Thank you for your support of the Creative Arts. Please keep supporting us and please only use this book at Gaelic Medium Education Schools in Scotland.

If you are not a teacher or pupil at a Gaelic Medium Education School in Scotland, please delete this book. You can find 'Enhanced' versions of this book on major ebook retailers such as iTunes.

This electronic edition first published in 2012 by Giglets Limited.

Giglets Limited
15 Glenbrig
Darvel, Ayrshire KA17 0JA
GB – Scotland

http://www.giglets.net

ISBN 978-1-908564-51-1 in electronic format

(English Language version ISBN 978-1-908564-12-2 in electronic format)

Copyright © Giglets Limited 2012

Translation Copyright © Giglets Limited 2012

The right of Giglets Limited to be identified as the author of this work has been asserted by Giglets Limited in accordance with the Copyright, Designs and Patents Act 1988.

You may not copy, store, distribute, transmit, reproduce or otherwise make available this publication (or any part of it) in any form, or by any means (electronic, digital, optical, mechanical, photocopying, recording or otherwise), without the prior written permission of the publisher. Any person who does any unauthorized act in relation to this publication may be liable to criminal prosecution and civil claims for damages.

A CIP catalogue record of this publication is available from the British Library.

Taing shònraichte do Chomhairle nan Leabhraichean agus do Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig airson an taic ann a bhith a’ cruthachadh an leabhair-d seo.

Giglets ann an Gàidhlig

Peadar Pan

Atharrachadh bhon tiotal clasaigeach le JM Barrie a chaidh fhoillseachadh ann an 1911 fon ainm Peter Pan.

Bidh a h-uile duine cloinne a’ fàs suas – ach a-mhàin aon. Ann an ùine nach bi fada, bidh fios aca gum fàs iad suas. Bha fios aig Wendy Darling bhon a bha i dà bhliadhna a dh’aois. ’S ann aig a dhà a tha a’ chrìoch a’ tòiseachadh. ’S i Wendy a bu shine; às a dèidh thàinig Seonaidh, agus an uair sin Mìcheal.

Bha cù den ghnè Newfoundland, air an robh Nana, na nurs aca. Corra uair bhiodh iongnadh air Mgr Darling am biodh na nàbaidhean a’ bruidhinn mun deidhinn bhon a bha cù aca mar nurs. Ach ’s e teaghlach toilichte a bha annta gus an tàinig Peadar Pan.

Chuala a’ Bh-uas Darling mu Pheadar an toiseach nuair a bha i a’ sgioblachadh inntinnean na cloinne. Thug i an aire gun robh am facal Peadar a’ seasamh a-mach ann an litrichean mòra.

‘Cò th’ ann am Peadar?’ dh’fhaighnich i do Wendy.

‘Peadar Pan, a mhàthair, mar a tha fios agaibh,’ thuirt Wendy.

Bha cuimhn’ aig a’ Bh-uas Darling air fear Peadar Pan. Bha e air a ràdh gun robh e a’ fuireach còmhla ris na sìthichean. ‘Ach,’ thuirt i, ‘tha fios gu bheil e air fàs suas a-nise.’

‘Ò chan eil,’ thuirt Wendy, ‘ chan eil e dad nas motha na mise.’

An ath oidhche às dèidh sin, sheinn a’ Bh-uas Darling dhan chloinn gus an do chaidil iad. Shuidh i ri taobh an teine ’s i am beachd fuaigheal a dhèanamh, ach an uair sin thuit i na cadal. Fhad ’s a bha i na cadal i, dh’fhosgail an uinneag, dh’itealaich gille beag annasach a-steach agus sheas e air an làr. Às a dhèidh, thàinig gath deàlrach solais a dhùisg a’ Bh-uas Darling. Chunnaic i am balach agus leig i sgiamh aiste.

Nochd Nana; rinn i dranndan agus leum i chun a’ ghille. Dh’itealaich e a-mach tron uinneig, ach chaidh aig Nana air am faileas aige a ghlacadh na beul. Phaisg a’ Bh-uas Darling am faileas agus ghlas i ann an drathair e.

Seachdain às dèidh sin, air oidhche Haoine nach-rachadh-à-cuimhne-gu-bràth, bha a’ Bh-uas Darling air tighinn a-steach do sheòmar na cloinne na trusgan-feasgair, agus bha Mgr Darling air ruith a-steach às a dèidh.

‘Dè tha ceàrr, a luaidh?’

‘Cha ghabh cnot cur dhan taidh seo!’ dh’èigh e. ‘Mar sin, chan urrainn dhuinn a dhol a-mach gu dinnear!’

Rinn a’ Bh-uas Darling gàire agus chuir i cnot dhan taidh aige. An uair sin ruith Mgr Darling mun cuairt an t-seòmair le Mìcheal air a dhruim. Bhuail iad ann an Nana, ’s bha briogais Mhgr Darling làn de ròineagan a’ choin. Thòisich e ag ràdh nach b’ e rud math a bha ann cù a bhith aca mar nurs.

Thug Mgr Darling Nana a-mach agus cheangail e i ris an taigh-chon anns a’ ghàrradh. Bha e a’ faireachdainn dona ga dhèanamh, ach dh’fheumadh e bhith làidir, fiù ’s nuair a bhiodh e ceàrr.

*

Nuair a bha Mgr Darling agus a bhean a’ fàgail an taighe, nochd solas agus dh’itealaich e a-steach dha na dràthraichean ann an seòmar na cloinne. B’ e ban-shìthiche bheag air an robh Tinker Bell a bha anns an t-solas. Dh’fhosgail an uinneag agus thàinig Peadar Pan a-steach.

‘Tink,’ dh’èigh e, ‘an do lorg thu m’ fhaileas?’

Fhreagair fuaim e mar ghlagan òir a’ seinn. Thuirt Tink gun robh am faileas anns na dràthraichean. Lorg Peadar gu luath e agus dhùin e an drathair. Bha Peadar an dùil gun rachadh e fhèin ’s am faileas còmhla mar bhoinneagan uisge ach cha steigeadh e ris. Shuidh e air an làr, agus e a’ rànaich.

Dhùisg Wendy agus shuidh i suas anns an leabaidh. ‘’Ille,’ thuirt i, ‘carson a tha thu a’ rànaich?’

‘Dè an t-ainm a th’ ort?’ dh’fhaighnich esan.

‘Wendy Moira Angela Darling,’ fhreagair ise. ‘Dè an t-ainm a th’ ort fhèin?’

‘Peadar Pan.’ Rinn Wendy gàire agus dh’fhaighnich i dha càit an robh e a’ fuireach.

‘An dàrna rionnag chun na làimh dheis,’ thuirt Peadar, ‘agus an uair sin cùm ort gu madainn.’

‘Abair seòladh èibhinn airson a chur air litrichean!’ Rinn Wendy gàire.

‘Cha bhi mi a’ faighinn litrichean.’

‘Ach nach bi do mhàthair a’ faighinn litrichean?’

‘Chan eil màthair agam,’ thuirt Peadar.

‘Ò Pheadair, chan iongnadh tu bhith a’ rànaich,’ thuirt Wendy.

‘Cha b’ ann a’ rànaich mu mhàthraichean a bha mi,’ thuirt esan. ‘Chan urrainn dhomh m’ fhaileas a steigeadh orm.’

‘An tàinig e dhìot?’ dh’fhaighnich Wendy. Bha fios aice dè bha ri dhèanamh. Thug i a-mach am baga-fuaigheil agus dh’fhuaigheil i am faileas ri cas Pheadair.

An uair sin, thuirt Wendy gum bu chòir dhi pòg a thoirt do Pheadar, agus shìn e a-mach a làmh.

‘’S cinnteach gu bheil fios agad dè tha ann am pòg?’ dh’fhaighnich i.

‘Bidh fios ’am nuair a bheir thu dhomh tè,’ fhreagair esan, agus thug Wendy dha meuran às a’ bhaga-fuaigheil.

‘Nise,’ ars’ esan, ‘an toir mise pòg dhutsa?’ Thug Peadar dhi putan cnò-daraich, agus chroch i e mu h-amhaich. An uair sin thug Peadar an aire gun robh Tinker Bell uabhasach sàmhach. ‘Chan eil thu ga cluinntinn, a bheil?’ dh’fhaighnich e do Wendy.

‘Tha mi a’ cluinntinn gliongadaich ghlagan,’ thuirt Wendy.

‘Tha mi a’ smaoineachadh gun do ghlas mi san drathair i,’ thuirt Peadar le gàire. Leig e Tink a-mach agus dh’itealaich i mun cuairt, ’s an dearg-chuthach oirre.

‘Tink,’ thuirt Peadar, ‘b’ fheàrr leis a’ bhoireannach seo gur tusa an sìthiche aice.’ Thug Tinker Bell dha freagairt mì-mhodhail. Rinn Peadar gàire agus dh’inns e do Wendy mu shìthichean agus Tìr nan Òg, far an robh e fhèin agus na balaich chaillte a’ fuireach.

‘Cò tha sna balaich chaillte?’ dh’fhaighnich ise.

‘Clann a th’ air chall. ’S mura bi duine gan iarraidh, thèid an cur gu Tìr nan Òg. ’S mise an caiptean. Ach bidh mi a’ tighinn chun na h-uinneig agaibhse a dh’èisteachd ri stòiridhean. Chan aithne dha na balaich chaillte stòiridh sam bith.’

‘‘Ò, is iomadh stòiridh a b’ urrainn dhòmhsa innse dha na balaich!’ dh’èigh Wendy, agus shlaod Peadar sanntach i chun na h-uinneig.

‘Thig còmhla rium, Wendy,’ thuirt Peadar. ‘Seallaidh mi dhut mar a dh’itealaicheas tu.’

‘Oo!’ ghlaodh i. ‘An sealladh tu do Sheonaidh ’s do Mhìcheal cuideachd?’

‘Ma thogras tu,’ thuirt Peadar le crathadh gualainn.

Thug Wendy crathadh air Seonaidh is Mìcheal. ‘Dùisgibh,’ dh’èigh i. ‘Tha Peadar Pan a’ dol a dh’ionnsachadh dhuinn mar a dh’itealaicheas sinn!’

Nuair a dhùisg na balaich, bha Peadar ag itealaich mun t-seòmar. ‘Smaoinich air rudan mìorbhaileach,’ thuirt Peadar. ‘Togaidh na smuaintean sin suas dhan iarmailt thu.’ Shèid Peadar beagan de dhust sìthiche orra uile.

Chaidh Mìcheal a thogail tarsainn an t-seòmair. ‘Dh’itealaich mi!’ dh’èigh e. Dh’itealaich Seonaidh agus an uair sin Wendy.

‘Thugainnibh!’ dh’èigh Peadar. Gun for air am pàrantan truagh, lean a’ chlann a-mach dhan dorchadas e.

An toiseach, bha a’ chlann a’ feuchainn cò bu luaithe, `s a’ lùbadh mu stìopallan eaglais. Ach cha b’ fhada gus an robh iad os cionn na mara agus da-rìribh air an t-slighe.

‘Sin e,’ thuirt Peadar, ’s iad a’ tarraing dlùth do Thìr nan Òg. Bha a’ ghrian a’ dol fodha, agus dh’itealaich iad faisg air Peadar ’s esan ag innse dhaibh mu chreachadairean Thìr nan Òg.

‘Cò an caiptean aca?’ dh’fhaighnich Seonaidh.

‘Hook,’ thuirt Peadar le greann.

‘A bheil e mòr?’

‘Chan eil e cho mòr ’s a bha e. Gheàrr mise pìos dheth.’ thuirt Peadar.

‘Dè am pìos?’ dh’fhaighnich Seonaidh.

‘A làmh dheas. A-nis tha cromag iarrainn aige agus bidh e a’ sgrìobadh leatha.’

‘A’ sgrìobadh!’

Dh’itealaich Tink suas thuca, ’s i a’ deàrrsadh gu soilleir. ‘Tha Tink ag ràdh gun tug na creachadairean a-mach an gunna mòr,’ thuirt Peadar. Dìreach an uair sin, chuala iad brag eagalach. Bha na creachadairean a’ losgadh orra.

Nuair a bha a h-uile càil sàmhach, bha Seonaidh agus Mìcheal leotha fhèin san dorchadas. Bha Peadar air a ghiùlain a-mach gu muir, agus bha Wendy is Tinker Bell air an siabadh suas dhan iarmailt.

Bha farmad aig an t-sìthiche ri Wendy. Dh’itealaich i ann an cearcaill shoilleir, a’ gliongadaich, ‘Lean mise.’ Lean Wendy bhochd i anns an dorchadas.

*

Ann an Tìr nan Òg, tha na balaich chaillte a’ dol mun cuairt an eilein a’ coimhead airson Peadar. Tha sianar dhiubh ann aig an àm seo: Tootles, Nibs, Slightly, Curly agus a’ Chàraid Bhalach.

Nuair a tha na balaich a’ dol seachad, tha na creachadairean a’ nochdadh anns na làraich aca. Chan fhaca tu sgioba cho slaoighteil riamh na do bheatha. Tha Caiptean Seumas Hook dorcha agus marbhtach. Tha e daonnan a’ sireadh àite-falaich Peadar Pan.

Tha na creachadairean a’ dol à sealladh agus tha treubh a’ chraicinn-dheirg gan leantainn gu socair. Tha a’ bhana-phrionnsa aca, Tiger Lily, às an dèidh. Tha leòmhainn, tìogairean is mathain a’ tighinn às an dèidh-san; air dheireadh orra uile tha crogall mòr às a bheil fuaim ‘diog’ a’ tighinn. Chan fhada gu bheil na balaich chaillte a’ nochdadh a-rithist, agus tha iad uile a’ dol mun cuairt an eilein anns an dòigh seo.

Ann am priobadh na sùla, tha na balaich a’ dol à sealladh! Càit a bheil iad? Ach a-mhàin Nibs, tha iad anns an dachaigh aca fo thalamh. Tha iad air leum a-steach am broinn seachd craobhan mòra. Tha na stocan falamh nam broinn, agus mòr gu leòr airson balach a leigeil a-steach. Às a sin, tha iad a’ slaighdeadh sìos fon talamh.

Tha na creachadairean a’ nochdadh a-rithist. Tha Hook a’ dranndanaich ris a’ bhòsan, Smee, ‘Tha mise ag iarraidh Peadar Pan. Chaith esan mo làmh chun a’ chrogaill ud. Tha e air a bhith ga mo leantainn bhon uair sin, a’ feuchainn ri crìoch a chur air a dhinneir.’ Shuidh Hook air balgan-buachair mòr. ‘Smee,’ lean e air, ‘mura b’ e gun do shluig an crogall ud cloc anns an robh ‘diog’, ’s fhad’ o bhiodh e air mo ghlacadh. Nuair a chluinneas mi an ‘diog’, tha mi ‘dèanamh às.’

‘Latha brèagha air choreigin,’ fhreagair Smee e, ‘stadaidh an cloc agus gheibh e thu.’

‘Nach e sin an t-eagal a th’ orm,’ thuirt Hook gu gearaineach. ‘Dad ort! Smee! Tha an suidheachan seo teth. Leum e gu chasan ’s thug e sùil air a’ bhalgan-buachair às an robh ceò a’ tighinn. Chuala Hook guthan chloinne bhon talamh gu h-ìosal. Le plìonas air aodann, thuig e gun robh e air àite-falaich Pheadair Pan a lorg.

An uair sin – diog, diog! ‘An crogall!’ thuirt Hook ’s e a’ plosgartaich. Thug na creachadairean an casan leotha. Gun teagamh ’s e an crogall a bh’ ann, ’s e a’ snàgadh an tòir air Hook.

Nochd Nibs aig an aon àm ris na balaich. ‘Chunna mi eun mòr geal,’ dh’èigh e. ‘Tha e ag itealaich an taobh seo, a’ gearan ’s ag ràdh, ‘Wendy bhochd’.

Nochd Tinker Bell os an cionn ’s i a’ gairm, ‘Tha Peadar airson ’s gun loisg sibh air Wendy sin.’

‘Thugainnibh - boghaichean is saighdean!’ dh’èigh na balaich, a’ leum a-steach dha na craobhan aca. Ach bha bogha is saighead aig Tootles bochd mar-thà. Chuir e an t-saighead dhan bhogha agus loisg e. Thuit Wendy gu talamh.

*

Bha Tootles na sheasamh os cionn Wendy nuair a thill na balaich. ‘Loisg mi air an eun!’ dh’èigh e.

‘Chan e eun a tha seo,’ thuirt Slightly. ‘Tha seo nas coltaiche ri boireannach.’

‘Boireannach?’ thuirt Tootles le uabhas. Dìreach an uair sin, chuala iad Peadar ag èigheach. Sheas iad uile mun cuairt air Wendy, agus thàinig Peadar gu talamh air am beulaibh.

‘A bhalacha!’ dh’èigh e. ‘Fhuair mi màthair dhuibh. Am faca sibh i? Dh’itealaich i an taobh seo.’

‘A bhalacha, leig le Peadar faicinn,’ thuirt Tootles, air a shocair. Sheas na balaich gu aon taobh.

‘Tha i marbh,’ thuirt Peadar, a’ toirt na saighde às a cridhe. ‘Cò leis a tha an t-saighead seo?’

‘Leamsa,’ thuirt Tootles. Choimhead càch uile air, ach a-mhàin Nibs, a bha a’ coimhead air Wendy.

‘Seall!’ dh’èigh Nibs. Bha Wendy air gluasad. Chaidh Peadar air a ghlùinean ri taobh. Lorg e am putan aige.

‘’S ann a bhuail an t-saighead anns a’ phòg a thug mi dhi,’ thuirt Peadar. ‘Shàbhail e a beatha. Siuthadaibh! Togaidh sinn taigh mun cuairt oirre.’

Bha na balaich a’ ruith mun cuairt nuair a nochd Seonaidh is Mìcheal.

‘Hallò, Pheadair,’ thuirt iad, ’s iad air faochadh fhaighinn.

‘Hallò,’ fhreagair Peadair. ‘A Churly, cuidichidh na balaich seo le bhith a’ togail an taighe.’

‘Aidh, aidh, Sir.’

‘A’ togail taigh?’ thuirt Seonaidh le iongnadh.

‘Do Wendy,’ thuirt Curly. Cha robh na balaich fada a’ togail taigh eireachdail. Nuair a bha e deiseil, ghnog iad gu modhail, dh’fhosgail an doras agus thàinig Wendy a-mach.

‘Càit a bheil mi?’ thuirt i.

‘Wendy chòir,’ thuirt Slightly, ‘thog sinn taigh dhut.’

‘Agus sinne a’ chlann agad!’ dh’èigh na caraidean. ‘Wendy chòir, bì nad mhàthair dhuinn.’

‘Glè mhath,’ thuirt i, ‘nì mi mo dhìcheall.’ A-steach leotha agus b’ e sin a’ chiad fheasgar toilichte a bha aca còmhla ri Wendy.

*

Aon latha, chaidh a’ chlann a shnàmh ann am bàgh nam maighdeannan-mara. Rinn iad norrag air a’ Chreig Uaignich às dèidh biadh meadhan-là. Thug Wendy orra fois a ghabhail ged nach robh anns an dinneir fhèin ach cur-an-ìre.

Chaidh a’ ghrian à sealladh, agus le faileasan a’ gluasad air an uisge, bha am bàgh a’ coimhead car eagalach. Gu fortanach, dh’aithnicheadh Peadar cunnart, fiù ’s na chadal; leum e gu chasan.

‘Creachadairean!’ dh’èigh e. Le steall, leum a’ chlann dhan uisge agus anns a’ bhad sin fhèin, bha am bàgh mar nach robh duine beò ann.

Theann geòla nan creachadairean faisg. Bha Tiger Lily aca an grèim, agus bha iad am beachd a fàgail air a’ Chreig Uaignich gus am bàthadh i. Chunnaic Wendy agus Peadar bhon uisge i.

Chuir Peadar roimhe Tiger Lily a shàbhaladh; rinn e atharrais air a’ ghuth aig Hook. ‘Ahoi an-sin!’ dh’èigh e.

‘An caiptean!’ dh’èigh na creachadairean, le iongnadh.

‘Leigibh am prìosanach ma sgaoil,’ dh’èigh Peadar, ‘no cuiridh mi mo chromag annaibh!’ Chaidh na ròpan a bha air Tiger Lily a ghearradh agus leum i dhan uisge.

An uair sin thàinig, ‘Bàta ahoi!’ mar mhac-talla sa bhàgh. Bha Hook fhèin air an uisge cuideachd. Chunnaic Wendy an t-aodann doimhearra aige ’s e a’ sreap a-steach dhan bhàta.

‘’Illean! Tha na balaich chaillte air màthair a lorg,’ thurt e gu gearaineach. ‘Dad ort! Càit a bheil tè a’ chraicinn dheirg?’

‘Leig sinn ma sgaoil i,’ thuirt na creachadairean. ‘’S e na h-òrdain agad fhèin a lean sinn. Dh’èigh thu oirnn bhon taobh thall.’

‘’Illean,’ thuirt Hook, ‘cha tug mise dhuibh a leithid de dh’òrdan.’ Bha crith na ghuth, ‘A thaibhse a tha tadhal air a’ bhàgh seo, cò thu?’

‘’S mise Seumas Hook,’ fhreagair Peadar, ann an guth Hook.

‘Ma-thà, cò mise?’ dh’fhaighnich Hook.

‘Trosg,’ fhreagair Peadar.

‘Trosg!’ dh’èigh Hook. ‘A thaibhse, a bheil guth eile agad?’

Rinn Peadar gàire. ‘Tha. Is mise Peadar Pan.’

‘Pan! Beiribh air – biodh e beò no marbh!’ Leum Hook gu chasan.

Bha na balaich deiseil. Bha an t-sabaid geur agus goirid. Las an stàillinn agus steall an t-uisge nuair a chaidh Hook is Peadar am bad a chèile air a’ Chreig Uaignich shleamhainn. Cho luath ris a’ ghaoith, thug Peadar sgian à crios Hook ’s bha e dìreach a’ dol ga cur gu feum nuair a thug Hook grèim às. Thug an ionnsaigh shuarach a mhothachadh bho Pheadar, agus chaidh a ghlacadh leis a’ chromaig chrùbte aig Hook!

Gu clis, leum Hook dhan uisge agus shnàmh e le bheatha chun a’ bhàta-siùil aige. Bha an crogall, le diog na bhroinn, air a thòir.

Nuair a bha an t-sabaid gu bhith seachad, cha robh sgeul aig na balaich air Wendy no Peadar, ach cha robh uallach orra. Leum iad dhan gheòla a thug iad bho na creachadairean, agus dh’iomair iad air falbh.

Anns an t-sàmhchair a lean, thàinig èigh bho thaobh eile a’ bhàigh. ‘Cuidich mi,’ dh’èigh Peadar, agus e a’ slaodadh Wendy air tìr air a’ Chreig Uaignich. ‘Wendy, chan fhada gus am bi a’ chreag fo uisge. Saoil am b’ urrainn dhut snàmh no itealaich chun an eilein às m’ aonais-sa?’ Ach bha Wendy ro sgìth.

‘Wendy, chan urrainn dhomh do chuideachadh. Leòn Hook mi. Chan urrainn dhòmhsa snàmh no itealaich a dhèanamh.’ Fhad ’s a bha e a’ bruidhinn, shuath rudeigin ann am Peadar. ’S e earball iteileig a bh’ ann, a bha Mìcheal air a chall grunn làithean ron sin. Rug Peadar air earball na h-iteileig.

‘Thog e Mìcheal dhan adhar,’ dh’èigh e. ‘Nì e an dearbh rud dhutsa.’

‘An dithis againn!’ dh’èigh Wendy.

‘Cha thog e dithis.’ Cheangail e an t-earball ri Wendy agus phut e i far na creige. Cha b’ fhada gus an deach i à fianais. Bha Peadar leis fhèin anns a’ bhàgh. ‘’S e caochladh mòr a bhios anns a’ bhàs,’ thuirt e ris fhèin.

Leis an uisge ag èirigh, chunnaic Peadar an nead aig eun Thìr nan Òg a’ seòladh tarsainn a’ bhàigh. Phut an t-eun an nead aige ris a’ chreig agus an uair sin dh’itealaich e air falbh. Thuig Peadar dè bha e ris. Sheòl Peadar air falbh anns an nead ’s cha mhòr nach d’ fhuair e dhachaigh cho luath ri Wendy.

*

Air sgàth blàr a’ bhàigh, bha treubh a’ chraicinn-dheirg a-nise nan caraidean, agus bha iad a’ geàrd an taighe fo thalamh.

Aon oidhche, dh’inns Wendy stòiridh dhaibh air an robh iad uile eòlach, mu thriùir chloinne a dh’itealaich gu Tìr nan Òg. Chuir i crìoch air an stòiridh le bhith ag innse gum biodh màthair na cloinne daonnan a’ fàgail uinneag an t-seòmair-cadail fosgailte airson ’s gum faigheadh a’ chlann dhachaigh.

Cha do chòrd an stòiridh ri Peadar. ‘O chionn fhada,’ thuirt e, ‘bha dùil agamsa gum fàgadh mo mhàthair an uinneag fosgailte. Dh’fhuirich mi air falbh fad iomadh gealaich, agus an uair sin thill mi. Ach bha an uinneag glaiste. Bha mo mhàthair air dìochuimhneachadh mum dheidhinn, agus bha balach beag eile anns an leabaidh agam.’

Chuir seo an t-eagal air a’ chloinn. Thugainn dhachaigh, Wendy, ‘ dh’èigh Seonaidh agus Mìcheal.

‘Thugainn!’ thuirt Wendy, ’s i air a clisgeadh. ‘A Pheadair, am faod sinn?’

‘Ma thogras sibh,’ thuirt Peadar, car fuar. Stiùiridh treubh a’ chraicinn-dheirg tron choille sibh. Agus bheir Tinker Bell thar na mara sibh.’

Choimhead na balaich chaillte air Wendy, agus leagh a cridhe. ‘Mo ghràdh oirbh,’ thuirt i (ri Peadar gu h-àraidh), ‘ma tha sibh airson tighinn còmhla rinn; tha mi cinnteach gun gabh mo mhàthair is m’ athair ribh mar an clann fhèin.’

‘A Pheadair, am faod sinn falbh?’ dh’èigh na balaich.

‘Ceart gu leòr,’ fhreagair Peadar gu searbh. Ruith na balaich a dh’fhaighinn an stuth aca.

‘A Pheadair, faigh do stuth,’ thuirt Wendy.

‘Chan fhaigh,’ thuirt esan rithe. ‘Dh’fheumainn fàs suas. Tha mi dìreach airson a bhith nam bhalach agus spòrs a bhith agam fad mo bheatha!’

‘Ach, a Pheadair…’

‘Beannachd leat, Wendy,’ thuirt e ’s e a’ sìneadh a-mach a làimh. Dìreach an uair sin, an àite na sàmhchair a bha air a bhith os an cionn, chluinneadh iad èigheachd is bualadh stàillinn. Bha na creachadairean air ionnsaigh a thoirt air na geàird aca.

Thàinig na creachadairean orra gun fhiosta, a’ dearbhadh gun robh Hook air a bhith cealgach. Cha tàinig duine geal air craiceann-dearg gun fhiosta riamh. ’S e sgrios a bh’ ann, ’s cha b’ e blàr. Rinn na creachadairean a’ chùis, ach ciamar a gheibheadh iad sìos am broinn nan craobhan?

Dh’èist na creachadairean ri taobh nan craobhan. Chuala iad Peadar ag ràdh, ‘Ma rinn na craicinn-dhearga a’ chùis, buailidh iad an druma.’ Lorg Smee an druma agus bhuail e i. Rinn a’ chlann toileachas agus dh’fhàg iad beannachd aig Peadar.

*

Nuair a thàinig a’ chlann a-mach às na craobhan, chaidh an glacadh. Chaidh bannan a chur mum beòil ’s an ceangal air eagal ’s gum feuchadh iad ri itealaich air falbh. Chaidh gach nì gu math gus an do ràinig iad Slightly; thug na creachadairean an aire gun robh meudachd mhòr na mheadhan. Bha Slightly bochd air at, agus air a’ chraobh aige fhèin a dhèanamh nas motha airson ’s gum faigheadh e na broinn.

Thuig Hook gum faigheadh esan dhan chraoibh aig Slightly, agus nach biodh dol-às aig Peadar. Chuir iad a’ chlann dhan taigh aig Wendy, agus thog iad an taigh air falbh. Air fhàgail na aonar, chaidh Hook air a chorra-biod chun na craoibh aig Slightly. An robh Peadar na chadal, no a’ feitheamh le sgian na dhòrn?

Shleamhnaich Hook sìos fon talamh. Chunnaic e Peadar san leabaidh, na chadal. Bha Hook ro mhòr airson faighinn a-mach às a’ chraoibh, ach ruigeadh e air a’ chungaidh-leighis aig Peadar. Chuir e am puinnsean marbhtach aige fhèin dhan chupa aig Peadar, thill e air ais gu talamh, agus shnàig e tron choille a’ brùndail ris fhèin.

Greis an dèidh sin, dhùisg Tink Peadar. Dh’inns i dhà gun robh Wendy agus na balaich an grèim.

‘Sàbhailidh mise iad!’ dh’èigh Peadar, ’s e a’ leum gu chasan. Chuimhnich e mar a bhiodh Wendy ag iarraidh air a’ chungaidh-leighis a ghabhail mus rachadh e a-mach air dàn-thuras.

‘Fàg e!’ dh’èigh Tinker Bell le sgiamh. Bha ise air Hook a chluinntinn a’ brùndail anns a’ choille. ‘Tha puinnsean ann!’

‘Ach cò bhiodh air sin a dhèanamh?’

‘Hook.’

‘Chan fhaigh Hook a-nuas an seo!’ Thog Peadar an cupa. Mar an dealanach chaidh Tink far an robh e ’s dh’òl i na bha sa chupa. Chuir i caran anns an iarmailt.

‘Dè tha ceàrr?’ dh’èigh Peadar.

‘Bha puinnsean ann, a Pheadair,’ thuirt i. ‘Tha mi gu bhith marbh.’

‘O Tink!’

Ann an sanais bheag, thuirt Tink bhochd gum biodh i ceart gu leòr nan creideadh clann ann an sìthichean.

Dh’èigh Peadar ris a h-uile nighean is balach a bha ag aisling mu Thìr nan Òg. ‘A bheil thu a’ creidsinn?’ dh’eigh e. ‘Ma tha thu a’ creidsinn, buail do bhoisean; na leig le Tink bàsachadh.’ Bhuail mòran am boisean agus chaidh Tink a shàbhaladh.

‘A-nise, ’s e Wendy a shàbhaladh!’

Bha a’ ghealach soilleir nuair a chaidh Peadar a-mach. Shnàig e air adhart mar na craicinn-dhearga, agus e a’ guidhe ris fhèin; ‘’S ann ormsa no air Hook a thig crìoch an turas seo!’

*

Bha am bàta, JOLLY ROGER, ìosal san uisge nuair a chaidh na balaich a shlaodadh a-mach ann an sreath mu choinneamh Hook.

‘A-nise,’ thuirt Hook, ‘coisichidh sianar agaibh air a’ mhaide-mara a-nochd, ach tha obair agam do dh’aon bhalach èasgaidh. Thusa,’ thuirt e ri Seonaidh, ‘am bi thu nad chreachadair?’

‘Cha bhi gu sìorraidh,’ thuirt Seonaidh, ’s dh’èigh na balaich eile le toileachas.

‘Bidh a’ bhuil ort ma-thà!’ dh’èigh Hook ann an guth mòr. ‘Thoir a-nuas am màthair. Faighibh am maide-mara deiseil.’

Bha na balaich a’ feuchainn ri bhith gaisgeil nuair a chaidh Wendy a thoirt a-nuas.

‘Seadh, mo nighinn bhòidhich,’ arsa Hook, ‘thèid a’ chlann agad air a’ mhaide-mara.’ Choimhead na balaich air a’ chuairt bheag mu dheireadh a dh’fheumadh iad a ghabhail. An uair sin chual’ iad e – diog a’ chrogaill. Thionndaidh iad uile, creachadairean, balaich agus Wendy, agus choimhead iad air Hook.

‘Cuir am falach mi!’ dh’èigh e. Chruinnich na creachadairean timcheall air, ’s gun iad a’ coimhead an taobh a bha an crogall. Ruith na balaich chaillte a dh’ionnsaigh an fhuaim. Ach b’ ann an sin a bha an t-iongnadh: cha b’ e crogall a bh’ ann, ach Peadar.

*

Rinn Peadar sùil-bheag ris na balaich, sguir fuaim a’ chloc agus chaidh Peadar à sealladh am broinn a’ bhàta.

Às dèidh mionaid shàmhach no dhà, thuirt Smee, ‘Tha e air falbh, a chaiptein.’

‘Chun a’ mhaide-mara ma-thà!’ dh’èigh Hook. ‘Faigh an cat, Jukes; tha e san t-seòmar agam.’

‘Aidh, aidh,’ thuirt Jukes, agus a-steach leis. Nuair a thàinig an sgreuch a b’ eagalaiche, choimhead a’ chlann air a chèile. An ath rud, chual’ iad coileach a’ gairm.

‘’Illean!’ dh’èigh Hook. ‘Cuiridh sinn na prìosanaich a shabaid ris an dùdal-dù sin. Ma mharbhas iad e – glè mhath; ’s ma mharbhas esan iadsan, ’s e as fheàrr buileach.’ Thug na balaich a chreidsinn gun robh iad a’ strì fhad ’s a bha na creachadairean gam putadh a-steach dhan cheaban. Chùm na creachadairean an cùlaibh ris a’ cheaban, ach bha Wendy mu choinneamh ’s i ceangailte ris a’ chrann.

Leig Peadar a’ chlann ma sgaoil agus theich iad a-mach. Chaidh iad am falach fhad ’s a gheàrr Peadar na ròpan a bha a’ ceangal Wendy. An uair sin ghabh e a h-àite agus shuain e a cleòca mun cuairt air fhèin. Tharraing e anail mhòr agus ghairm e mar choileach.

Chlisg Hook. ‘’Illean! Cha robh e riamh fàbharach boireannach a thoirt air bòrd bàta-creachaidh. Caithibh an nighean sin a-mach air a’ mhuir!’ Ruith na creachadairean a dh’ionnsaigh a’ chroinn. Chaith Peadar bhuaithe an cleòca.

‘Buailibh orra, a bhalacha!’ dh’èigh Peadar; chan eil ri chluinntinn am-measg fuaim nan claidheamhan ach èigheach nan creachadairean agus an splais a bha aig gach fear a’ leum dhan mhuir.

‘Cuiribh air falbh ur claidheamhan!’ dh’èigh Peadar, nuair nach robh air fhàgail ach Hook. ‘’S ann leamsa a tha am fear seo.’

‘A bhlaigeird bhragail,’ thuirt Hook, ‘dèan deiseil airson a’ bhlàir mu dheireadh!’

‘A rud ghrànda, dhorcha thu ann,’ fhreagair Peadar, ‘seo dhut!’ Dh’fheuch Hook ris a’ chromag aige a chur ann am Peadar, ach chrùb Peadar sìos agus aig an aon àm, ghlac e Hook anns na h-asnaichean. Chaidh aig Peadar air a h-uile ionnsaigh a thug Hook le chlaidheamh a sheachnadh, ’s e ag itealaich às an rathad air gach uair.

Mu dheireadh thall, cha robh dol-às aig Hook. Rinn e deiseil airson leum a-mach air a’ mhuir. ’S beag for a bh’ aige gun robh an crogall ga fheitheamh gu h-ìosal; bha diog a’ chloc air stad. Leum Seumas Hook, ’s cha chualas guth tuilleadh air an dearbh fhear.

Bhon a bha i glè anmoch, chuir Wendy na balaich dhan leabaidh air bòrd bàta nan creachadairean. Mus do bhuail trì glagan an ath mhadainn, bha iad uile air an cois, òrdain air an toirt seachad agus am bàta a’ togail cùrsa air tìr-mòr. Sheòladh i cuid dhen ùine sin, ach rachadh i air iteig airson a’ chuid mu dheireadh dhen bhòidse.

Às dèidh a h-uile rud, fhuair Wendy, Seonaidh is Mìcheal uinneag an t-seòmair-cadail aca fosgailte.

‘Thugainnibh dhan leabaidh,’ thuirt Wendy nuair a thàinig iad gu làr anns an t-seòmar. ‘Bidh sinn an seo nuair a thig ar màthair a-steach.’

Cha b’ fhada gus an tàinig a’ Bh-uas Darling a-steach dhan t-seòmar. Bha a’ chlann a’ feitheamh gus an cluinneadh iad an èigh thoilichte aice, ach cha chual’ iad guth. Bha i gam faicinn cho tric ann an aisling ’s nach robh i a’ creidsinn gun robh iad da-rìribh an sin.

‘A mhàthair!’ dh’èigh Wendy. Shìn a Bh-uas Darling a-mach a gàirdeanan gu Wendy, Seonaidh agus Mìcheal. Leum iad às an leabaidh agus ruith iad thuice.

‘A Sheòrais!’ dh’èigh i. Ruith Mgr Darling agus Nana a-steach. Ged a bha an sealladh sin toilichte, cha do chòrd e ris a’ ghille bheag a bh’ aig an uinneig. Nuair a chunnaic a’ Bh-uas Darling na balaich chaillte, bha fios aice san spot gun robh i a’ dol gan cumail.

An uair sin dh’èigh Wendy ri Peadar tron uinneig, ‘A bheil thu a’ falbh?’

‘Tha,’ fhreagair esan.

Thuirt a Bh-uas Darling gun gabhadh i a chùram-san cuideachd.

‘An cuireadh sibh dhan sgoil mi?’ dh’fhaighnich e.

‘Chuireadh,’ thuirt ise le gàire.

‘Fuirichibh far a bheil sibh; chan eil duine a’ dol a thoirt ormsa fàs suas,’ thuirt Peadar, is greann air aodann.

‘Bidh e aonranach,’ thuirt Wendy. Am faod mise a dhol còmhla ris, a Mhamaidh? Tha feum aige air màthair.’

‘Tha feum agadsa air màthair cuideachd, a ghràidh,’ thuirt a’ Bh-uas Darling. Mu dheireadh thall, gheall i Wendy a leigeil air falbh airson seachdain gach bliadhna airson Peadar a chuideachadh leis a’ chartadh Cèiteanach.

‘Geall dhomh nach dìochuimhnich thu?’ thuirt Wendy. Thug Peadar dhi gealladh agus dh’itealaich e air falbh, ’s e air a dhòigh.

Nuair a chaidh na balaich chaillte dhan sgoil, thuig iad cho gòrach ’s a bha iad an t-eilean fhàgail. Chaill iad comas itealaich agus sguir iad a chreidsinn.

A’ chiad bhliadhna às dèidh sin, thàinig Peadar a dh’iarraidh Wendy agus dh’itealaich iad gu Tìr nan Òg. Ach cha do thill e an ath bhliadhna. Chaidh na bliadhnaichean seachad, ’s cha do nochd e. Dh’fhàs na balaich chaillte suas agus bha nighean bheag aig Wendy air an tug i Sìne. Anns an dearbh sheòmar-cadail, dh’inns Wendy do Shìne na b’ urrainn dhi cuimhneachadh air mu Thìr nan Òg.

*

Aon oidhche ’s Sìne na cadal san leabaidh aice agus Wendy na suidhe ri taobh an teine, dh’fhosgail an uinneag agus dh’itealaich Peadar Pan a-steach. Bha e fhathast na bhalach beag agus bha Wendy air fàs suas.

‘Hallò, Wendy!’

‘Hallò, a Pheadair,’ fhreagair ise, ’s i ga fàsgadh fhèin airson a dèanamh beag.

‘A bheil Mìcheal na chadal?’ dh’fhaighnich e, ’s e a’ coimhead air Sìne.

‘Chan e sin Mìcheal,’ thuirt Wendy gu luath.

Choimhead Peadar. ‘An e tè ùr a th’ ann?’

‘’S e,’ fhreagair i ann an sanais. ‘A Pheadair, a bheil thu ’n dùil gum falbh mi air iteig còmhla riut?’

‘Gun teagamh. ’S e an t-earrach a th’ ann – àm airson glanadh.’

‘Chan urrainn dhomh falbh,’ thuirt Wendy. ‘Chan eil cuimhne agam ciamar a nì mi itealaich.’ Chuir i suas an solas agus chlisg Peadar.

‘Tha mi air fàs sean, a Pheadair,’ thuirt Wendy. ‘Dh’fhàs mi suas. ’S ann leam-sa a tha an nighean bheag san leabaidh sin.’

‘Ach gheall thu nach fàsadh tu suas!’ Shuidh Peadar air an làr agus thòisich e ri rànaich. Cha robh fios aig Wendy dè dhèanadh i dha; ruith i a-mach às an rùm airson smaoineachadh mu dheidhinn. Dhùisg an rànaich Sìne, agus shuidh i suas anns an leabaidh.

‘A bhalaich bhig,’ thuirt i, ‘carson a tha thu a’ rànaich?’

‘Hallò,’ thuirt esan, ’s e a’ seasamh suas. ‘Is mise Peadar Pan. Thàinig mi a thoirt mo mhàthair gu Tìr nan Òg.’

‘Tha fios agam,’ thuirt Sìne, ‘tha mi air a bhith gad fheitheamh.’

Nuair a thill Wendy, bha Peadar na shuidhe air an leabaidh ’s e a’ coimhead Sìne ag itealaich mun t-seòmar-cadail.

‘Is ise mo mhàthair,’ thuirt Peadar.

‘Tha feum aige air màthair,’ thuirt Sìne.

‘Tha fios ’am,’ thuirt Wendy, ’s i rud beag mì-chinnteach.

‘Dìreach airson àm glanaidh an earraich?’ thuirt Sìne

Air a’ cheann thall, leig Wendy leotha falbh. An turas mu dheireadh a chunnaic sinn i, bha i na seasamh aig an uinneig , gan coimhead a’ dol à fianais anns an adhar. Nuair a choimheadas tu air Wendy, ’s dòcha gum faic thu am falt aice a’ fàs geal. Thachair seo o chionn fhada.

Tha Sìne air fàs suas agus tha nighean aicese air a bheil Mairead. Bidh Peadar ga toirt-se gu Tìr nan Òg. Nuair a dh’fhàsas Mairead suas, bidh nighean aice-se; agus ’s ann mar sin a leanas e, cho fad ’s a bhios clann toilichte agus neochiontach agus gun truas.

Crìoch

Ma chòrd an leabhar didseatach seo riut, tadhail air an làrach-lìn againn @

http://www.giglets.net gus leabhraichean didseatach eile le Giglets fhaincinn.

Tapadh leibh airson an leabhar seo a cheannach bho Giglets.

’S e facal bho Albais no Sgots, bhon bhàrdachd aig Raibeart Burns a th’ ann an ‘Giglets’ – a’ ciallachadh clann a tha a’ gàireachdainn no a’ dèanamh braoisgeiul. Tha sinn an dòchas gun dùisg na SmartReads annainn uile a’ bheothalachd sin a tha ann an clann gu nàdarra, seo an fhaireachdainn sinn annaibh, beòthalachd, aotrom agus aighearach mar a bhios ann an clann òga, nuair a tha iad dubhach, no toilichte, fo eagail no làn spòrs.

Nach tadhail sibh air an làraich-lìn againn gus tuilleadh fhaighinn a-mach mu na tha Giglets ris. An sin gheibh sibh fios mu thachartasan Giglets a bharrachd air measaidhean lèirmheasan agus airtaigilean. Faodaidh sibh cuideachd clàradh airson cuairt-litrichean bho Giglets – cluinnidh sibh an uair sin fiosrachadh ùr sam bith a tha a’ tighinn a-mach.

Gus gum bi na leabhraichean nan dòigh fiù ’s nas taitniche dhuibh a thaobh a bhi gan leughadh agus ag ionnsachadh, tha Giglets an dùil na leabhraichean a leasachadh le bhith cleachdadh goireasan bheòthalachaidh agus eile, mar a tha teicneòlas ùr a’ tighinn am follais. Uair sam bith a nì sibh luchdachadh a-nuas às ùr air an leabhar agaibh bho thasglann sgòthach an neach-reic agaibh air an Eadar-lìon, le ùmhlachd don t-seirbheis aige, aig àm sam bith, thèid an leabhar ùrachadh chun an na dreachd as ùire.

Tha sinne aig Giglets an dòchas gun còrd na sgeulachdan againn ribh!

Taing

Stiùiriche Deasachaidh

Jacqui McGhee

Riochdairean

Craig Johnstone

Karsten Kärcher

Eadar-theangachadh

Mòrag Stiùbhart

Stiùiriche Ealain

Graeme Nimmo

Luchd-sgrùdaidh Eile

Ánna Máire Kärcher (Ní Domhnaill)

Chris McGhee

Jane Johnstone

Special thanks to Chris Moule, Gordon Eccleston and Allan Harrison from the Robert Gordon University in Aberdeen, Scotland; to Alasdair Mackay, Fiona Ireland, Suzanne Tinning and Tracy Moore from the University of Strathclyde in Glasgow, Scotland; to John Breckenridge, Kevin Ashcroft and Tony Hamill; and to Harper Macleod LLP and the University of Strathclyde for their support.

Mu Giglets

’S e th’ ann an SmartReads ach sgeulachdan clasaigeach a th’ air an atharrachadh do ghinealach ùr de luchd-leughaidh. Ged a tha litreachas clasaigeach sàr mhath, gu tric tha cnapan-starra eadar an luchd-leughaidh agus na sgeulachdan. San latha an-diugh chan eil ùine aig daoine a chosgas iad a’ lorg sgeulachd a chòrdas riutha, gu h-àraid ma tha i sgrìobhte ann an cànan seann-fhasanta a tha doirbh a leantainn. Tha Giglets a’ cur às do thòrr dhe na duilgheadasan seo agus a’ toirt cothrom air na sgeulachdan seo do leughadairean ùra – sean agus òg.

Tha Giglets a’ foillseachadh sgeulachdan anns a bheil beairteas cànain agus susbaint, ach air an giorrachadh agus air an sìmpleachadh do leughadairean òga. Tha Giglets ag amas air na sgeulachdan agus na caractaran a th’ air an snìomh a-steach dhan chultar làitheil againn a chur fa chomhair an leughadair. Leughaidh tu leabhar Giglets ann an 15-20 mionaidean agus gheibh thu blas de leabhar clasaigeach. Tha na Giglets a’ gleidheadh susbaint na sgeòil, bho chlisgeadh gu bròn, gach tachartas agus toileachas, na caractaran agus na suidheachaidhean ainmeil a tha air a bhith aithnichte thairis nam bliadhnachan. Tha Giglets a’ cleachdadh dòigh-obrach stèidhte airson sgriobtaichean film a sgrìobhadh gus na tiotalan clasaigeach ath-dheasachadh do leughadairean ùra.

Cuideachd, tha dealbhan an cois gach sgeulachd gus na prìomh shuidheachaidhean a thoirt beò dha na leughadairean. Tha seo a’ dèanamh na sgeòil nas taitniche agus a’ cuideachadh an leughadair gus cuimhne a chumail air na tha a’ tachairt. Rè ùine tha sinn an dùil tuilleadh leasachaidhean a chur an gnìomh airson barrachd tlachd agus ionnsachaidh a chur ri gach tiotal.

Tha an sgioba sgrìobhaidh agus an luchd-measaidh aig Giglets ionnsaichte agus eòlach a thaobh na h-obrach; mar eisimpleir tha ceum ann an Litreachas agus Cànan bho Oilthigh Ghlaschu aig an Neach-deasachaidh againn, agus tha PhD bho Oilthigh Shrath Chluaidh aig fear de na Riochdairean againn.

Tha Giglets ag amas air a bhith a’ toirt seachad ionnsachadh agus cothrom cur-seachad den ìre as àirde. Tha sinn an dòchas leughadh a bhrosnachadh, litreachas clasaigeach a thoirt fa-near do luchd-leughaidh nas fharsainge, agus cuideachadh ri piseach a thoirt air litearrachd. ’S e sin an t-adhbhar gun tug sin SmartReads air leabhraichean Giglets!