Thank you for your support of the Creative Arts. Please keep supporting us and please only use this book at Gaelic Medium Education Schools in Scotland.

If you are not a teacher or pupil at a Gaelic Medium Education School in Scotland, please delete this book. You can find 'Enhanced' versions of this book on major ebook retailers such as iTunes.

This electronic edition first published in 2013 by Giglets Limited.

Giglets Limited
15 Glenbrig
Darvel, Ayrshire KA17 0JA
GB – Scotland

http://www.giglets.net

ISBN 978-1-908564-57-3 in electronic format

(English Language version ISBN 978-0-9557297-7-5 in electronic format)

Copyright © Giglets Limited 2013

Translation Copyright © Giglets Limited 2013

The right of Giglets Limited to be identified as the author of this work has been asserted by Giglets Limited in accordance with the Copyright, Designs and Patents Act 1988.

You may not copy, store, distribute, transmit, reproduce or otherwise make available this publication (or any part of it) in any form, or by any means (electronic, digital, optical, mechanical, photocopying, recording or otherwise), without the prior written permission of the publisher. Any person who does any unauthorized act in relation to this publication may be liable to criminal prosecution and civil claims for damages.

A CIP catalogue record of this publication is available from the British Library.

Taing shònraichte do Chomhairle nan Leabhraichean agus do Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig airson an taic ann a bhith a’ cruthachadh an leabhair-d seo.

Giglets ann an Gàidhlig

Trithead Ceum ’s a Naoi

Atharrachadh bhon tiotal clasaigeach le Iain Buchan a chaidh fhoillseachadh ann an 1915 fon ainm The Thirty-Nine Steps.

Thill mi às a’ bhaile mu thrì uairean feasgar aon latha anns a’ Chèitean; a’ faireachdainn ìosal agus gun dad a’ togail m’ ùidh.

Nuair a dh’fhosgail mi an doras-aghaidh, nochd duine ri mo thaobh. Bha mi air a dhol seachad air san staidhre agus bha fhios agam gum b’ e mo nàbaidh a bh’ ann.

‘Am faod mi bruidhinn riut, a Mhgr Hannay?’ thuirt e. ‘Am faod mi tighinn a-steach?’

‘Seadh ma-thà,’ arsa mise a’ fosgladh an dorais. ‘Airson mionaid no dhà.’

‘Tha mi duilich,’ thuirt e, nuair a shuidh sinn. ‘Tha mi caran fo uallach. Fhios agad, tha mi marbh.’

‘Ò! Agus cò ris a tha sin coltach?’ dh’fhaighnich mi. Bha dùil agamsa gun robh e às a chiall.

Rinn e gàire. ‘Chan eil mi craicte idir. Ach feumaidh fios a bhith agam a bheil thu deònach mo chuideachadh.’

‘Math dh’fhaoidte,’ arsa mise. ‘Ach, an toiseach, inns dhomh dè tha ceàrr?’

‘’S e Franklin Scudder an t-ainm a th’ ormsa agus ’s e Ameireaganach a th’ annam,’ thuirt e. ‘Bidh mi a’ dèanamh mòran siubhail agus bidh mi daonnan a’ cumail cluas ri claisneachd. ’S e mo ghnothach a th’ ann fios a bhith agam air rudan nach aithne do dhaoine eile. A bheil thu a’ tuigsinn?’

Ghnog mi mo cheann; bha e ag innse dhomh gum b’ e fear-brathaidh a bh’ ann agus gu dearbh bha an coltas sin air.

‘Tha murt gu bhith ann,’ thuirt Scudder. ‘Tha daoine oillteil am beachd neach-poilitigs air a bheil an t-ainm ‘Karolides’ a mhurt.’ Fhuair mise a-mach mar a tha iad am beachd a mharbhadh, an seo ann an Lunnainn. ’S e an duilgheadas gu bheil fhios aig an fheadhainn a tha a’ dol ga mhurt gu bheil fios agamsa. Tha iad a’ cumail sùil air an togalach seo, a’ feitheamh riumsa. Agus mar sin, feumaidh mise bàsachadh.

‘Tha mi air corp fhàgail shuas anns a’ flat agam fhìn agus tha e coltach riumsa,’ thuirt e gu socair. ‘Tha mi an dòchas gun creid a h-uile duine gu bheil mi marbh fhad ’s a bhios mi am falach an seo. Ann am beagan sheachdainean fàgaidh mi gus Karolides a shàbhaladh bhon bhàs agus gus stad a chur air rudeigin fada nas miosa. Feumaidh fios a bhith agam am faod mi fuireach an seo gun fhios do dhuine gus an tig an t-àm sin.’

Chreid mi e. Bha an sgeulachd aige cho do-chreidsinneach ’s gum feumadh i a bhith fìor. Dh’aontaich mi leigeil leis fuireach airson aon oidhche co-dhiù, agus fhad ’s a bha mi a’ càradh na leapa, rinn mi gàire a’ smaoineachadh air mar a bha seo air tachairt an dèidh latha nuair a bha mi a’ gearan nach robh càil a b’ fhiach a’ tachairt.

*

An-ath-latha, chaidh dearbhadh gun robh co-dhiù aon phàirt dhen sgeulachd aig Scudder fìor. Chaidh an corp a lorg anns a’ flat (cha do dh’fhaighnich mi dha càite an d’ fhuair e corp) agus chaidh rannsachadh bàis a chumail. Cho-dhùin diùraidh gun robh Mgr Scudder air e fhèin a mharbhadh, rud a chòrd ris an dearbh dhuine fhad ’s a bha e na shuidhe ann an cathair chofhurtail a’ cluich tàileasg.

Shuidheadh e agus bhruidhneadh e riumsa mu na daoine cunnartach a bha ga shireadh agus na rudan uabhasach air an robh e am beachd stad a chur. Bha e uaireannan caran nearbhach agus bhiodh e a’ sgrìobhadh rudeigin anns an leabhran dhubh aige. Ach, mar bu trice, b’ e duine comasach agus taitneach a bh’ ann agus bha e a’ còrdadh rium a bhith na chuideachd.

Aon oidhche, bha mi air a bhith a-muigh aig dinnear, thàinig mi air ais anmoch agus bha am flat agam dubh dorcha. Chuir mi air na solais ach chan fhaicinn sgeul air Scudder. An uair sin, chunnaic mi rudeigin ann an oisean an t-seòmair a chuir gaoir tromham.

Bha Scudder air a shàthadh tron chridhe; bha a chorp na laighe air an ùrlar. Bha e marbh.

Bha mi a’ faireachdainn bochd, tuainealach agus air m’ uabhasachadh. Bha na teagamhan a bh’ agam mun sgeulachd aig Scudder air falbh sa bhad. Bha a nàimhdean air a mhurt gus dèanamh cinnteach nach innseadh e na bha fhios aige air do dhuine sam bith. ’S cinnteach gum biodh iad dhen bheachd gun robh fhios agamsa cuideachd. ’S mise an ath duine a mharbhadh iad.

Cha b’ urrainn dhomh càil innse dha na poilis. Bha iad dhen bheachd mu thràth gun robh Scudder air e fhèin a mharbhadh; cha robh fhios aig duine gun robh e am falach. Dè an sgeulachd a b’ urrainn dhomh innse? Cha chreideadh duine mi. Bhiodh coltas air a’ ghnothach gun robh mise air a mhurt, agus nam bithinn air mo chur an grèim, cha bhiodh fhios aig duine sam bith mun phlana aig Scudder agus gheibheadh Karolides bàs cuideachd.

Cha robh ach aon dòigh agam air mo neochiontachd a dhearbhadh agus air Karolides a shàbhaladh agus b’ e sin a dhol às an t-sealladh. Rachainn às an t-sealladh, agus nuair a bhiodh an t-àm freagarrach, dh’innsinn dhan Riaghaltas mun trioblaid a bha air fàire.

B’ e Lunnainn fhàgail a’ chiad rud a dh’fheumainn a dhèanamh. Bhiodh na poilis air mo thòir airson murt, agus bhiodh an fheadhainn a mharbh Scudder air mo thòir cuideachd gus mo mharbhadh. Shuidh mi airson tiotan a’ beachdachadh air dè dhèanainn.

Fhuair mi aodach air dòigh agus an leabhran dubh aig Scudder. Nuair a bha a h-uile rud air ullachadh, shìn mi; dh’fheumainn cadal mus tòisichinn air an ath cheum.

Dhùisg mi agus chuir mi orm m’ aodach ro shia uairean an-ath-mhadainn. Dh’fheumainn taic fear a’ bhainne agus bha fhios agam gun nochdadh e ro sheachd uairean. Nuair a chuala mi e a’ bragadaich anns an trannsa, dh’fhosgail mi an doras.

‘Thig a-steach an seo airson mionaid,’ thuirt mi ris. ‘Tha feum agam air cuideachadh bhuat. An toir thu dhomh do cheap agus d’ èideadh-obrach airson greiseag? ’S ann airson geall a bhuannachadh a tha e agus bheir mi dhut sòbhran ma bheir thu dhomh iad.’

‘Seadh gu dearbh!’ ars esan. Bha e air a dhòigh glan leis an t-sòbhran.

Chuir mi orm a chuid aodaich ann an cabhaig agus dhragh mi a cheap sìos seachad air mo chluasan. Ann am mionaid, bha mi a’ feadalaich agus a’ bragadaich sìos an staidhre, tarsainn an rathaid agus suas sràid eile. Bha an saoghal a bha mun cuairt orm dhen bheachd gun robh mi ag obair leis a’ bhainne.

Bha fear na sheasamh air an t-sràid, dìreach mar a bha Scudder air a ràdh, a’ cumail sùil air an togalach agam. Cho luath ’s a chaidh mi às an t-sealladh, dhragh mi dhìom an t-èideadh agus ruith mi aig peilear mo bheatha gu Stèisean Euston.

Bha trèan a’ tarraing air falbh bhon stèisean dìreach nuair a ràinig mise; ruith mi cho luath ’s a b’ urrainn dhomh agus leum mi a-steach dhan choidse mu dheireadh. Beagan mhionaidean an dèidh sin, air mo shlighe a dh’Alba, thàinig e thugam gun robh mi ann am meadhan gnothach cudromach.

*

Air an trèan, choimhead mi gu dlùth air leabhran dubh Scudder. Bha mi cinnteach gum b’ e seòrsa de chòd a bha anns na bha sgrìobhte ann agus rinn mi mo dhìcheall a thuigsinn. Nuair a ràinig an trèana Dùn Phris, fhuair mi sealladh eile air Gall-Ghàidhealaibh. Mar a bha an trèan a’ dol gu tuath, thàinig atharrachadh air an t-sealladh-tìre agus nochd beanntan liath air fàire.

Thàinig mi às a’ choidse am beul na h-oidhche, gun dad faisg orm. Bha mi a’ faireachdainn mar gun robh mi air saor-làithean. A’ chiad oidhche bha siud, chaidil mi ann an taigh cìobair, agus làrna-mhàireach, choisich mi chun an ath stèisean thrèanaichean. Bha e nam bheachd tilleadh an taobh a thàinig mi gus a char a thoirt à duine a bhiodh gam leantainn agus an uair sin leum mi air trèan a bha a’ dèanamh gu deas.

Aig an stèisean aig an robh mi an latha roimhe, bha poileas a’ cur cheistean air an fhear a bha ag obair ann. Chaidh mi am falach air cùlaibh pàipeir-naidheachd agus chunnaic mi artaigil mu mhurt uabhasach Ionad Phortland. B’ ann an siud a bha mise a’ fuireach; bha corp Scudder air a lorg. Bha mi a’ faireachdainn mar gun robh teine fom chraiceann.

Ghluais an trèan sìos an loidhne-rèile agus an dèidh greiseig thòisich i air siubhal nas slaodaiche ri taobh drochaid. Bha mi deiseil; dh’fhosgail mi an doras gu cùramach agus leum mi a-mach air bruach na loidhne-rèile. Chaidh mi am falach anns an fhraoch gus an do ghluais an trèan air falbh. Nuair a chaidh i às an t-sealladh, thog mi orm tarsainn a’ mhonaidh.

Airson ùine mhòr cha robh càil ri fhaicinn ach feur, fraoch agus na neòil anns an adhar. Ach air an fheasgar sin, nochd rudeigin eile anns an t-sealladh. Ìosal anns an adhar dìreach os cionn mullaichean nam beann, bha itealan a’ sgèith. Bha e a’ coimhead airson rudeigin. Airson a’ chiad uair bha an t-eagal orm. Cha robh beanntan a bha air an còmhdach le fraoch gu feum sam bith dhomh ma bha mo nàimhdean anns an adhar. Rinn mise às.

Aig deireadh latha fada thar nam beann, thàinig mi gu taigh-seinnse. Cha robh togalach sam bith eile mun cuairt air, agus nuair a chaidh mi a-steach, chuala mi fuaim èinnsein. Bha an t-itealan a’ dol mun cuairt ’s mun cuairt anns an adhar. Chan fhaiceadh iad mi a-nis. Bha mi sàbhailte airson na h-oidhche co-dhiù.

Chuir mi seachad an oidhche sin a’ leughadh leabhran Scudder oir bha e deatamach gun tuiginn na bha e air a sgrìobhadh. Sin an aon dòigh air an tuiginn an fheadhainn a bha gam shireadh agus dè bha Scudder am beachd a dhèanamh.

Ach an uair sin thuig mi e! Bha fuasgladh agam air na bha e air a sgrìobhadh! Shuidh mi ri taobh na h-uinneig a’ leughadh mu na rudan uabhasach a bha a’ dol a thachairt agus na h-iomraidhean a bha Scudder a’ toirt air a nàimhdean. Bha mi air leth toilichte, ach bha an t-eagal orm aig an aon àm. B’ e an aon rud nach b’ urrainn dhomh a thuigsinn nuair a bheireadh e iomradh air na trithead ceumannan ’s a naoi. Cha robh sìon a dh’fhios agam cò ris a bha sin a’ buntainn.

Fhad ’s a bha mi a’ beachdachadh air a’ chùis, stad càr pìos sìos an rathad. Thàinig dithis fhireannach a-mach agus choisich iad air an socair sìos chun an taigh-sheinnse. Bha fear dhiubh àrd, dorcha agus bha am fear eile na bu reaimhre agus na bu bhàine. Bha an dithis aca a’ coimhead mun cuairt orra fhad ’s a bha iad a’ dèanamh air taobh a-staigh an togalaich.

Choimhead mi a-rithist air an leabhran aig Scudder agus chaidh gaoir tromham. Bha e air iomradh a thoirt air a nàimhdean agus bha cuid dhe na faclan a bha e air a sgrìobhadh iomchaidh airson nan daoine a bha anns an trannsa air taobh a-muigh mo sheòmair. Cha robh agam ach tiotan mus faigheadh iad lorg orm.

Ann an tiotan eile, bha mi air falbh. Shreap mi a-mach air an uinneig agus ruith mi sìos an rathad gu ruige a’ chàir aca. Leum mi na bhroinn agus dhràibh mi air falbh. Cha mhòr nach robh mi a’ gàireachdainn leis an dòigh a b’ ùire a bh’ agam air teiche bhuapa. Dh’fhaodainn a bhith a’ bruidhinn mun turas a bha seo airson iomadach bliadhna leis na bha a’ tachairt.

Dhràibh mi aig astar bho rathad gu rathad, a’ smaoineachadh fad na h-ùine air an sgeulachd ann an leabhran Scudder. Mas e an fhìrinn a bh’ anns an leabhran, bha barrachd anns a h-uile rud a bha a’ tachairt na bàs aon duine.

Dìreach an uair sin, chuala mi fuaim air mo chùlaibh; bha an t-itealan anns an adhar a-rithist. Fhuair iad lorg orm agus rinn iad às mo dhèidh. Dhràibh mise sìos am bruthach aig astar gun chiall, agus thionndaidh mi gus am faicinn nuair a bha an t-itealan a’ tighinn na b’ fhaisge orm.

Gu h-obann chaill mi smachd air a’ chàr agus bhuail mi air na brèigichean. Bha e ro fhadalach agus chaidh mi far an rathaid dìreach tro challaid. Chaidh an càr dìreach tron challaid, thuit e pìos eile agus stad e ann an allt fada gu h-ìosal. Gu fortanach dhòmhsa, bha mise fhathast anns a’ challaid, agus nach math sin, no sin a’ chrìoch a bhiodh air tighinn air Riseard Hannay.

Bha m’ anail nam uchd agus ghabh mi beagan ùine gus fois a ghabhail. Bha an t-itealan anns an adhar a-rithist, a’ sgèith ìosal, agus bha na daoine a bha air bòrd air mo lorg cheana. Chithinn gun robh iad a’ coimhead dìreach orm. Gu h-obann sgèith iad suas gu àirde agus dh’fhalbh iad.

Cha robh cothrom agam. Bha fhios aca far an robh mi agus cha b’ urrainn dhòmhsa a dhol na bu luaithe na iadsan. Chithinn gun robh càr eile a’ tighinn air fàire agus bha làn dhùil agam gun nochdadh sgaothan dhaoine air na slèibhtean, a’ coimhead air mo shon anns an fhraoch. Bha mi ann an staing agus cha robh taobh ann a rachainn.

Ma tha thu air do chuartachadh, chan eil ach aon dòigh air dèanamh às. Feumaidh do nàimhdean an t-àite sin a shiubhal agus feumaidh tusa dèanamh cinnteach nach glac iad thu. A’ cuimhneachadh air cho math ’s a rinn mi le bhith a’ toirt a chreidsinn gum bu mhi fear a’ bhainne, thionndaidh mi agus theich mi sìos an rathad chun an aon taigh a chithinn.

B’ ann an sin a choinnich mi ri fear a bha ag obair a’ càradh an rathaid. Bha droch choltas air agus cha robh e doirbh sam bith toirt air an t-aodach-obrach aige a thoirt dhomh agus leigeil leam obair a dhèanamh airson latha. Bha an obair cruaidh agus bhiodh a’ chuid bu mhotha ro thoilichte latha fhaighinn far na h-obrach ud. Rinn mi mo shlighe air ais chun an taighe leis a h-uile rud a bh’ agam nam chois agus chuir mi orm an t-èideadh a bha e air a thoirt dhomh agus ghànraich mi mi fhèin le dust agus salchar an rathaid. Thog mi am bara agus chaidh mi a dh’fhaighinn nan clachan a bha sa chuaraidh a bha an taobh shìos dhinn

Dh’obraich mi gu cruaidh agus rinn mi mo dhìcheall le obair an rathaid; b’ e a bhith a’ cur orm èideadh an duin’ eile an aon chothrom a bh’ agam air dèanamh às. Na b’ fhaide air an latha, b’ fheudar dhomh toirt a chreidsinn gun robh mi dha-rìribh ag obair air an rathad. Thàinig càr air an rathad agus thàinig dithis a-mach às. Dh’aithnich mi gum b’ iad na fir-bhrathaidh; bha mi air an càr aca a ghoid agus nach eil fhios gun aithnichinn iad mi.

‘Tha deagh latha ann,’ ars am fear reamhar. ‘Tha deagh obair agad airson latha teth.’

B’ e deagh chleasaiche a bh’ annam, bha mi a’ dranndan agus a’ caitheamh smugaidean, dìreach mar bu dual do dhuine a bhiodh ag obair air an rathad. Bhruidhinn mi riutha mar nach robh sìon a dh’fhios agam cò iad na gu dè bha iad a’ dèanamh mum choinneamh.

‘An deach duine sam bith seachad an taobh seo madainn an-diugh?’ dh’fhaighnich am fear tana.

‘Chan eil fada bho dh’èirich mise às mo leabaidh,’ arsa mise. ‘Ach chan fhaca mi duine a bharrachd oirbh fhèin.’

Thug iad sùil gheur orm, ach thill iad dhan chàr ùr aca. Dh’ith mise na bh’ aig fear an rathaid airson a dhinneir agus dh’fhuirich mi far an robh mi gu anmoch air an fheasgar, dìreach air eagal ’s gun tilleadh iad. Dhràibh na fir-bhrathaidh seachad orm a-rithist am feasgar sin, ach bha mi fhathast ag obair air an rathad.

Cha do thill an duine a bha còir a bhith ag obair air an rathad idir, agus cha robh mi buileach cofhurtail mu bhith a’ gnogadh air an doras aige anns an dorchadas. Bha mi a’ faireachdainn gun robh luchd-brathaidh air feadh an àite ann an Alba. Chaidil mi an oidhche sin air sliabh beinne air mo chuartachadh leis an fhraoch, agus nuair a dhùisg mi anns a’ mhadainn, bha mi gu math fuar. Shuidh mi agus chunnaic mi rud a chuir eagal mo bheatha orm. Bha sreath an dèidh sreath de dhaoine a’ coiseachd an leathaid shìos gu h-ìosal bhuam.

Theich mise. Ruith mi a-null air druim na beinne agus sìos an taobh eile. Chunnaic iad mi agus chaidh iad nan ruith às mo dhèidh. Ruith mi mar an teine biorach. Leum mi seachad air allt agus ruith mi mun cuairt air beinn eile. Mu dheireadh thall, thàinig mi a-mach air rathad a bha gam thoirt gu taigh eile. Bha mi an dòchas gum bithinn a cheart cho sealbhach a-nis, agus ruith mi cho luath ’s a b’ urrainn dhomh chun an taighe.

Nuair a ràinig mi an doras, mhothaich mi gun robh bodach a’ coimhead orm tro thè de dh’uinneagan an taighe. Bha mi nam èiginn agus leig mi mi fhèin a-steach. Cha do ghluais e, ach nuair a chaidh mi a bhroinn an taighe, choimhead e orm gu cùramach fhad ’s a bha mi a’ feuchainn air m’ anail fhaighinn. Chunnaic e am buidheann dhaoine, oifigearan poilis nam measg, a’ tighinn a-nuas an rathad air mo thòir.

‘Thalla dhan oifis agamsa,’ thuirt e. ‘Bidh thu sàbhailte gu lèor an sin.’

Cha b’ urrainn dhomh a chreidsinn cho fortanach ’s a bha mi. Rinn mi mar a chaidh iarraidh orm, agus fhuair mi comraich ris nach robh mi an dùil. Bha mi air teiche, ach bha mi air mo chuid aodaich agus an leabhran aig Scudder fhàgail anns an taigh aig an fhear a bha ag obair air an rathad.

An ceann greiseig, dh’fhosgail doras na h-oifis anns an robh mi.

‘Tha iad air falbh. Dh’inns mi dhaibh gum faca mi thu a’ ruith tarsainn na beinne ud. ’S math coinneachadh riut, a Mhgr Riseard Hannay.’

Sheas dithis air mo chùlaibh a’ cumail gunna an urra rim cheann. Cha robh mi air a bhith buileach cho fortanach sin; bha mi fo ghrèim. Bha mi air coiseachd dìreach a-steach do thaigh mo nàimhdean, b’ fheàrr leam nan robh mi air a bhith air mo ghlacadh leis na poilis.

‘Karl,’ ars am bodach ann an Gearmailtis. ‘Nach glas thu Mgr Hannay gus an till mise ler caraidean. Bidh iad toilichte gum faod iad a-nis sgur a shireadh an duine seo.’

Ghlas iad mi ann an seòmar falamh; bha e dorcha agus chan fhaicinn dad. Bha na h-uinneagan air an dubhadh agus bha iad glaiste. Bha an doras glaiste cuideachd, ach ann am preasa ann an cùl an t-seòmair, bha mi fortanach aon uair eile.

Anns a’ chiad dol a-mach bha biùgan ann agus thàinig solas as. An uair sin aig bonn a’ phreasa, fhuair mi rud air leth neònach ann an ceas. Daineamait! Bha còir aig na fir-bhrathaidh Ghearmailteach a bhith gu math nas fhaiceallaiche far an cuireadh iad an cuid phrìosanach.

Bha mi air obair a dhèanamh le stuthan spreadhaidh roimhe agus bha fhios agam air na cunnartan a bha na chois. Ach, b’ e cothrom a bha seo, agus dh’fheumainn an cothrom sin a ghabhail. Thuirt mi rium fhèin nach robh mi ach a’ lasadh chleasan-teine fhad ’s a chrom mi air cùlaibh ceas mòr, agus a las mi e ’s a chaith mi an daineamait chun a’ bhalla.

Chaidh ball teine an-àirde bhon ùrlar! Bha an saoghal gu lèir na àmhainn agus dh’fhanntaig mise. Ma dh’fhaoidte gun robh mi gun mhothachadh airson beagan mhionaidean; nuair a dhùisg mi, thog mi mi fhìn às an sprùilleach agus cha robh an còrr ann ach gun deach agam air coiseachd air falbh bhon taigh.

Bha mi air an taigh a chur na theine. Ach cha robh ùine agam; thilleadh an seann neach-brathaidh a dh’aithghearr agus gheibheadh e grèim orm ’s mi air mo ghoirteachadh. Cha b’ urrainn dhomh ruith; dh’fheumainn a dhol am falach. Bha mi a’ coimhead airson àite anns nach fhaicte mi. Chan fhaicinn ach taigh-chalman agus dhìrich mi suas air uachdar. Gu h-àrd an sin, bha mi os cionn a h-uile rud, ach mullach nan craobhan agus an t-adhar fhèin. Chithinn a’ mhuir air fàire.

Fhad ’s a bha mi shuas gu h-àrd an siud, mhothaich mi gun robh cuideachadh aig na fir-bhrathaidh. Am measg nan craobhan a bha faisg air làimh, bha iad air raon-laighe a thogail. Bha an leabhran aig Scudder air mìneachadh mar a bha ar nàimhdean a’ cumail sùil air a’ Chabhlaich Rìoghail. Agus seo a-nis an dearbhadh aig na bha sgrìobhte. Dh’fhaodadh iad sgèith air feadh a’ chosta gu lèir agus ar longan a leantainn.

Dh’fheumainn an leabhran a bha siud fhaighinn air ais, agus an uair sin fios a chur chun an duine anns an Riaghaltas a bha a’ dèiligeadh ri Scudder gus stad a chur air na rudan dona a dh’fhaodadh tachairt. Dh’fhuirich mi gus an do dhorchnaich i, agus chrom mi sìos bhon àite-falaich. An uair sin, tinn agus claoidhte, ghoid mi rothair bho sheada a bha faisg air làimh, agus chaidh mi air ais gu taigh an duine a bha ag obair air an rathad.

*

Bha na reultan anns na speuran, agus bha mi air ais air an rathad leis an rothair. An-ath-mhadainn, dh’fhosgail fear an rathaid an doras. An toiseach, cha do shaoil mi gun do dh’aithnich e mi, ach an uair sin chunnaic mi gun do rinn e seòrsa de dh’aithneachadh orm.

‘Bidh thu air tilleadh airson do chuid aodaich fhaighinn,’ thuirt e. ‘Thig a-steach. Fuirich gus am faigh mi sèithear dhut.’

Chunnaic e gun robh mi tinn. Ann an ùine glè ghoirid, chuidich an duine mi gus mo chuid aodaich a chur orm agus gus mo chur dhan leabaidh. Bha e na fhìor dheagh charaid dhomh. Fad deich latha, chùm e sàbhailte mi agus shlànaich e mi a-rithist. Nochd e coibhneas do dhuine nach b’ aithne dha idir. Dh’fhàg mise an siud e anns an Ògmhios, a’ faireachdainn gu math na b’ fheàrr agus deiseil gus leantainn air mo shlighe.

*

Fhuair mi trèan a bha a’ dèanamh air deas aig astar luath agus air feasgar aig deireadh an t-samhraidh, ràinig mi stèisean beag faisg air Artinswell.

Chaidh mi pìos beag, agus an uair sin ghabh mi fois ri taobh drochaid a’ feadalaich an fhuinn ‘Annie Laurie’ fhad ’s a bha mi a’ coimhead sìos dhan uisge ghlan. B’ e seo a’ chiad chomharra bhon leabhran aig Scudder. Thàinig iasgair suas bhon uisge a’ feadalaich an aon fhonn. Bha aodach caran robach air agus bha ad a’ tuiteam mu chluasan.

‘Nach seall thu air an iasg mhòr ud,’ thuirt e. ‘Chan urrainn dhòmhsa a ghlacadh. Tha e am falach anns a’ chuilc.’

‘Tha mi ga fhaicinn,’ arsa mise, a’ coimhead dhan uisge. ‘Tha e coltach ri clach dhubh.’ Ma bha mi ceart, b’ e an duine seo an duine ris an robh Scudder a’ dèiligeadh; an Ridire Walter, agus bha mise dìreach air an dàrna comharra a thoirt dha.

‘Mar sin,’ thuirt e. ‘Siud an taigh agamsa thall an siud; iarraidh mi ort a dhol chun an dorais-chùil.’ Agus dh’fhalbh e agus dh’fhàg e an siud mi.

Rinn mi lachan gàire nuair a smaoinich mi air mar a bha mo shuidheachadh fhìn air atharrachadh agus choisich mi a-null chun an taighe. Uair an uaireadair an dèidh sin bha mi air an sgeulachd air fad innse dhan Ridire Walter.

‘Uill, tha deagh naidheachd agam dhut, a Mhgr Hannay,’ thuirt an Ridire Walter nuair a bha mi air mo naidheachdan innse dha. ‘Chan eil poileas Bhreatainn air do thòir tuilleadh. Nochd litir bho Scudder an dèidh a bhàis. Sgrìobh e gun robh e am falach ann an Ionad Phortland còmhla ri caraid. Nuair a fhuair mi an litir sin, dh’iarr mi gun sguireadh na poilis bho bhith gad shireadh.’

Chaidh uallach mòr a thogail dhìom. Cha robhar gam shireadh tuilleadh airson cuideigin a mhurt. Thionndaidh an Ridire Walter agus mi fhìn gu bhith a’ sgrùdadh an leabhrain aig Scudder. Mhìnich mi an còd, ach cha robh an Ridire Walter buileach cinnteach às an sgeulachd aig Scudder. Cha b’ urrainn do dh’aon seach aon againn an trithead ceum ’s a naoi a thuigsinn.

‘Chan eil mi dhen bheachd gu bheil duine sam bith ag iarraidh Karolides a mharbadh,’ thuirt an Ridire Walter. ‘Agus am pìos a tha seo mu choinneamh Comhairle na Mara; tha sin gu bhith aig an taigh agam fhìn a-màireach agus ’s e rud fìor dhìomhair a th’ ann. Chan eil mi a’ creidsinn gum b’ urrainn luchd-brathaidh Gearmailteach a bhith aig a’ choinneimh sin.’

Ach an uair sin, thàinig am buidealair agus ghairm e an Ridire Walter chun a’ fòn. Thill e ann an ùine bheag. ‘Chaidh Karolides a mhurt bho chionn uair a thìde.’

*

Dhràibh sinn a Lunnainn an-ath-mhadainn. Bha mi air a bhith a’ teiche bho dhaoine fad trì seachdainean agus bha e a-nis annasach a bhith saor. Chaidh mi a-mach gu dinnear an oidhche sin, agus an uair sin gu taigh an Ridire Walter. Bhiodh coinneamh Comhairle na Mara anns an taigh aige an oidhche sin agus bha an rabhadh aig Scudder air m’ aire.

Nuair a chaidh mi a-steach, thàinig duine eile a-mach. B’ esan Àrd-mhorair na Mara, am Morair Allamhaigh; bha a dhealbh anns na pàipearan gu tric. Sheas mi an dara taobh gus a leigeil seachad, ach airson tiotan bha sinn nar seasamh aghaidh ri aghaidh. Cha robh mi air coinneachadh ris a’ Mhorair Allamhaigh riamh, ach anns an tiotan sin dh’aithnich an duine a bha siud mise. Cha robh ann ach sealladh aithghearr, ach cha ghabhadh àicheadh.

Dh’fhàg esan, ach bha làn fhios agamsa na bha air tachairt. Ruith mi a-steach dhan t-seòmar anns an robh a’ choinneamh; sheall an Ridire Walter agus buill eile de Chomhairle na Mara orm le iongnadh.

‘A Ridire Walter,’ dh’fhaighnich mi. ‘Cò bha siud a dh’fhàg an seòmar an-dràsta?’

‘Am Morair Allamhaigh,’ arsa an Ridire Walter.

‘Cha b’ e,’ dh’èigh mi. ‘Cha b’ e am Morair Allamhaigh a bha siud idir; dh’aithnich an duine a bha siud mise; tha mi a’ smaointinn gur e siud an neach-brathaidh!’

‘Dè? Cha ghabh sin a bhith!’ dh’èigh an Ridire Walter. Dh’fhàg e an seòmar, ach thill e an ceann deich mionaidean le droch choltas air. ‘Cha robh am Morair Allamhaigh riamh aig a’ choinneimh seo,’ thuirt e. ‘Tha e air a bhith aig a thaigh fhèin fad na h-oidhche. Tha mi air bruidhinn ris.’

Bha Scudder air a bhith gu tur ceart. Ach cha b’ urrainn dhuinn creidsinn gum b’ urrainn gun tugadh ar car asainn san dòigh ud.

‘Tha fhios aig an neach-brathaidh ud air na prìomh àiteachan dìon aig a’ chabhlaich,’ ars an Ridire Walter. ‘Ach chan eil e air Sasainn fhàgail fhathast. Feumar a ghlacadh!’

‘Feumaidh na fir-bhrathaidh a dhol tarsainn a’ chuain fhathast,’ thuirt an t-oifigear bhon Riaghaltas. ‘’S urrainn dhuinn dearbhadh a dhèanamh air a h-uile long a sheòlas.’

Thuig mi e an uair sin. ‘An leabhran aig Scudder,’ dh’èigh mi. ‘Tha tuairmse againn.’ Agus siud e, ann an làmh-sgrìobhaidh Scudder, an aon phàirt nach robh mi air a thuigsinn:

“TRITHEAD CEUM ’S A NAOI—LÀN ÀRD 10.17 A DH’OIDHCHE.”

‘A-màireach fàgaidh na fir-bhrathaidh bhon àite far am bi làn àrd aig 10:17 a dh’oidhche agus far a bheil trithead ’s a naoi ceum chun na mara,’ mhìnich mi. ‘Ach cò aig tha fios càit a bheil an t-àite sin?’

Bha mi anns an àite cheart gus a leithid sin de thuairmse fhuasgladh. Bha fhios aig Comhairle na Mara air a h-uile rud mun chosta againn. Bhiodh iad a’ leughadh nan clàran agus uairean an làin agus siud e air mo bheulaibh – Bradgate. Bhiodh làn àrd ann aig 10.17 a dh’oidhche. Cha robh a-nis ri fhuasgladh ach ceist nan trithead ceum ’s a naoi. Nam faigheamaid lorg orra sin ann am Bradgate, ghlacamaid na fir-bhrathaidh.

*

Bha mise aig Bradgate an-ath-mhadainn, a’ feitheamh, air bearradh os cionn na mara. Bha mo charaid ùr, am poileas a bha an Ridire Walter air fhaighinn dhomh, a’ dìreadh gu far an robh mise ’s e a’ leughadh àireamhan bho phìos pàipeir.

‘Trithead ’s a ceithir, trithead ’s a còig, trithead ’s a naoi, ceathrad, ceathrad ’s a seachd,’ leugh e a-mach.

Cha mhòr nach do rinn mi sgiamh. Bha e air an àireamh de cheumannan bho mhullach a’ bhearraidh gu oir na mara a chunntadh. B’ e seo am pìos mu dheireadh a bha ri fhuasgladh. Chuir mi air ais e a dh’innse dha na daoine eile fhad ’s a chùm mise sùil air bàta beag a’ tighinn gu tìr agus a’ cur acaire sìos faisg air a’ bhearradh.

Chuir mi seachad an latha a’ coimhead air an taigh os cionn nan trithead ceum ’s a naoi. Bha seann duine agus duine na b’ òige a’ cluich teanas air an lèanaig, agus an uair sin nochd an treas duine. Bha coltas nach robh dad a’ cur uallach orra agus cha mhòr nach robh mi cinnteach gun robh mi a’ coimhead air an taigh cheàrr. Bha coltas cho sìtheil agus cho Sasannach orra, agus bha mi dhen bheachd nach robh dòigh ann gun robh iad nan luchd-brathaidh Gearmailteach.

Aig beul na h-oidhche, cha robh roghainn eile agam ach cumail a’ dol. Choisich mi chun an taighe agus ghnog mi air an doras. Bha an seòmar-suidhe gu math dorcha, agus nuair a chaidh mi a-steach, bha an triùir nan suidhe an sin air mo bheulaibh mar gun robh iongnadh orra cò bha air tighinn dhan taigh aca.

‘Tha mi air tighinn bho phoileas Bhreatainn agus tha mi air tighinn gus ur cur an grèim,’ arsa mise, ’s mi a’ faireachdainn gu math faoin.

‘Fo ghrèim!’ ars am bodach. ‘Iochd, ach carson idir?’

‘Airson Franklin Scudder a mhurt,’ fhreagair mise.

‘Cò?’ dh’fhaighnich am fear a b’ òige.

‘Feumaidh gur e mearachd air choreigin a tha seo,’ ars an treas duine.

Bha iad a’ coimhead orm mar gun robh mi às mo chiall. Agus cha do rinn mi aithneachadh sam bith orra. Dh’fheumainn a bhith cinnteach. Choisich mi chun an dorais, chuir mi air na solais agus choimhead mi gu dlùth air an aodainn.

Bha seann fhear ann, fear reamhar agus fear tana le falt dorcha. Cha robh sìon ann a dhearbhadh gum b’ e luchd-brathaidh a bh’ annta. Cha do dh’aithnich mi iad, cha robh iad coltach ris na daoine a bha mi air fhaicinn ann an Alba agus cha b’ urrainn dhomh casaidean a chur às an leth mura robh mi cinnteach.

An uair sin rinn am bodach gluasad le a chorragan; bhuail e ri chèile iad. Chuimhnich mi air a’ ghluasad a bha sin leis gun do rinn e e anns an taigh ann an Alba. Bha mi air fhaicinn a’ dèanamh an dearbh rud nuair a bha a sheirbheisich a’ cumail gunna rium.

Dè bh’ annta ach fir-bhrathaidh ann an èididhean eile. Bha iad air Scudder agus Karolides a mharbhadh agus bha iad air rùintean dìomhair riaghaltas Bhreatainn a ghoid. Tharraing mi anail mhòr, shèid mi m’ fhìdeag agus bha sinn ann an dorchadas anns a’ mhionaid.

Theich an duine a b’ òige. Fhuair mise grèim air an t-seann neach-brathaidh agus bha mi a’ strì ris nuair a nochd na poilis san t-seòmar. Chaidh am fear reamhar a ghlacadh, ach bha am fear eile air ruith chun na staidhre chun na mara. Chaidh aon phoileas às a dhèidh, ach cha robh dòigh aige grèim fhaighinn air. Chaidh e às an t-sealladh ann an dorchadas na h-oidhche a dh’ionnsaigh a’ bhàta a bha air acaire gu h-ìosal.

Thàinig na solais air. Sheall am bodach orm le gruaim; bha e làn feirg, ach bha e riaraichte gun robh iad air a’ chuìs a dhèanamh. Bha dùil aige gun robh a chompanach air an gnothach a dhèanamh air tarraing às. Nuair a chaidh a chur an grèim, dh’inns mi aon rud eile dha.

‘Tha Cabhlach Bhreatainn air am bàta agaibh a ghlacadh. Chan eil àite aig do charaid don tèid e a-nis.’

Trì seachdainean an dèidh sin, chaidh sinn a chogadh. Chaidh mise dhan arm cuideachd agus fhuair mi urram Caiptein, an Caiptean Riseard Hannay. Ach bha mi air seirbheis na b’ fheàrr a dhèanamh mus do chuir mi aodach saighdeir orm a-riamh.

Crìoch

Ma chòrd an leabhar didseatach seo riut, tadhail air an làrach-lìn againn @

http://www.giglets.net gus leabhraichean didseatach eile le Giglets fhaincinn.

Tapadh leibh airson an leabhar seo a cheannach bho Giglets.

’S e facal bho Albais no Sgots, bhon bhàrdachd aig Raibeart Burns a th’ ann an ‘Giglets’ – a’ ciallachadh clann a tha a’ gàireachdainn no a’ dèanamh braoisgeiul. Tha sinn an dòchas gun dùisg na SmartReads annainn uile a’ bheothalachd sin a tha ann an clann gu nàdarra, seo an fhaireachdainn sinn annaibh, beòthalachd, aotrom agus aighearach mar a bhios ann an clann òga, nuair a tha iad dubhach, no toilichte, fo eagail no làn spòrs.

Nach tadhail sibh air an làraich-lìn againn gus tuilleadh fhaighinn a-mach mu na tha Giglets ris. An sin gheibh sibh fios mu thachartasan Giglets a bharrachd air measaidhean lèirmheasan agus airtaigilean. Faodaidh sibh cuideachd clàradh airson cuairt-litrichean bho Giglets – cluinnidh sibh an uair sin fiosrachadh ùr sam bith a tha a’ tighinn a-mach.

Gus gum bi na leabhraichean nan dòigh fiù ’s nas taitniche dhuibh a thaobh a bhi gan leughadh agus ag ionnsachadh, tha Giglets an dùil na leabhraichean a leasachadh le bhith cleachdadh goireasan bheòthalachaidh agus eile, mar a tha teicneòlas ùr a’ tighinn am follais. Uair sam bith a nì sibh luchdachadh a-nuas às ùr air an leabhar agaibh bho thasglann sgòthach an neach-reic agaibh air an Eadar-lìon, le ùmhlachd don t-seirbheis aige, aig àm sam bith, thèid an leabhar ùrachadh chun an na dreachd as ùire.

Tha sinne aig Giglets an dòchas gun còrd na sgeulachdan againn ribh!

Taing

Stiùiriche Deasachaidh

Jacqui McGhee

Riochdairean

Craig Johnstone

Karsten Kärcher

Eadar-theangachadh

Gillebrìde MacIlleMhaoil

Stiùiriche Ealain

Graeme Nimmo

Dealbhadh Eile

Mark Haldane

Luchd-sgrùdaidh Eile

Ánna Máire Kärcher (Ní Domhnaill)

Chris McGhee

Jane Johnstone

Taing shònraichte do Tom Brodie-Browne

Mu Giglets

’S e th’ ann an SmartReads ach sgeulachdan clasaigeach a th’ air an atharrachadh do ghinealach ùr de luchd-leughaidh. Ged a tha litreachas clasaigeach sàr mhath, gu tric tha cnapan-starra eadar an luchd-leughaidh agus na sgeulachdan. San latha an-diugh chan eil ùine aig daoine a chosgas iad a’ lorg sgeulachd a chòrdas riutha, gu h-àraid ma tha i sgrìobhte ann an cànan seann-fhasanta a tha doirbh a leantainn. Tha Giglets a’ cur às do thòrr dhe na duilgheadasan seo agus a’ toirt cothrom air na sgeulachdan seo do leughadairean ùra – sean agus òg.

Tha Giglets a’ foillseachadh sgeulachdan anns a bheil beairteas cànain agus susbaint, ach air an giorrachadh agus air an sìmpleachadh do leughadairean òga. Tha Giglets ag amas air na sgeulachdan agus na caractaran a th’ air an snìomh a-steach dhan chultar làitheil againn a chur fa chomhair an leughadair. Leughaidh tu leabhar Giglets ann an 15-20 mionaidean agus gheibh thu blas de leabhar clasaigeach. Tha na Giglets a’ gleidheadh susbaint na sgeòil, bho chlisgeadh gu bròn, gach tachartas agus toileachas, na caractaran agus na suidheachaidhean ainmeil a tha air a bhith aithnichte thairis nam bliadhnachan. Tha Giglets a’ cleachdadh dòigh-obrach stèidhte airson sgriobtaichean film a sgrìobhadh gus na tiotalan clasaigeach ath-dheasachadh do leughadairean ùra.

Cuideachd, tha dealbhan an cois gach sgeulachd gus na prìomh shuidheachaidhean a thoirt beò dha na leughadairean. Tha seo a’ dèanamh na sgeòil nas taitniche agus a’ cuideachadh an leughadair gus cuimhne a chumail air na tha a’ tachairt. Rè ùine tha sinn an dùil tuilleadh leasachaidhean a chur an gnìomh airson barrachd tlachd agus ionnsachaidh a chur ri gach tiotal.

Tha an sgioba sgrìobhaidh agus an luchd-measaidh aig Giglets ionnsaichte agus eòlach a thaobh na h-obrach; mar eisimpleir tha ceum ann an Litreachas agus Cànan bho Oilthigh Ghlaschu aig an Neach-deasachaidh againn, agus tha PhD bho Oilthigh Shrath Chluaidh aig fear de na Riochdairean againn.

Tha Giglets ag amas air a bhith a’ toirt seachad ionnsachadh agus cothrom cur-seachad den ìre as àirde. Tha sinn an dòchas leughadh a bhrosnachadh, litreachas clasaigeach a thoirt fa-near do luchd-leughaidh nas fharsainge, agus cuideachadh ri piseach a thoirt air litearrachd. ’S e sin an t-adhbhar gun tug sin SmartReads air leabhraichean Giglets!