Thank you for your support of the Creative Arts. Please keep supporting us and please only use this book at Gaelic Medium Education Schools in Scotland.

If you are not a teacher or pupil at a Gaelic Medium Education School in Scotland, please delete this book. You can find 'Enhanced' versions of this book on major ebook retailers such as iTunes.

This electronic edition first published in 2012 by Giglets Limited.

Giglets Limited

15 Glenbrig

Darvel, Ayrshire KA17 0JA

GB – Scotland

http://www.giglets.net

ISBN 978-1-908564-54-2 in electronic format

(English Language version ISBN 978-1-908564-04-7 in electronic format)

Copyright © Giglets Limited 2012

Translation Copyright © Giglets Limited 2012

The right of Giglets Limited to be identified as the author of this work has been asserted by Giglets Limited in accordance with the Copyright, Designs and Patents Act 1988.

You may not copy, store, distribute, transmit, reproduce or otherwise make available this publication (or any part of it) in any form, or by any means (electronic, digital, optical, mechanical, photocopying, recording or otherwise), without the prior written permission of the publisher. Any person who does any unauthorized act in relation to this publication may be liable to criminal prosecution and civil claims for damages.

A CIP catalogue record of this publication is available from the British Library.

Taing shònraichte do Chomhairle nan Leabhraichean agus do Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig airson an taic ann a bhith a’ cruthachadh an leabhair-d seo.

Gàidhlig

Eilean an Ionmhais

Atharrachadh bhon tiotal clasaigeach le Raibeart Louis Stevenson a chaidh fhoillseachadh ann an 1883 fon ainm Treasure Island.

Tha an Ridire Trewlaney, an Dotair Livesey agus an còrr dhe na fir uasal sin air iarraidh orm sgrìobhadh mu Eilean an Ionmhais. Leis a sin, feumaidh mise, Jim Hawkins, an stòiridh sin a thòiseachadh nuair a bha taigh-aoigheachd an Admiral Benbow aig m’ athair. Thàinig an Caiptean a dh’fhuireach ann, a’ tarraing na ciste mhara aige às a dhèidh ann am bara-cuibhle. Bha e a’ seinn seann òran-mara:

‘Còig duine deug air ciste an fhir mhairbh—

Io-ho-ho, agus botal ruma!’

Thàinig an caiptean a-steach dhan taigh-aoigheachd agus chaith e buinn òir air a’ bhàr. ‘Inns dhomh nuair a bhios sin air a chosg,’ thuirt e. Cha do phàigh e an còrr airgid às dèidh sin, agus cha leigeadh an t-eagal le m’ athair an còrr iarraidh.

Chan robh an t-eagal orm ron chaiptean. B’ e seann chreachadair-mara a bh’ ann, agus chuir e seachad na làithean anns a’ bhàr. Nuair a bha e ga dhalladh leis an deoch, sheinneadh e òrain mhara, agus chuireadh e an teicheadh air a h-uile duin’ eile a bha sa bhàr. Cha robh ùine agamsa dragh a ghabhail mun chaiptean. Bha m’ athair air a bhith tinn o chionn ùine mhòr agus bha sinn trang a’ coimhead às a dhèidh-san agus an taigh-aoigheachd.

Air a’ cheann thall, chaochail m’ athair gu h-aithghearr. Anmoch air an latha às dèidh an tiodhlacaidh aige, bha mi nam shuidhe aig an doras a’ coimhead dhan cheò, nuair a thàinig duine dall a-nuas an rathad. Le gach ceum, bha e a’ bualadh a bhata air an rathad.

‘An inns duine do thruaghan dall far a bheil e?’ thuirt e gu gearaineach.

‘Aig taigh-aoigheachd an Admiral Benbow,’ thuirt mise.

‘An stiùir thu a-steach mi?’ thuirt e. Chaidh mi ga chuideachadh, ach ’s ann a ghlac an duine dall mo ghàirdean gu borb. ‘Thoir chun a’ chaiptein mi,’ thuirt e ann an guth tana, suarach.

Nuair a bha mi ga stiùireadh a-steach, choimhead an caiptean suas. Bha e air a bhith ag òl, ach leis an eagal a ghabh e aig an dearbh àm ud, ’s ann a shòbarraich e.

‘Ille, thoir dhomh a làmh,’ thuirt an dall ann an sanais. Rinn mi mar a dh’iarr e, agus chuir e rudeigin ann am bois a’ chaiptein. An uair sin leig an dall às mi, agus dh’fhàg e sinn. Chluinneadh sinn fuaim a’ bhata ’s e dol air ais sìos an rathad.

Sheas an caiptean gu sàmhach, a’ coimhead air a bhois. ‘Chan eil e seachad,’ thuirt e ann an sanais. ‘Nì sinn a’ chùis orra fhathast.’ Ach an uair sin, chaill e comas nan cas, agus le grèim air amhaich, thuit e chun an làir. Ruith mi far an robh e, ach shil mo dheòir nuair a thuig mi gun robh e marbh.

Dh’inns mi na b’ urrainn dhomh dha mo mhàthair. Bha sinn nar n-èiginn a’ feuchainn ri na chosg an caiptean fhaighinn air ais. Ghlas mise an doras, agus cha robh an sin ach sinn fhìn is corp a’ chaiptein. Bha esan air a dhruim dìreach, le shùilean fosgailte agus aon làmh sìnte a-mach.

‘Feumaidh sinn a dhol tron chiste mhara aige, Jim,’ thuirt mo mhàthair ann an guth socair. ‘Feumaidh sinn an iuchair a thoirt bhuaithe!’ Chaidh mise air mo ghlùinean ri taobh a’ chaiptein agus lorg mi am pìos pàipeir a bha ri taobh a làimh. Sgrìobhte an sin bha, ‘Tha gu deich uairean agad.’ Bha an iuchair air sreang mu amhaich.

Rinn sinn cabhaig a’ dol suas an staidhre gu ciste a’ chaiptein. Ghabh mo mhàthair an iuchair, chuir i car dhith sa chiste agus chaith i am mullach fosgailte. Bha fàileadh an tombaca aiste. Shlaod sinn a-mach pasgan de phàipearan agus baga canabhais làn airgid. Thòisich sinn gan cunntas airson cosgaisean a’ chaiptein a phàigheadh.

Bha i dorcha nuair a chuala sinn fuaim bata an doill air an rathad. Rinn glas an dorais brag nuair a dh’fheuch e ri fhosgladh. Chùm sinn ur n-anail gus an do ghluais bragadaich a’ bhata air falbh.

Anns an t-sàmhchair a lean, thog mo mhàthair leatha an t-airgead aice agus thog mise leam am pasgan phàipearan. Chaidh sinn sìos an staidhre le cabhaig agus dh’fhosgail sinn an doras. Dh’fhalbh sinn aig deagh àm. Bha an ceò a’ togail nuair a ruith sinn a-mach ’s a chaidh sinn am falach fon drochaid ri taobh an taigh-aoigheachd. Bha sinn faisg gu leòr airson na creachadairean a chluinntinn nuair a thàinig iad.

‘Bristibh an doras!’ dh’èigh an dall. ‘Faighibh a-steach!’

Bhrist iad an doras, agus an uair sin chuala sinn an èigh, ‘Tha Bill marbh!’

‘Sgrùdaibh e! Faighibh a’ chiste!’ dh’èigh an dall. Chaidh na casan troma suas an staidhre.

‘Pew,’ dh’èigh aon aca. ‘Chaidh car dhen chiste. Tha airgead an seo ach chan eil an gnothach eile.’

‘’S e am balach ud as coireach!’ dh’èigh am fear dall air an robh Pew. ‘Bha esan an seo. Lorgaibh e!’ Dìreach nuair a bha iad a’ tighinn a-mach far an robh sinne, chuala sinn rabhadh fìdeig a’ dol tron dorchadas.

‘Feumaidh sinn gluasad,’ thuirt fear dhiubh, ach mhionnaich Pew. Sheas e air an rathad ’s e a’ maoidheadh a’ bhata air càch. Chuala sinn fuaim nan each ’s iad a’ tighinn a-nuas an cnoc. Theich na creachadairean agus dh’fhàg iad am fear dall leis fhèin, a’ bualadh a’ bhata air an rathad agus ag èigheachd.

Thàinig na h-eich le cruinn-leum. Rinn Pew sgiamh agus ruith e a-mach air beulaibh a’ chiad fhir dhiubh. Thuit e, ’s chaidh a mharbhadh.

Stad na marcaichean, agus nuair a bha an t-àite sàbhailte, chaidh mise nan coinneamh. Cho luath ’s a bha mo mhàthair sàbhailte, dh’iarr mi air fear de na fir mo thoirt chun an Dotair Livesey.

Bha an ridire agus an Dr Livesey anns an taigh-mhòr, ’s iad ri taobh teine blàth. Chuir iad fàilte orm ged nach robh dùil aca rium. Dh’inns mi an stòiridh dhaibh bho thoiseach gu deireadh.

‘Ma-thà, Jim,’ thuirt an dotair, ‘tha thu den bheachd gu bheil an rud a bha iad ag iarraidh agad-sa?’

‘Tha, a dhotair,’ thuirt mise, agus thug mi dha am pasgan phàipearan.

Dh’fhosgail an dotair an seula, agus thuit map de dh’eilean a-mach. Bha dà acarsaid air an comharrachadh air, agus cnoc anns a’ mheadhan leis an ainm ‘A’ Phrosbaig’. Bha trì croisean dearg air, agus air a’ chùl bha na faclan:

A’ chuid mhòr dhen ionmhas an seo. Craobh àrd, gualainn na Prosbaig, a’ gabhail cùrsa gu T. air T.T.E . Eilean a’ Chnàimhnich E.D.E agus an E. Deich troighean.

‘Livesey,’ dh’èigh an ridire ’s e na bhoil. ‘’S e map-ionmhais dha-rìribh a tha seo! ’S e Tuath a tha ann an T, D airson Deas agus E airson Ear. A-màireach nì mise air Bristol. Gheibh sinn bàta agus an criutha as fheàrr. Hawkins, bidh thusa nad bhalach-ceabain. Thu fhèin, Livesey, nad dhotair luinge. Bidh soirbheas againn, turas sgiobalta agus de dh’airgead a mhaireas dhuinn fhad ’s as beò sinn!’

Smaoinich thusa! Abair gun robh sinn air bhioran. Bha sinn a’ dol gu muir ann am bàta-siùil, a shireadh eilean gun ainm nach b’ aithne dhuinn agus a’ dol a lorg ionmhas a bh’ air a thiodhlacadh!

Chaidh seachdainean seachad mus robh sinn deiseil airson seòladh. Mu dheireadh thall, bha sinn ann am Bristol le bàta, criutha agus sgiobair agus a’ dèanamh deiseil airson na bhòidse.

Bha am bàta againn, an HISPANIOLA, fada a-muigh anns an acarsaid. Chaidh sinne fo na h-ìomhaighean toisich agus seachad air an deireadh aig iomadh bàta mus do ràinig sinn i. Air bòrd, bha h-uile nì a’ coimhead mar bu chòir.

Fad na h-oidhche sin, dh’fhuirich mise air an deic, ’s sinn a’ dèanamh deiseil airson seòladh. Thòisich seòladair a’ seinn an òrain air an robh mi cho eòlach:

‘Coig duine deug air ciste an fhir mhairbh—

Io-ho-ho, agus botal ruma!’

Sheinn an criutha gu lèir an t-sèist, agus thog an HISPANIOLA oirre gu Eilean an Ionmhais.

Chan eil mi a’ dol a dh’innse a h-uile rud mun bhòidse. Bha droch shìde againn ach airson a’ mhòr-chuid bha sinn a’ seòladh gu rèidh. Bha fios aig an sgiobair dè bha e a’ dèanamh, bha am bàta math agus an criutha comasach.

B’ e an còcaire againn, Long John Silver, am fear a b’ fheàrr den chriutha, ged a bha e caran annasach le aon chas a dhìth bhon chruachan. Bha croitse aige air ròpa mu amhaich, ’s mar sin bha a dhà làimh saor. Bha spèis aig a h-uile fear sa chriutha dha. Bha pitheid uaine air an robh Caiptean Flint aige. Dhèanadh i còmhradh agus dhèanadh i sgreuchail. ‘Pìosan de dh’ochd! Pìosan de dh’ochd!’

’S mise a fhuair a’ chiad iomradh gun robh an dàn-thuras againn gu bhith àmhghaireach. Bha sinn air a’ ghaoth-mhalairt a shireadh airson ar toirt na b’ fhaisge air an eilean, agus bha sinn a-nise a’ cumail sùil air a shon. Às dèidh dhan ghrian a dhol fodha, bha mi ag iarraidh ubhal mus rachainn dhan leabaidh. Ruith mi suas air an deic agus a bhroinn baraille mòr ùbhlan. Bha e air leth mòr agus cha robh ach grunnan ùbhlan air fhàgail aig a’ bhonn.

Bha mi gus leum a-mach às nuair a chuala mi an guth aig Silver. ‘B’ e Flint an sgiobair, agus mise an stiùireadair. Anns an dearbh shabaid san do chaill mise mo chas, chaill Pew a fhradharc. Tha mi air fhaicinn iomchaidh an t-EACH-MARA, an seann bhàta aig Flint, a chur fodha le òr. Thugainn còmhla rinn, a charaid, ’s bidh thu nad dhuin’ uasal le fortan.’

‘Uill,’ thuirt guth eile. ‘Cha do shaoil mi cus dheth gus an do bhruidhinn mi riut fhèin, Silver; ach thèid mi còmhla rìbh.’

Thuig mi dè bha iad a’ ciallachadh. ’S e bh’ ann an ‘duine uasal an fhortain’ ach creachadair. Bha mi air an cluinntinn a’ cur car cealgach ann an seòladair onarach – am fear mu dheireadh dhe leithid air bòrd ’s dòcha.

‘Math,’ thuirt Silver. ‘Nise, tha mi airson gun lorg an ridire agus an dotair an t-ionmhas agus gun toir iad air bòrd e. Ach, nuair a bheir sinn ionnsaigh orra ’s e buille-bàis a dh’fheumas a bhith ann. Nuair a thig an t-àm, stiallaibh orra!’

Aig an dearbh àm sin dh’èirich a’ ghealach, agus dheàrrs bàrr a’ chroinn-deiridh mar an t-airgead. Dh’èigh am fear-faire; ‘Tìr hò!’ Ruith an criutha a dh’fhaicinn tìr, agus fhuair mise a-mach às a’ bharaille chun an deic. Gu deas oirnn, bha eilean ag èirigh a-mach às a’ mhuir. Cha b’ urrainn dhomh pàirt a ghabhail anns an othail cleas chàich. Bha uabhas orm mu na chuala mi.

Bha an Sgiobair Smollett, an ridire agus an Dr Livesey còmhla air a’ chairteal-deiridh. ‘A dhotair,’ thuirt mi ris ann an sanais. ‘Thigibh sìos dhan chaibean mas e ur toil e. Tha naidheachd eagalach agam dhuibh.’ Choimhead e orm airson diog, agus an uair sin rinn e cagar ris an sgiobair.

Nuair a chaidh mi fo rùm, bha an triùir fhear nan suidhe mun bhòrd. Dh’inns mi dhaibh mun chòmhradh aig Silver. Cha do stad duine aca mi, agus dh’èist iad ris a h-uile facal a bh’ agam.

‘Nise, sgiobair,’ thuirt an ridire, ‘tha mi a’ feitheamh òrdain bhuat.’

‘Sa chiad àite,’ thòisich an sgiobair, Smollett, ‘dh’fhaodamaid tilleadh, ach mharbhadh iad sinn. San dàrna àite, tha ùine againn gus an tèid an t-ionmhas seo a lorg. San treas àite, chan e creachadairean a tha anns a h-uile fear sa chriutha. Feumaidh sinn sùil a chumail a-mach airson an fheadhainn onarach.’

*

An-ath-mhadainn sheòl sinn na b’ fhaisge air a’ chladach. Bha an latha teth, agus bha na fir a’ gearan mun obair. Cha robh an t-ar-a-mach fad às. Gus an suidheachadh a shocrachadh, leig an sgiobair leis a’ chriutha a dhol air tìr. Chòrd seo riutha. Shaoileadh tu gun robh iad a’ dol a lorg an ionmhais air an tràigh.

Chaidh trì duine deug aca dha na bàtaichean beaga. Gun smaoineachadh mu dheidhinn, leum mise air bòrd na tè a b’ fhaisge agus chaidh mi nam chrùban san toiseach aice. Bha mi nise leam fhèin cuide ris na creachadairean. Cha b’ fhada gus am biodh an t-aithreachas orm.

Sheòl na bàtaichean gu luath gu tìr. Leum mise a-mach agus ruith mi a-steach dhan choille fhad ’s a bha Silver agus na creachadairean fhathast air an tràigh. Ruith mi gus an robh seangan orm, ’s gus an robh an tràigh air a dhol à sealladh sna craobhan.

Nuair a stad mi airson m’ anail a leigeil, chunnaic mi cruth annasach a’ leum air cùl craoibhe. Cha b’ urrainn dhomh a ràdh dè bh’ ann, ach bha a h-uile seòrsa uilebhèist a’ dol tro m’ inntinn. A dh’aindheoin chreachadairean, thòisich mi air teicheadh air ais chun a’ chladaich. Chaidh an creutair a bha seo air thoiseach orm airson mo stad; ’s e fireannach a bh’ ann. Dh’fhàs mi dàn, agus chaidh mi na choinneamh.

‘Cò thu?’ dh’fhaighnich mi ’s mi a’ teannadh na bu dlùithe dha.

‘Ben Gunn,’ fhreagair e. Bha a ghuth meirgeach agus socair. Bha a chraiceann ruadh leis a’ ghrèin. Bha piullagan de phìosan siùil air mar aodach. ‘An deach am bàta agaibh air na creagan?’ dh’fhaighnich mi.

‘Chaidh m’ fhàgail air an eilean o chionn trì bliadhna,’ thuirt e ann an guth socair. ‘Tha mi air tighinn beò air gobhair, dearcagan agus eisirean bhon uair sin. Dè an t-ainm a th’ ort, a charaid?’

‘Jim,’ thuirt mi.

‘Jim,’ thuirt esan ’s e a’ dèanamh gàire tro bhilean loisgte. ‘Agus, Jim, tha mi beairteach.’ Ghnog mi mo cheann, ach bha mi dhen bheachd gun robh e às a rian.

‘Jim, tha thu fortanach gun do lorg thu mi! Nise, Jim, chan e am bàta aig Flint a tha sin?’ dh’fhaighnich e, ’s e a’ gnogadh a chinn an taobh a bha an HISPANIOLA.

‘Chan e sin bàta Flint; tha Flint marbh; ach tha cuid de na creachadairean aig Flint air bòrd.’ Dh’inns mi dhà stòiridh na bhòidse agus mun trioblaid anns an robh sinn a-nise.

‘’S e balach gasta a tha annad,’ thuirt e nuair a bha an stòiridh deiseil. ‘Am biodh an ridire agad fialaidh nan cuidichinn sibh?’

Thuirt mi ris gun robh an ridire daonnan fialaidh. ‘Ach cha bhi sin gu feum mura faigh mise air ais air bòrd.’

‘Uill,’ thuirt e. ‘Tha bàta agamsa a rinn mi le mo dhà làimh fhìn. Tha i fo chreag gheal faisg air an tràigh. Fuirich!’ dh’èigh e. Chuala sinn fuaim nan gunnaichean mòra mar mac-talla mun eilean.

‘Tha iad a’ sabaid!’ dh’èigh mise. Ruith mi chun na tràghad, agus ruith esan ri mo thaobh. Ruith sinn airson deich mionaidean. Na b’ fhaide shìos an cladach agus os cionn taigh-loga beag, chunnaic mi Bratach an Aonaidh ag itealaich sa ghaoith.

Fhuair Ben Gunn grèim orm agus stad e mi. ‘’S e an Jolly Roger a bhiodh aig creachadairean Flint. ’S e do charaidean a bhios ann, air tìr anns a’ ghearastan. Nuair a bhios feum air Ben Gunn, lorgaidh tu e far an d’ fhuair thu an-diugh e. Argh!’ Thàinig aon de bhuill a’ ghunna mhòir tro na craobhan, agus thàinig e gu talamh anns a’ ghainmhich. Dhealaich sinn agus thug mise mo chasan leam thar na tràghad.

Bha bratach an Jolly Roger ag itealaich bho chrann an HISPANIOLA. Bha an dotair, an ridire, an sgiobair agus na fir onarach air am bàta fhàgail nuair a chaidh a’ mhòr-chuid dhe na creachadairean air tìr. Shnàig mise tron choille chun a’ ghearastain, agus suas chun an dorais. Cha b’ fhada gus an robh mo charaidean a’ cur fàilte orm.

Bha an taigh-loga air a thogail a-mach à craobhan mòra giuthais. ’S e àite-blàir fìor mhath a bha ann. Bha an dotair agus an sgiobair air biadh, cungaidhean-leighis agus armachd a thoirt air tìr leotha.

Dh’inns mi dhaibh mu Bhen Gunn, agus chuala mi mar a chuir iadsan cùl ris a’ bhàta. Chluinneamaid na creachadairean ag èigheach ’s a’ seinn anns a’ champa aca. Chùm am fuaim sin a’ dol gu anmoch ach b’ e cadal a rinn mise.

An-ath-mhadainn, dhùisg mi gu grad, ’s peilearan a’ bualadh an taigh-loga. Thàinig gràisg de chreachadairean tron choille agus rinn iad dìreach air a’ ghearastan. Loisg na geàird againne air ais, agus lìon an taigh-loga le ceò nan gunnachan.

‘Loisgibh!’ dh’èigh an dotair. ‘Loisgibh!’ Ann am beagan mhionaidean, cha robh sgeul air na creachadairean, ach bha còignear aca marbh. Nuair a thog an ceò am broinn an taighe, thuig sinn gun robh sinn fhìn air dithis a chall agus gun robh an sgiobair air a leòn.

Cha do thill na creachadairean. Feasgar, thog an dotair leis an ad, na gunnaichean-làimhe agus an claidheamh aige. Chuir e map an ionmhais na phòcaid agus thog e air na aonar, tro na craobhan. Shaoil mi gun robh e a’ dol a choimhead airson Ben Gunn.

Bha mise airson a dhol a lorg a’ bhàta aig Ben Gunn, ach bha mi cinnteach nach fhaighinn cead. Leis a sin, rinn mi an rud ceàrr agus chaidh mi a-mach gun fhiosta do dhuine.

Bha a’ ghrian air a dhol fodha mun àm a ràinig mi am bàta. Bha i air a dèanamh à geugan is seice gobhair, ach bha i aotrom. ’S e bha nam bheachd ach a dhol a-mach tron oidhche, an HISPANIOLA a leigeil mu sgaoil bho na creachadairean, agus leigeil leatha falbh leis an t-sruth.

Bha i a’ fàs dorcha nuair a bha mi a’ dèanamh mo shlighe chun na HISPANIOLA. Sheòl mi ri taobh agus fhuair mi grèim air an loidhne aice. Aon uair ’s gun gearrainn sin, dh’fhalbhadh a’ HISPANIOLA leis an làn.

Chuala mi èigheach bhon chaibean os mo chionn. Bha dithis, ’s iad leis an deoch, a’ sabaid. Gheàrr mi an loidhne leis an sgithinn. Thòisich an HISPANIOLA ri gluasad gu socair thar an t-sruth. Cha b’ urrainn dhomh mi fhìn a stiùireadh air ais gu tìr. Bha na tuinn gam chaith air ais ’s air adhart agus bha mi bog, fliuch. Mu dheireadh feumaidh gun do chaidil mi. Bha an latha air soilleireachadh nuair a dhùisg mi. Dìreach mu mo choinneamh, bha a’ HISPANIOLA a’ tionndadh air a tarsainn. Cha robh duine aig an stiùir. Bha an dithis chreachadair fhathast gan dalladh leis an deoch no air am bàta fhàgail. Smaoinich mi gum faighinn fhìn smachd air a’ bhàta.

Thionndaidh cliathaich na HISPANIOLA thugam. Bhon àite san robh mise, bha i a’ coimhead cho àrd. Nuair a bha mi faisg oirre, leum mi agus fhuair mi grèim oirre dìreach nuair a bhrist a’ HISPANIOLA am bàta beag aig Ben Gunn na bìdeagan. A-nise, bha mi air bòrd a’ bhàta, gun dòigh air teicheadh.

Fhuair mi chun an deic. Bha dithis ga geàrd; aon na shìneadh air an deic agus am fear eile na laighe goirid do chliathaich an deic. Bha dùil a’m an toiseach gun robh iad air a chèile a mharbhadh. An uair sin rinn aon fhear gnòsail cràidhteach. Dh’fhosgail a shùilean agus chunnaic e mi.

Choimhead an creachadair orm. ‘Nise,’ thuirt e le gnòsail, ‘gheibh thu nèapraig agus cuiridh tu air mo lot e. Innsidh mi dhut mar a sheòlas tu i, mas e sin a tha thu ag iarraidh.’ Bha sin a’ dèanamh ciall agus rinn sinn bargan ri chèile. Choimhead mise ris an lot aige agus ann an trì mionaidean, bha mi aig an stiùir ’s a’ HISPANIOLA a’ seòladh mu chladaichean Eilean an Ionmhais.

Bha e doirbh am bàta a sheòladh chun na h-acarsaid mu thuath ach chaidh againn air, agus ràinig sinn gu sàbhailte. Bha mi air mo bheò-ghlacadh le bhith a’ sàbhaladh a’ bhàta, agus nuair a thionndaidh mi bha an creachadair a’ tighinn thugam le sgian na làimh. Gu grad, bhuail a’ HISPANIOLA gainmheach agus rinn i tulgadh. Chaill an dithis againn comas nan cas agus roilig sinn don chlais san deic.

Sheas mise an-àird gu h-èasgaidh, thog mi gunna-làimhe agus dh’ullaich mi airson a losgadh. ‘Aon cheum eile,’ dh’èigh mi, ‘agus cuiridh mi d’ eanchainn asad!’ Stad esan, ach thàinig rudeigin eile tron iarmailt gam ionnsaigh. Ghlac an sgian aige mo ghualainn, dh’fhairich mi an cràdh agus chaidh an gunna dheth na mo làimh.

Thuit an creachadair thar cliathaich a’ bhàta, a-steach don mhuir. Bha peilear air a dhol ann, chaidh a bhàthadh agus bha e marbh. Chaidh crith tromham agus an fhuil a’ sileadh bho mo ghàirdean. Shuain mi nèapraige timcheall an lot, ach cha robh e ro dhomhainn.

Thuig mi an uair sin gun robh smachd agam air a’ HISPANIOLA. Shocraich i anns an acarsaid. Choimhead mi dhan uisge; cha robh e a’ coimhead domhainn. Leum mi a-steach agus ghrunnaich mi gu tìr. Bha mi air mo dhòigh gun deach agam air am bàta fhalach. Rinn mi air a’ ghearastan.

Bha an t-astar fada agus bha i a’ fàs dorcha. Mu dheireadh thall, ràinig mi an gearastan. Chluinninn an srann a bha aig mo charaidean. Ràinig mi an doras agus chaidh mi a-steach.

Dìreach an uair sin chuala mi sgreuch anns an dorchadas. ‘Pìosan de dh’ochd!’ ’S e pitheid Silver a bh’ ann, Caiptean Flint! Nuair a thionndaidh mi gus ruith air falbh, bha creachadair romham. Nuair a las iad solas, bha na creachadairean uile an sin, ach cha robh aon phrìosanach aca.

‘Seadh,’ thuirt Silver, ‘Jim Hawkins, mo chreach sa thàinig! Dèan thu fhèin co-fhurtail. Chan urrainn dhut a dhol air ais chun nan daoine agad fhèin. Cha ghabh iad turas riut agus feumaidh tu fuireach còmhla ri Cap’ean Silver.’

Fhuair mi faochadh gun robh mo charaidean beò. ‘Uill,’ thuirt mise, a’ toirt a’ chreidsinn gun robh mi na bu dàine na bha mi a’ faireachdainn, ‘mus dèan mi mo roghainn, tha cead agam faighinn a-mach carson a tha sibh ann a sheo agus faighneachd càit a bheil mo charaidean.’

‘Uill, a Mhgr Hawkins,’ thuirt Silver. ‘Ghabh an dotair agaibh ri cùmhnant a leig leotha-san faighinn a-mach às a seo agus a dh’fhàg againne an stòras bìdh is eile. Shaoil sinn gun robh sin glic bhon nach robh sgeul air a’ bhàta againn. Chan eil fhios a’m càit a bheil iadsan, ach cha bhi ùidh aca annadsa on a thrèig thu iad.’

‘Cha tèid mise còmhla ribhse,’ thuirt mi. ‘Ach ma ghèilleas sibh, cuidichidh mi gus dèanamh cinnteach nach tèid ur crochadh nuair a gheibh sinn air ais a Shasainn.’

Bha coltas air a’ mhòr-chuid aca gun robh iad deiseil airson mo mhurt. Ach dhìon Silver mi bhon fheirg aca. Cha robh e gòrach, agus bha deagh fhios aige nach fhaigheadh e tairgse na b’ fheàrr on nach robh sgeul air a’ bhàta.

Chùm Long John Silver mise faisg air an oidhche ud. An-ath-mhadainn nochd fear-tadhail ris nach robh dùil. Thàinig an dotair chun a’ ghearastain le bratach-sìth. Cha robh e toilichte m’ fhaicinn an cuideachd nan creachadairean. Rinn Silver cinnteach gun robh mionaid no dhà againn airson bruidhinn ann an dìomhaireachd taobh a-muigh an taigh-loga.

‘Uill, Jim,’ thuirt an dotair gu brònach, ‘chan urrainn dhomh do choireachadh, ach cha robh ann ach an gealtachd!’

‘A dhotair,’ thuirt mi, ‘na smaoinichibh sin. Chan eil mi air a dhol còmhla riutha. Bhithinn air a bhith marbh mura b’ e Silver. A dhotair, ghabhainn ris a’ bhàs, ach tha pianadh a’ cur an eagail orm. Chuir mi am bàta fo ghrèim agus tha i anns a’ Chaolas mu Thuath.’

‘Am bàta!’ dh’èigh an dotair. Dh`inns mi dha mar a thachair aig muir agus chuir na thuirt mi iongnadh mòr air.

‘Silver!’ dh’èigh e, ‘Nì mi nas urrainn dhomh airson do shàbhaladh ma chumas tu am balach sàbhailte. Beannachd leat, Jim.’ Ghnog Silver a cheann agus choisich an dotair air falbh.

Bha an dotair air am map-ionmhais a thoirt dha na creachadairean. Nas fhaide air adhart air a’ mhadainn sin, dh’fheumainnsa a dhol còmhla riutha a lorg an ionmhais. Leugh Silver am map ’s e gam chumail faisg air le ròpa a bha ceangailte mu mo mheadhan. Cha robh e furasta dha na cnuic a dhìreadh, ach rinn e a’ chùis.

Na b’ fhaide dhen latha sin, air raon còmhnard shuas os cionn nan craobhan, lorg fear dhe na creachadairean cnàimhneach.

‘B’ e maraiche a bh’ ann,’ thuirt creachadair eile.

‘Aidh,’ thuirt Silver. ‘Ach carson a tha na cnàmhan nan sìneadh anns an dòigh sin?’ Bha casan a’ chnàimhnich a’ sìneadh aon taobh agus a làmhan os cionn a chinn, a’ sìneadh an taobh eile.

‘Gabh tomhas a-rèir stiùireadh nan cnàmhan,’ thuirt Silver. Bha e ceart; bha an cnàimhneach mar chomharra.

‘A charaidean, thugnaibh uile còmhla!’ dh’èigh creachadair, agus ruith sinn uile air adhart. Gu grad stad sinn uile. Mur coinneamh, bha toll mòr, falamh far an robh an t-ionmhas air a thiodhlacadh aig aon àm. Ach cha robh sgeul air an ionmhas agus bha na creachadairean air an oillteachadh.

‘Jim,’ thuirt Silver ann an sanais, agus e a’ cuimhneachadh air a’ ghealladh a thug e, ‘Seo dhut. Dèan deiseil airson buaireadh’ Shìn e thugam gunna-làimhe. Cha do ghluais Silver nuair a thionndaidh iad air. Ach an uair sin – brag! – thàinig urchraichean às na craobhan. Nochd an dotair agus Ben Gunn aig an aon àm ’s a bha na creachadairean a’ teicheadh.

‘Thugnaibh!’ dh’èigh an dotair. ‘Gheibh sinn air thoiseach orra mus ruig iad na bàtaichean.’ Ruith sinn cho luath ’s a b’ urrainn dhuinn, agus Silver gu mòr airson cumail suas. Bha e na iongnadh mòr mar a chaidh dha an latha ud, ’s gun aige ach croitse. Chunnaic sinn na creachadairean a bha fhathast beò nuair a ràinig sinn an tràigh. Bha sinn eadar iad fhèin agus na bàtaichean. Bha an ruaig seachad.

‘Taing dhut, a dhotair,’ thuirt Silver ’s e a’ tighinn ga ionnsaigh gu cuagach. ‘Bha thu ann an deagh àm, dhomh fhìn agus do Hawkins.’

Dh’inns an dotair dhuinn mar a thachair. B’ e Ben Gunn, a chaidh fhàgail leis fhèin air an eilean, gaisgeach na sgeòil. Fhad ’s a bha e air an eilean, bha e air an t-ionmhas a lorg, agus air a thoirt gu uamh. Bha e air a bhith an sin fad mhìosan mus do ràinig a’ HISPANIOLA. Dh’inns e an stòiridh aige dhan dotair dìreach mus tug na creachadairean ionnsaigh air a’ ghearastan.

An-ath-latha thug an dotair an aire nach robh sgeul air a’ bhàta. Gheall e am map, a bha a-nise gun fheum, do Silver airson ’s gum faigheadh iad a-mach às a’ ghearastan gu sàbhailte. A’ mhadainn sin, air dha tuigsinn gun robh mise an sàs sa chùis, dh’fheumadh e ruith chun na h-uaimhe agus an uair sin suas an cnoc gus ullachadh a dhèanamh.

‘A!’ thuirt Silver, ‘bha e fortanach dhomh gun robh Hawkins còmhla rium.’

Chaidh sinn ann am bàta agus sheòl sinn chun a’ Chaolais a Tuath. Thàinig an ridire nar coinneamh. Riumsa, bha e cho còir ’s a bha e riamh. Ri Silver, thuirt e, ‘John Silver, chaidh a ràdh rium nach fhaod mi casaid a thogail nad aghaidh bhon a shàbhail thu Hawkins. Uill, cha dèan mi sin, ach chan eil annad ach murtair agus biast.’

‘Tapadh leibhse,’ fhreagair Long John.

Nuair a chaidh sinn a-steach dhan uaimh, chunnaic mi an t-ionmhas òir aig Flint. Bha sinn air a dhol tro mhòran airson a lorg.

‘Thig a-steach, Jim,’ thuirt an sgiobair, agus na lotan aige a’ dol am feabhas. ‘Dè tha thusa a’ dèanamh ann a sheo, Silver?’

‘Thàinig mi air ais a dhèanamh mo dhleastanais,’ thuirt Silver.

‘A!’ thuirt an sgiobair, ’s cha tuirt e an còrr.

An-ath-mhadainn, thòisich sinn a’ gluasad an ionmhais agus cha robh sin furasta. ’S e measgachadh annasach a bh’ ann de bhuinn Shasannach is Fhrangach; bha mo chorragan goirt gan cur an òrdugh.

Bha mi fhìn agus an dotair a-muigh air a’ chnoc nuair a chuala sinn an sgreuchail air a’ ghaoith. ‘Gun sealladh sealbh,’ thuirt an dotair, ‘’s e na creachadairean a th’ ann!’ Chaidh an còrr dhe na creachadairean fhàgail air an eilean le cuid de na goireasan againn. Cha robh sinn ag iarraidh ar-a-mach eile.

Aon mhadainn, mu dheireadh thall, thog sinn an t-acair agus sheòl sinn a-mach às a’ Chaolas a Tuath. Cha b’ fhada gus an deach a’ chuid a b’ àirde de dh’Eilean an Ionmhais à fianais anns a’ chuan ghorm.

Rinn sinn air a’ phort a b’ fhaisge anns a’ cheàrnaidh Spàinnteach de dh’Ameireaga. Aon fheasgar, le dol-fodha na grèine, chuir sinn a-mach an t-acair agus chaidh mi air tìr còmhla ris an ridire ’s an dotair. Choinnich iad ri sgiobair Sasannach eile, agus bha na h-uimhir aca ri ràdh ri chèile, ’s gun robh latha ùr air fàire mus do thill sinn chun na HISPANIOLA.

Bha Ben Gunn air an deic na aonar. Cha robh sgeul air Silver agus bha e air luchd de bhuinn, luach ceithir cheud gini a ghoid. ’S e faochadh a bh’ ann dhuinn gun robh e air a chasan a thoirt leis.

Airson an stòiridh a thoirt gu crìch, feumaidh mi innse dhuibh ann an aithghearrachd, gun d’ fhuair sinn criutha ùr, gun do sheòl sinn dhachaigh agus gun do ràinig a’ HISPANIOLA Bristol. Fhuair sinn uile pàirt dhen ionmhas, agus cha chuala duine againn tuilleadh mu Mhgr Silver. Cò aig tha fios nach eil e fhathast beò am badeigin le Caiptean Flint air a ghualainn.

Corra uair bidh mi ag aisling mu Eilean an Ionmhais; cluinnidh mi fuaim nan tonn, no dùisgidh mi ’s mi cluinntinn a’ ghuth bhioraich aig Caiptean Flint g èigheach ‘Pìosan de dh’ochd! Pìosan de dh’ochd!’

Crìoch

Ma chòrd an leabhar didseatach seo riut, tadhail air an làrach-lìn againn @ http://www.giglets.net gus leabhraichean didseatach eile le Giglets fhaincinn.

Tapadh leibh airson an leabhar seo a cheannach bho Giglets.

’S e facal bho Albais no Sgots, bhon bhàrdachd aig Raibeart Burns a th’ ann an ‘Giglets’ – a’ ciallachadh clann a tha a’ gàireachdainn no a’ dèanamh braoisgeiul. Tha sinn an dòchas gun dùisg na SmartReads annainn uile a’ bheothalachd sin a tha ann an clann gu nàdarra, seo an fhaireachdainn sinn annaibh, beòthalachd, aotrom agus aighearach mar a bhios ann an clann òga, nuair a tha iad dubhach, no toilichte, fo eagail no làn spòrs.

Nach tadhail sibh air an làraich-lìn againn gus tuilleadh fhaighinn a-mach mu na tha Giglets ris. An sin gheibh sibh fios mu thachartasan Giglets a bharrachd air measaidhean lèirmheasan agus airtaigilean. Faodaidh sibh cuideachd clàradh airson cuairt-litrichean bho Giglets – cluinnidh sibh an uair sin fiosrachadh ùr sam bith a tha a’ tighinn a-mach.

Gus gum bi na leabhraichean nan dòigh fiù ’s nas taitniche dhuibh a thaobh a bhi gan leughadh agus ag ionnsachadh, tha Giglets an dùil na leabhraichean a leasachadh le bhith cleachdadh goireasan bheòthalachaidh agus eile, mar a tha teicneòlas ùr a’ tighinn am follais. Uair sam bith a nì sibh luchdachadh a-nuas às ùr air an leabhar agaibh bho thasglann sgòthach an neach-reic agaibh air an Eadar-lìon, le ùmhlachd don t-seirbheis aige, aig àm sam bith, thèid an leabhar ùrachadh chun an na dreachd as ùire.

Tha sinne aig Giglets an dòchas gun còrd na sgeulachdan againn ribh!

Taing

Stiùiriche Deasachaidh

Jacqui McGhee

Riochdairean

Craig Johnstone

Karsten Kärcher

Eadar-theangachadh

Mòrag Stiùbhart

Stiùiriche Ealain

Graeme Nimmo

Dealbhadh Eile

Tom Brodie-Browne

Luchd-sgrùdaidh Eile

Ánna Máire Kärcher (Ní Domhnaill)

Chris McGhee

Jane Johnstone

Mu Giglets

’S e th’ ann an SmartReads ach sgeulachdan clasaigeach a th’ air an atharrachadh do ghinealach ùr de luchd-leughaidh. Ged a tha litreachas clasaigeach sàr mhath, gu tric tha cnapan-starra eadar an luchd-leughaidh agus na sgeulachdan. San latha an-diugh chan eil ùine aig daoine a chosgas iad a’ lorg sgeulachd a chòrdas riutha, gu h-àraid ma tha i sgrìobhte ann an cànan seann-fhasanta a tha doirbh a leantainn. Tha Giglets a’ cur às do thòrr dhe na duilgheadasan seo agus a’ toirt cothrom air na sgeulachdan seo do leughadairean ùra – sean agus òg.

Tha Giglets a’ foillseachadh sgeulachdan anns a bheil beairteas cànain agus susbaint, ach air an giorrachadh agus air an sìmpleachadh do leughadairean òga. Tha Giglets ag amas air na sgeulachdan agus na caractaran a th’ air an snìomh a-steach dhan chultar làitheil againn a chur fa chomhair an leughadair. Leughaidh tu leabhar Giglets ann an 15-20 mionaidean agus gheibh thu blas de leabhar clasaigeach. Tha na Giglets a’ gleidheadh susbaint na sgeòil, bho chlisgeadh gu bròn, gach tachartas agus toileachas, na caractaran agus na suidheachaidhean ainmeil a tha air a bhith aithnichte thairis nam bliadhnachan. Tha Giglets a’ cleachdadh dòigh-obrach stèidhte airson sgriobtaichean film a sgrìobhadh gus na tiotalan clasaigeach ath-dheasachadh do leughadairean ùra.

Cuideachd, tha dealbhan an cois gach sgeulachd gus na prìomh shuidheachaidhean a thoirt beò dha na leughadairean. Tha seo a’ dèanamh na sgeòil nas taitniche agus a’ cuideachadh an leughadair gus cuimhne a chumail air na tha a’ tachairt. Rè ùine tha sinn an dùil tuilleadh leasachaidhean a chur an gnìomh airson barrachd tlachd agus ionnsachaidh a chur ri gach tiotal.

Tha an sgioba sgrìobhaidh agus an luchd-measaidh aig Giglets ionnsaichte agus eòlach a thaobh na h-obrach; mar eisimpleir tha ceum ann an Litreachas agus Cànan bho Oilthigh Ghlaschu aig an Neach-deasachaidh againn, agus tha PhD bho Oilthigh Shrath Chluaidh aig fear de na Riochdairean againn.

Tha Giglets ag amas air a bhith a’ toirt seachad ionnsachadh agus cothrom cur-seachad den ìre as àirde. Tha sinn an dòchas leughadh a bhrosnachadh, litreachas clasaigeach a thoirt fa-near do luchd-leughaidh nas fharsainge, agus cuideachadh ri piseach a thoirt air litearrachd. ’S e sin an t-adhbhar gun tug sin SmartReads air leabhraichean Giglets!

Table of Contents

Cover

Copyrights

Ann an co-bhonn ri

Tiotal

Eilean an Ionmhais

Crioch

Tiotalan eile le Giglets

Tapadh Leibh

Taing

Mu Giglets