gun ionnsaich mi a bhith nas fheàrr. Lean ort!’

Ghluais am Bòcan air falbh agus lean Scrooge e. Nochd iad anns a’ bhaile agus stad iad ri taobh luchd-gnothaich. Chuala Scrooge an còmhradh a bh’ aca.

‘Chan eil,’ arsa duine reamhar. ‘Chan eil fhios agam air mòran mu dheidhinn. Chan eil fhios agam ach gu bheil e marbh.’

‘Dè tha e air a dhèanamh le chuid airgid?’ dh’fhaighnich fear dhiubh air an robh aodann dearg.

‘Cha chuala mi guth,’ ars an duine reamhar. ‘Cha bhi ann ach tòrradh gu math sàmhach. Chan aithne dhòmhsa duine sam bith a thèid ann.’ Rinn iad gàire agus choisich iad air falbh. Choimhead Scrooge air a’ Bhòcan ’s e an dòchas beagan mìneachaidh fhaighinn.

Thug am Bòcan e gu àite dhen bhaile aig an robh droch chliù. Choimhead Scrooge agus am Bòcan fhad ’s a thug boireannach ultach leatha gu buth bheag dhorcha. Lean boireannach eile i agus an uair sin nochd duine a bha air èideadh ann an dubh agus bha an triùir aca lag a’ gaireachdainn.

‘Glè mhath ma-thà!’ dh’èigh am boireannach. ‘Chan eil rud no dhà mar seo na chall sam bith do dhuine. Gu h-àraid do dhuine nach eil beò.’

‘Ma bha e ag iarraidh an cumail,’ ars an dàrna boireannach, ‘bha còir aige a bhith air dèanamh cinnteach gum biodh cuideigin air coimhead às a dhèidh, an àite a bhith a’ gabhail anail mu dheireadh na aonar.’

Thug an duine a bha air èideadh ann an dubh a-mach cuid dhe na stuthan a bha e air a ghoid – cèis-pheansailean, putain mhuilichinn agus broidse. Ghabh Eòsaph, am bodach aig an robh a’ bhùth, beachd air dè an luach a bh’ annta.

‘Sin an cunntas agaibh,’ arsa Eòsaph. ‘Cò a-nis?’

Bha a’ chiad bhoireannach air plaideachan, searbhadairean agus spàinean airgid a thoirt leatha. Chaidh an cunntas aicese ullachadh cuideachd.

‘Nis, Eòsaiph, an t-ultach agamsa,’ ars an dàrna boireannach.

‘Dè tha seo?’ arsa Eòsaph. ‘Cùirtearan leapa! Thug thu leat iad ’s esan na laighe marbh an sin?’

‘Thug,’ ars’ am boireannach. ‘Agus sin an lèine as fheàrr aige. Bha iad air a cur air airson a thiodhlacadh,’ thuirt i le gàire. ‘Ach thug mise dheth i.’

Bha Scrooge air oillteachadh.

‘Ha, ha!’ leig am boireannach lasgan gàire ‘Ruaig e a h-uile duine nuair a bha e beò, gus am b’ urrainn dhuinne prothaid a dhèanamh bho a bhàs!’

‘A Spioraid!’ arsa Scrooge. ‘Tha mi a’ tuigsinn! Dh’fhaodadh seo tachairt dhomhsa! Nach seall thu orm le bàidh a thaobh a’ bhàis no leanaidh an sealladh uabhasach seo rium fad mo bheatha!’

Thug an Taibhs e gu taigh Bhob Cratchit. Bha an fheadhainn bheaga ann an teaghlach nan Cratchits nan suidhe gu sàmhach ri taobh Pheadair. Bha a’ Bh-uas Cratchit a’ fuaigheal, ach chuir i sìos a h-obair agus shuath i a sùilean.

‘Tha an dath a’ goirteachadh mo shùilean,’ ars’ ise.

An dath? Ah, Tim Beag bochd!

‘Tha iad nas fheàrr a-nis,’ arsa a’ Bh-uas Cratchit. ‘Cha sheallainn sùilean laga dha d’ athair nuair a thig e. Cha mhòr nach eil an t-àm aige tighinn.’

‘Tha an t-àm seachad,’ fhreagair Peadar. ‘Tha e a’ coiseachd beagan nas slaodaiche a-nis, a mhàthair.’

‘Choisich e gu luath le Tim Beag air a ghualainn.’ ars ise. ‘Ach bha e gu math aotrom ri tharraing agus bha uiread de ghràdh aig athair air. Siud d’ athair aig an doras!’ Rinn i cabhag na choinneamh agus chuidich a’ chlann e gus a dhinnear ithe. Bha Bob sona gu leòr cuide ri a theaghlach.

‘Chaidh thu ann an-diugh?’ dh’fhaighnich a bhean.

‘Chaidh, a ghràidh,’ arsa Bob. ‘Gheall mi dha gun coisichinn ann Didòmhnaich. Mo bhalach bochd!’ arsa Bob ’s e fo bhròn. Cha b’ urrainn dha gun caoineadh. Nam b’ urrainn dha a bhith air a chuideachadh, bhiodh e fhèin agus a mhac air a bhith na b’ fhaide air falbh na bha iad ’s dòcha. ‘Tha fhios agam, a ghaoil; bidh cuimhne againn air cho foighidneach ’s a bha e; cha dhìochuimhnich sinn Tim Beag.’

‘Cha dhìochuimhnich, a chaoidh, athair!’ dh’èigh iad, an teaghlach air fad a’ sileadh dheur còmhla.

‘A bhòcain,’ arsa Scrooge, ann an cagar tùchanach. ‘Cò bhàsaich?’

Thug an Taibhs e troimhe chun an deiridh. Stad an Spiorad ann an gàrradh eaglais agus chomharraich e aon uaigh le chorraig.

‘Mus tèid mise faisg air an uaigh ud,’ arsa Scrooge, ‘an e faileasan dhe na rudan a thachras a tha seo no faileasan dhe na rudan a dh’fhaodadh tachairt?’

Thog an Taibhs a chorrag a-rithist. Ghluais Scrooge air adhart gu socair. Bha a’ chlach-uaghach ann an droch staid, ach leugh e EBENEZER SCROOGE air a’ chloich.

‘Chan e, a Spioraid!’ dh’èigh e. ‘Chan eil mise a-nis mar a bha mi aig aon àm. Cha bhi mi mar sin tuilleadh. Carson a tha thu a’ sealltainn a h-uile rud a tha seo dhomh, mura bheil dòchas sam bith ann dhomh?’

Thàinig crith ann an làmh a’ Bhòcain.

‘Bheir mi spèis dhan Nollaig le m’ uile chridhe. Cuimhnichidh mi an t-ionnsachadh a tha mi air fhaighinn bhon Spiorad. Inns dhomh gun urrainn dhomh an sgrìobhadh air a’ chloich-uaghach seo atharrachadh!’ Chùm e suas a làmhan gus guidhe ris; chunnaic e gun do dh’fhàs an Taibhs beag agus gun do dh’atharraich e. An ceann greis bha e air atharrachadh gu bhith na phosta-leapa.

EARRANN A CÒIG

B’ ann leis-san a bha am posta-leapa, air a leabaidh fhèin, na sheòmar fhèin. Agus na b’ fheàrr buileach, b’ ann leis-san a bha an ùine a bha aige, gus gnothaichean a chur ceart!

‘Bidh mise beò anns an àm a dh’fhalbh, an-dràsta agus anns an àm ri teachd! Ò, Jacob Marley! Tapadh leat!’ dh’èigh Scrooge, ’s e a’ dèanamh dannsa a-steach dhan t-seòmar-suidhe agus a’ stad gus anail a ghabhail.

‘Chan eil sìon a dh’fhios agam dè an latha a tha ann!’ arsa Scrooge. ‘No dè cho fada ’s a tha mi air a bhith còmhla ris na Taibhsean. Chan eil fhios agam air aon chàil.’

Dh’fhosgail e uinneag agus chuir e a cheann a-mach. Bha an latha a b’ àillidh ann!

‘Dè an latha a th’ ann an-diugh!’ dh’èigh Scrooge, ri balach a bha air an t-sràid.

‘Dè?’ ars am balach. ‘Nach eil fhios gur e Latha na Nollaig a th’ ann!’

‘Latha na Nollaig! Chan eil mi air a chall,’ arsa Scrooge. ‘Rinn na Spioradan a h-uile rud a bha siud ann an aon oidhche! ’Ille?’

‘Seadh!’ fhreagair am balach

‘An aithne dhut a’ bhùth air an ath shràid?’ dh’fhaighnich Scrooge

‘’S aithne gu dearbh,’ fhreagair am balach.

‘Balach glic!’ arsa Scrooge. ‘A bheil iad air a’ chearc Fhrangach mhòr anns an uinneig a reic?’

‘An tè a tha cho mòr rium fhìn?’ ars an gille. ‘Tha i an siud fhathast.’

‘Thalla agus ceannaich i,’ arsa Scrooge. ‘Can riutha a toirt an seo. Dèan cabhag agus bheir mi dhut leth-chrùn!’ Dh’fhalbh am balach aig peilear a bheatha.

‘Cuiridh mi i gu Bob Cratchit!’ arsa Scrooge ’s e a’ gàireachdainn. ‘Cha bhi fios aige cò às a thàinig i! Tha i a dhà uimhir ri Tim Beag.’

Sgrìobh e seòladh Bhob Cratchit agus chaidh e sìos an staidhre. Nuair a chaidh e sìos an staidhre, ghlac an gnogaire a shùil.

‘Nach e deagh ghnogaire a th’ ann!’ dh’èigh Scrooge. ‘Seo a’ chearc Fhrangach! Nollaig Chridheil dhuibh!’

Abair cearc Fhrangach mhòr! Chuir Scrooge i gu taigh Bhob Cratchit, agus an uair sin sgeadaich e e fhèin anns an aodach a b’ fheàrr a bh’ aige agus choisich e a-mach dhan bhaile. Thàinig e tarsainn air fear a bha air a bhith a’ togail airgid an latha roimhe.

‘A dhuine chòir,’ arsa Scrooge. ‘Nollaig Chridheil! Feuch gun gabh thu mo leisgeul airson cho mì-mhodhail ’s a bha mi an-dè. Agus an gabh thu –?’ arsa Scrooge ’s e a’ cur cagar ann an cluas an duine.

‘A Mhgr Scrooge, a bheil thu da-rìribh?’ ars an duine.

‘Tha,’ fhreagair Scrooge. ‘An dèan thu sin dhomh?’

‘Nì gu dearbh!’ Leig an duine èigh às.

‘Tapadh leibhse,’ arsa Scrooge.

Am feasgar sin, choisich Scrooge gu taigh mac a pheathar. Cha robh e furasta dha a dhèanamh, ach mu dheireadh thall chaidh aige air gnogadh air an doras:

‘A bheil do mhaighstir aig an taigh, a ghaoil?’ arsa Scrooge ris an nighinn.

‘Tha. Tha e anns an t-seòmar-ithe. Seallaidh mi dhuibh far a bheil e ma thogras sibh.’

‘Tapadh leatsa,’ arsa Scrooge, nuair a ràinig e an seòmar-ithe ’s a dh’fhosgail e an doras.

‘Cò tha sin?’ dh’èigh Fred.

‘’S e Uncail Scrooge a th’ ann. Tha mi air tighinn gu mo dhinneir. An leig thu a-steach mi?’

Leig a-steach e! Nach eil fhios gun leig! Chuir Scrooge seachad an Nollaig ann an cuideachd mac agus nighean a pheathar. Abair partaidh le geamaichean agus subhachas gu leòr!

*

Bha Scrooge air ais aig obair tràth an-ath-mhadainn. Bha e am beachd a char a thoirt à Bob Cratchit. Bhuail glag a’ chloc naoi uairean. Bha Bob Cratchit fadalach. Bha Scrooge ga choimhead nuair a thàinig e a-steach. Bha Bob air ad a thoirt dheth mus robh e air tighinn tron doras agus leum e air a stol gus tòiseachadh air a chuid obrach.

‘Hallò!’ thuirt Scrooge, na sheann ghuth chrosta. ‘Dè an seòrsa àm dhen latha a tha seo?’

‘Tha mi duilich.’ arsa Bob. ‘Tha mi fadalach.’

‘Tha,’ arsa Scrooge. ‘Thig an seo ma-thà.’

‘Cha bhi mi fadalch ach aon turas gach bliadhna,’ thuirt Bob. ‘Cha thachair e a-rithist.’

‘A-nis,’ arsa Scrooge, ‘Cha sheas mise ri seo tuilleadh. Mar sin, bheir mi dhut àrdachadh pàighidh!’

Bha Bob dhen bheachd gun robh Scrooge air a dhol às a chiall.

‘Nollaig Chridheil dhut, a Bhob!’ arsa Scrooge, ’s e ga bhualadh mun druim. ‘Bheir mi àrdachadh tuarastail dhut. Agus bruidhnidh sinn feasgar mu na tha romhad san àm ri teachd! Las na teintean, a Bhob Cratchit!’

Rinn Scrooge a h-uile rud a bha sin agus barrachd cuideachd. Cha do dh’eug Tim Beag agus bha Scrooge na nàdar de dh’oide dha. Bha Scrooge cho math ri duine sam bith a bha beò anns an t-saoghal.

Chan fhaca Scrooge Taibhs eile tuilleadh. Bha e daonnan air a ràdh mu dheidhinn, gun robh fhios aige ciamar a chomharraicheadh e an Nollaig. Agus nach b’ fheàrr gum biodh sin air a ràdh mun h-uile duine againn! Agus mar sin, dìreach mar a thuirt Tim Beag, gum beannaicheadh Dia a h-uile duine againn!

Crìoch

Ma chòrd an leabhar didseatach seo riut, tadhail air an làrach-lìn againn @ http://www.giglets.net gus leabhraichean didseatach eile le Giglets fhaincinn.

Tapadh leibh airson an leabhar seo a cheannach bho Giglets.

’S e facal bho Albais no Sgots, bhon bhàrdachd aig Raibeart Burns a th’ ann an ‘Giglets’ – a’ ciallachadh clann a tha a’ gàireachdainn no a’ dèanamh braoisgeiul. Tha sinn an dòchas gun dùisg na SmartReads annainn uile a’ bheothalachd sin a tha ann an clann gu nàdarra, seo an fhaireachdainn sinn annaibh, beòthalachd, aotrom agus aighearach mar a bhios ann an clann òga, nuair a tha iad dubhach, no toilichte, fo eagail no làn spòrs.

Nach tadhail sibh air an làraich-lìn againn gus tuilleadh fhaighinn a-mach mu na tha Giglets ris. An sin gheibh sibh fios mu thachartasan Giglets a bharrachd air measaidhean lèirmheasan agus airtaigilean. Faodaidh sibh cuideachd clàradh airson cuairt-litrichean bho Giglets – cluinnidh sibh an uair sin fiosrachadh ùr sam bith a tha a’ tighinn a-mach.

Gus gum bi na leabhraichean nan dòigh fiù ’s nas taitniche dhuibh a thaobh a bhi gan leughadh agus ag ionnsachadh, tha Giglets an dùil na leabhraichean a leasachadh le bhith cleachdadh goireasan bheòthalachaidh agus eile, mar a tha teicneòlas ùr a’ tighinn am follais. Uair sam bith a nì sibh luchdachadh a-nuas às ùr air an leabhar agaibh bho thasglann sgòthach an neach-reic agaibh air an Eadar-lìon, le ùmhlachd don t-seirbheis aige, aig àm sam bith, thèid an leabhar ùrachadh chun an na dreachd as ùire.

Tha sinne aig Giglets an dòchas gun còrd na sgeulachdan againn ribh!

Taing

Stiùiriche Deasachaidh

Jacqui McGhee

Riochdairean

Craig Johnstone

Karsten Kärcher

Eadar-theangachadh

Gillebrìde MacIlleMhaoil

Stiùiriche Ealain

Graeme Nimmo

Dealbhadh Eile

Mark Haldane

Luchd-sgrùdaidh Eile

Ánna Máire Kärcher (Ní Domhnaill)

Chris McGhee

Jane Johnstone

Taing shònraichte do Tom Brodie-Browne

Mu Giglets

’S e th’ ann an SmartReads ach sgeulachdan clasaigeach a th’ air an atharrachadh do ghinealach ùr de luchd-leughaidh. Ged a tha litreachas clasaigeach sàr mhath, gu tric tha cnapan-starra eadar an luchd-leughaidh agus na sgeulachdan. San latha an-diugh chan eil ùine aig daoine a chosgas iad a’ lorg sgeulachd a chòrdas riutha, gu h-àraid ma tha i sgrìobhte ann an cànan seann-fhasanta a tha doirbh a leantainn. Tha Giglets a’ cur às do thòrr dhe na duilgheadasan seo agus a’ toirt cothrom air na sgeulachdan seo do leughadairean ùra – sean agus òg.

Tha Giglets a’ foillseachadh sgeulachdan anns a bheil beairteas cànain agus susbaint, ach air an giorrachadh agus air an sìmpleachadh do leughadairean òga. Tha Giglets ag amas air na sgeulachdan agus na caractaran a th’ air an snìomh a-steach dhan chultar làitheil againn a chur fa chomhair an leughadair. Leughaidh tu leabhar Giglets ann an 15-20 mionaidean agus gheibh thu blas de leabhar clasaigeach. Tha na Giglets a’ gleidheadh susbaint na sgeòil, bho chlisgeadh gu bròn, gach tachartas agus toileachas, na caractaran agus na suidheachaidhean ainmeil a tha air a bhith aithnichte thairis nam bliadhnachan. Tha Giglets a’ cleachdadh dòigh-obrach stèidhte airson sgriobtaichean film a sgrìobhadh gus na tiotalan clasaigeach ath-dheasachadh do leughadairean ùra.

Cuideachd, tha dealbhan an cois gach sgeulachd gus na prìomh shuidheachaidhean a thoirt beò dha na leughadairean. Tha seo a’ dèanamh na sgeòil nas taitniche agus a’ cuideachadh an leughadair gus cuimhne a chumail air na tha a’ tachairt. Rè ùine tha sinn an dùil tuilleadh leasachaidhean a chur an gnìomh airson barrachd tlachd agus ionnsachaidh a chur ri gach tiotal.

Tha an sgioba sgrìobhaidh agus an luchd-measaidh aig Giglets ionnsaichte agus eòlach a thaobh na h-obrach; mar eisimpleir tha ceum ann an Litreachas agus Cànan bho Oilthigh Ghlaschu aig an Neach-deasachaidh againn, agus tha PhD bho Oilthigh Shrath Chluaidh aig fear de na Riochdairean againn.

Tha Giglets ag amas air a bhith a’ toirt seachad ionnsachadh agus cothrom cur-seachad den ìre as àirde. Tha sinn an dòchas leughadh a bhrosnachadh, litreachas clasaigeach a thoirt fa-near do luchd-leughaidh nas fharsainge, agus cuideachadh ri piseach a thoirt air litearrachd. ’S e sin an t-adhbhar gun tug sin SmartReads air leabhraichean Giglets!